Καρυοφυλλιά Καραμπέτη: Ο γάμος, η μητρότητα, ο μισογυνισμός και όσα είπε για τη Μήδεια – «Θύμα και θύτης»

Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, σε μια από τις σπάνιες τηλεοπτικές της εμφανίσεις, ξεδίπλωσε τις σκέψεις της γύρω από τις θεμελιώδεις επιλογές που διαμόρφωσαν την προσωπική της διαδρομή.

Ανέκαθεν προστατευτική με την ιδιωτική της σφαίρα –αν και η μακροχρόνια συμπόρευσή της με τον Κρις Ραντάνοφ αποτελεί ένα από τα πιο σταθερά και αθόρυβα κεφάλαια της ζωής της– η κορυφαία ηθοποιός εξέφρασε την απόλυτη ευγνωμοσύνη της για τις έντονες συναισθηματικές δονήσεις που έχει βιώσει.

«Έχω ζήσει πολλές φορές την τρέλα του έρωτα και νιώθω ευλογημένη γι’ αυτό. Αφήνομαι να παρασυρθώ από την επιθυμία, το πάθος μου, αν πραγματικά με αγγίξει ένας άνθρωπος, πέφτω με τα μούτρα» είπε στο Καλύτερα Δε Γίνεται ξεκαθαρίζοντας πως για εκείνη όλα αξίζουν αν η σύνδεση με τον άλλον άνθρωπο είναι ουσιαστική και βαθιά.

Ωστόσο, η στάση της απέναντι στον θεσμό του γάμου υπήρξε ριζοσπαστική από την πρώιμη νεότητά της, καθώς τον αντιλαμβανόταν ως μια στείρα κοινωνική επιταγή. Έχοντας κατασταλάξει πολύ νωρίς στην απόφαση να μην ακολουθήσει το μονοπάτι της μητρότητας, η Καραμπέτη θεωρούσε άσκοπο να εγκλωβιστεί σε νομικές δεσμεύσεις, προβλέποντας τη νομοτελειακή φθορά του πάθους και θέλοντας να αποφύγει τις μετέπειτα δικαστικές εμπλοκές.

«Από μικρή ήμουν κατά του γάμου, το θεωρούσα μια κοινωνική σύμβαση. Έλεγα, ότι αφού ο έρωτας κάποια στιγμή τελειώνει – δεν ήθελα ποτέ να κάνω παιδιά – γιατί να έχω μετά να αντιμετωπίσω και τους δικηγόρους;»

«Έχω ζήσει πολλές φορές την τρέλα του έρωτα και νιώθω ευλογημένη γι’ αυτό. Αφήνομαι να παρασυρθώ από την επιθυμία, το πάθος μου, αν πραγματικά με αγγίξει ένας άνθρωπος, πέφτω με τα μούτρα»

Παράλληλα, η προσέγγισή της στο ζήτημα της γήρανσης χαρακτηρίζεται από μια στωική σοφία. Για την ίδια, το να μεγαλώνει κανείς αποτελεί ύψιστο προνόμιο και μια γιορτή της ίδιας της ύπαρξης. «Το να μεγαλώνεις είναι προνόμιο, είσαι ακόμα ζωντανός, είσαι εδώ. Μακάρι να φτάσω και 80 και 90» σχολίασε.

Η Καραμπέτη αναφέρθηκε και στην τάση των αισθητικών επεμβάσεων χωρίς να κρύβει τον τον προβληματισμό της, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι σέβεται την αυτοδιάθεση κάθε ατόμου.

«Από πολύ νωρίς τα κορίτσια καταφεύγουν σε πλαστικές. Με τρομάζει εμένα όλο αυτό το πράγμα. Οποιαδήποτε γυναίκα ή άντρας έχει το δικαίωμα να κάνει στον εαυτό του ό,τι θέλει… δε κρίνω κανέναν, δέχομαι την προσωπική του επιλογή απόλυτα. Αυτό που λέω είναι ότι δε θα έπρεπε να τρομάζουμε τόσο πολύ, αυτή είναι η φυσική ροή των πραγμάτων» πρόσθεσε η ηθοποιός που επιστρέφει στη Μήδεια σχεδόν 29 χρόνια μετά.

Επιστροφή στην άβυσσο

Αυτή την περίοδο, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη αναμετράται ξανά, σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά την παράσταση του Εθνικού Θεάτρου, με τον εμβληματικό ρόλο της Μήδειας, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του διεθνούς φήμης Νικίτα Μιλιβόγεβιτς σε μια νέα ανάγνωση της σπουδαίας τραγωδίας του Ευριπίδη.

Μια Μήδεια που κουβαλάει στη σκηνή, ως μνήμη και ως αλήθεια, το αφόρητο φορτίο του έρωτα που οδηγεί στην προδοσία, την εξορία και τον θάνατο. Η ηθοποιός, σε συνέντευξή της στα Πρόσωπα των Νέων, μίλησε για την νέα προσέγγιση μετά το 1997, όταν η ερμηνεία της αποθεώθηκε από κοινό και κριτικούς.

«Όταν στα social media διαβάζω σε σχόλια τρισάθλιες ειρωνείες εις βάρος των γυναικών, προσβάλλομαι προσωπικά. Δεν μπορώ να το δεχτώ. Άρα λοιπόν, όταν ακούει κανείς μια τέτοια φωνή όπως της Μήδειας που προέρχεται από τα βάθη των αιώνων, να μιλάει για όλα αυτά, καταλαβαίνει την έκταση του προβλήματος»

«Επειδή τον Νικίτα τον ενδιέφερε το τι ακριβώς συμβαίνει στον ψυχισμό της Μήδειας μετά τον φόνο των παιδιών, η παράσταση στήνεται κατά κάποιον τρόπο σαν μια αναβίωση των γεγονότων που συνέβησαν μέσα στο ταραγμένο της μυαλό. Είναι σαν φρικτό όνειρο, εφιάλτης που τη βασανίζει. Ακόμα και ο Χορός που είναι γυναίκες της Κορίνθου, εμφανίζεται να αποτελείται από οντότητες παράξενες. Είναι κάτι σαν δαίμονες που έχουν στοιχειώσει την ψυχή της. Όλο αυτό, έχει ένα πολύ έντονο εικαστικό ενδιαφέρον» είπε για την παράσταση που, όπως λέει η ίδια, «έρχεται σε μια ανάκληση μιας μνήμης, ενός παρελθόντος».

«Η παλιότερη υπάρχει μέσα μας ως βίωμα. Ανήκει στις αποσκευές μας, όχι απλά της υποκριτικής αλλά του βιώματος. Γιατί όταν επί τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα παίζεις έναν ρόλο, τόσο πιο έντονα συνδέεσαι μαζί του» πρόσθεσε.

Η Μήδεια και ο μισογυνισμός

Η Μήδεια παραμένει μια από τις πιο ισχύουσες θηλυκές φωνές της παγκόσμιας δραματουργίας. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη συνέδεσε με τρόπο συγκλονιστικό τον λόγο του Ευριπίδη με τη σύγχρονη πραγματικότητα, αναδεικνύοντας τη διαχρονική πατριαρχική καταπίεση λέγοντας:

«Αιώνες πριν διατύπωσε τα αιτήματα που εξακολουθούν να είναι επίκαιρα, όπως την ανάγκη να μην υπάρχει αυτή η απίστευτη ανισότητα. Γιατί εκείνη την εποχή, ο ελληνικός πολιτισμός ήταν ένας πολιτισμός ανδρών. Η γυναίκα ήταν κλεισμένη στο σπίτι, χωρίς να έχει καθόλου πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα. Μια σύγχρονη γυναίκα, έχοντας κάνει όλη αυτή τη διαδρομή, με τις κατακτήσεις πια έπειτα από αγώνες χρόνων, βιώνει ακόμα την ανισότητα παντού δυστυχώς, από τον χώρο των επαγγελματικών ευκαιριών έως των οικονομικών απολαβών που είναι τεράστια η ψαλίδα με τους άνδρες, ακόμα και στις πιο προηγμένες χώρες».

«Η Μήδεια είναι θύμα ενός απίστευτου πάθους, ενός τεράστιου έρωτα. Για να τον υπηρετήσει, έγινε θύτης. Θεωρεί την εκδίκηση ως μορφή δικαιοσύνης, κάτι που δεν είναι, ούτε στον σύγχρονο ούτε στον αρχαίο πολιτισμό»

Ρένη Πιττακή ως Τροφός.

Άρης Λεμπεσόπουλος ως Κρέοντας

Λάζαρος Γεωργακόπουλος ως Ιάσονας.

Η ηθοποιός δεν δίστασε να μιλήσει ανοιχτά για τα σκοτεινά φαινόμενα των ημερών μας, δηλώνοντας προσωπικά θιγμένη από τη συμπεριφορά της κοινωνίας απέναντι στο γυναικείο φύλο.

«Πολύ συχνά γίνεται θύμα έμφυλης βίας. Γι’ αυτό πια μιλάμε για γυναικοκτονίες, κακοποίηση, βιασμούς και φαινόμενα διαδικτυακού διασυρμού με το revenge porn. Όλο αυτό είναι ένας διάχυτος σεξισμός, ένας μισογυνισμός. Είναι η εκδίκηση δηλαδή του ανδρικού φύλου προς το πρόσωπο της γυναίκας στην οποία θέλει να δείξει ότι αυτός είναι ο ισχυρός κι έχει το δικαίωμα πάνω στη ζωή, τη φήμη, την ύπαρξή της ολόκληρη. Όταν στα social media διαβάζω σε σχόλια τρισάθλιες ειρωνείες εις βάρος των γυναικών, προσβάλλομαι προσωπικά. Δεν μπορώ να το δεχτώ. Άρα λοιπόν, όταν ακούει κανείς μια τέτοια φωνή όπως της Μήδειας που προέρχεται από τα βάθη των αιώνων, να μιλάει για όλα αυτά, καταλαβαίνει την έκταση του προβλήματος».

Θύμα και θύτης

Αναλύοντας τη δυαδική φύση της ηρωίδας, η πρωταγωνίστρια αρνείται να την τοποθετήσει σε ένα μονοδιάστατο καλούπι, φωτίζοντας το πώς το πάθος μεταμορφώνεται σε όλεθρο.

«Είναι θύμα ενός απίστευτου πάθους, ενός τεράστιου έρωτα. Για να τον υπηρετήσει, έγινε θύτης. Σκότωσε τον αδελφό της, μετά τον Πελία και τέλος τα παιδιά της. Ταυτόχρονα, είναι θύμα της προδοσίας του Ιάσονα. Βρέθηκε χωρίς θέση στην κοινωνία, επάγγελμα, χρήματα, τον έρωτα, την οικογένεια και τον άνδρα της. Χωρίς ό,τι ήξερε. Έχει καταστραφεί. Γι’ αυτό επιστρέφει στην ιδιότητα του θύτη, σε αυτό που υπάρχει έτσι κι αλλιώς μέσα της. Είναι στοιχείο της προσωπικότητάς της αλλά η ίδια θεωρεί ότι είναι ανάγκη για την απόδοση δικαιοσύνης. Θεωρεί την εκδίκηση ως μορφή δικαιοσύνης, κάτι που δεν είναι, ούτε στον σύγχρονο ούτε στον αρχαίο πολιτισμό» είπε η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη στα ΝΕΑ.

«Δυνάμει όλοι μας έχουμε μέσα μας την καταστροφή, την άβυσσο, το θηρίο. Δεν θέλει πολύ να εκραγεί αυτό και να σπείρει πίσω του τον όλεθρο. Γι’ αυτό χρειάζεται συνεχώς ο έλεγχος. Να ελέγχω δηλαδή ακόμα και τη στιγμή»

Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και Λάζαρος Γεωργακόπουλος

«Δυνάμει όλοι μας έχουμε μέσα μας την καταστροφή, την άβυσσο, το θηρίο. Δεν θέλει πολύ να εκραγεί αυτό και να σπείρει πίσω του τον όλεθρο. Γι’ αυτό χρειάζεται συνεχώς ο έλεγχος. Να ελέγχω δηλαδή ακόμα και τη στιγμή. Το έγκλημα για μένα είναι μια πολύ ακραία πράξη, αδιανόητη. Δεν μπορώ να καταλάβω πώς φτάνει ένας άνθρωπος στο σημείο ν’ αφαιρέσει τη ζωή κάποιου άλλου, πολύ περισσότερο όταν γίνεται εν ψυχρώ. Ούτε πώς έπειτα απ’ αυτό μπορεί ν’ αντέξει τον εαυτό του, να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Εγώ είμαι από εκείνους που σέβονται πάρα πολύ τη ζωή».

Καταλήγοντας, η σπουδαία ερμηνεύτρια προτείνει μια στάση ζωής βασισμένη στην προσωπική κυριαρχία και την αποδοχή της εξέλιξης των ανθρώπων, προτρέποντας σε μια πιο ορθολογική διαχείριση των σχέσεων:

«Προσωπικά, προσπαθώ ν’ ακολουθήσω την τακτική να είναι κάποιος κυρίαρχος στα συναισθήματα, την ψυχή και τον νου του κι όχι να γίνεται έρμαιο. Να κυριαρχείται στην απόλυτη αγάπη και στην αποδοχή του ότι τα πράγματα μπορούν ν’ αλλάξουν επειδή ο άλλος άνθρωπος μέσα στο προσωπικό του ταξίδι άλλαξε, έπαψε ν’ αγαπά. Οι άνθρωποι, τα ζευγάρια αλλάζουν. Ο ένας εξελίσσεται σ’ έναν τρόπο κι ο άλλος με άλλον.

Ο άνδρας να δεχτεί ότι η γυναίκα του δεν είναι το κορίτσι που παντρεύτηκε πριν από χρόνια αλλά πια μια ώριμη γυναίκα που θεωρεί ότι ο γάμος της δεν την καλύπτει κι άρα έχει το δικαίωμα να φύγει, ν’ αποζητήσει την ελευθερία της και να ζήσει τη ζωή της έτσι όπως εκείνη επιθυμεί και να μην τη σκοτώνει γι’ αυτό. Αλλά κι η γυναίκα να είναι σε θέση μέσα από την οικονομική της ανεξαρτησία να μπορεί να διαχειριστεί το γεγονός ότι ο άνδρας της επιλέγει να φύγει.

Όλα πρέπει να τα διαχειρίζονται μέσα από τη φωνή της λογικής αλλά και την προσωπική ενδυνάμωση. Η ζωή είναι απρόβλεπτη και ποτέ δεν ξέρεις στην επόμενη στροφή τι καινούργιο θα σου φέρει. Κάθε τέλος είναι και μια καινούργια αρχή. Μπορεί το επόμενο πράγμα που θα βιώσεις, τελικά να είναι πολύ πιο σημαντικό από αυτό που αφήνεις πίσω».

Η ταυτότητα της παράστασης

Στον ρόλο της Μήδειας, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ενσαρκώνει μια γυναίκα που αγάπησε ολοκληρωτικά και οδηγήθηκε στην απόλυτη ρήξη. Δίπλα της, ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος και ο Άρης Λεμπεσόπουλος αποτυπώνουν με καθαρότητα τη σύγκρουση έρωτα, εξουσίας και ευθύνης που διαπερνά το έργο, ενώ η Ρένη Πιττακή, στον ρόλο της Τροφού, φέρει τη φωνή της μνήμης και της συνείδησης της τραγωδίας.

Δώδεκα ηθοποιοί συγκροτούν ένα συμπαγές σκηνικό σώμα, όπου οι φωνές ενώνονται και λειτουργούν ως καθρέφτης της πτώσης της ηρωίδας. Δύο μουσικοί επί σκηνής συμμετέχουν οργανικά στη δράση, με τη ζωντανή μουσική του Δημήτρη Καμαρωτού να διατρέχει την παράσταση με ένταση και υποβλητικότητα, δημιουργώντας ένα ηχητικό τοπίο που συνομιλεί με τον αρχαίο λόγο.

Η Μήδεια παραμένει συγκλονιστικά επίκαιρη. Μιλά για την προδοσία, την εξορία, την αξιοπρέπεια και το οριακό σημείο όπου ο άνθρωπος συνθλίβεται ανάμεσα στον έρωτα και την κοινωνική τάξη. Η παράσταση δεν αντιμετωπίζει τη Μήδεια ως «τέρας», αλλά ως μια συνειδητή ανθρώπινη ύπαρξη που φτάνει στο έσχατο όριο.

Σκηνοθεσία: Nikita Milivojević
Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας
Σκηνογραφία: Σωτήρης Μελανός
Πρωτότυπη μουσική / δραματουργία: Δημήτρης Καμαρωτός
Κίνηση: Amalia Bennett
Ενδυματολόγος: Βασιλική Σύρμα
Σχεδιασμός Φωτισμών: Νίκος Βλασόπουλος
Σχεδιασμός Ήχου: Κώστας Μπώκος
Μετάφραση Σέρβικα: Natasa Mijatovic
Βοηθοί σκηνοθέτη: Νίκος Τσιμάρας – Γιώτα Σερεμέτη
Βοηθός Σκηνογράφου: Σοφία Θεοδώρου
Βοηθός Ενδυματολόγου: Δήμητρα Σαρρή
Βοηθός Κινησιολόγου: Κατερίνα Γεβετζή

Πρωταγωνιστούν:

Καρυοφυλλιά Καραμπέτη
Λάζαρος Γεωργακόπουλος
Άρης Λεμπεσόπουλος
Τάσος Σωτηράκης
Διονύσης Πιφέας

Στον ρόλο της Τροφού η Ρένη Πιττακή

Χορός:

Ηλέκτρα Καρτάνου
Εμμανουήλ Κοντός
Ιωάννα Μπιτούνη
Κατερίνα Νταλιάνη
Μαριάμ Ρουχάτζε
Νίκος Τσιμάρας
Μουσικοί επί σκηνής:
Στέλιος Κατσατσίδης
Βαγγέλης Παρασκευαΐδης

Φωτογραφίες © Πάνος Γιαννακόπουλος