Τομ Μορέλο: Είναι μια πολύ, πολύ επικίνδυνη εποχή για την Αμερική

Για τον Τομ Μορέλο η μουσική δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια μορφή ψυχαγωγίας. Από την εποχή που οι Rage Against the Machine άλλαξαν τους κανόνες του πολιτικού ροκ μέχρι σήμερα, ο Αμερικανός κιθαρίστας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη σκηνή ως έναν χώρο όπου η τέχνη, η πολιτική και η κοινωνική δράση συναντιούνται.

Λίγες ημέρες πριν από την εμφάνισή του στο φεστιβάλ BBK Legends στο Μπιλμπάο, ο 62χρονος μουσικός μίλησε στο El País για τη σχέση της μουσικής με την αντίσταση, την πολιτική κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη νέα δισκογραφική του δουλειά αλλά και την προσωπική του διαδρομή.

«Η αντίσταση» ως τρόπος ζωής

Η λέξη που επανέρχεται διαρκώς στον λόγο του είναι η «αντίσταση». Δεν τη χρησιμοποιεί ως σύνθημα, αλλά ως στοιχείο της καθημερινότητάς του. Όπως εξηγεί, ακόμη και η συναυλία του στο Μπιλμπάο έχει αυτόν τον χαρακτήρα.

«Θα είναι μια γιορτή της κιθάρας και της αντίστασης», λέει χαρακτηριστικά.

Για τον ίδιο, η σύνδεση της μουσικής με την πολιτική δεν αποτελεί κάτι καινούργιο. Υποστηρίζει ότι το ροκ υπήρξε εξαρχής πολιτικό, ακόμη κι όταν οι στίχοι δεν αναφέρονταν άμεσα στην επικαιρότητα. Ως παράδειγμα φέρνει τον Έλβις Πρίσλεϊ, ο οποίος, όπως σημειώνει, έφερε τη μαύρη μουσική σε λευκά ακροατήρια, αλλά και τον Τζον Κολτρέιν, του οποίου η μουσική «αμφισβητούσε τις συμβάσεις», όχι μόνο στην τζαζ αλλά και στην κοινωνία.

Η συνεργασία με τον Μπρους Σπρίνγκστιν

Τους τελευταίους μήνες ο Μορέλο βρίσκεται ξανά στο πλευρό του Μπρους Σπρίνγκστιν. Συμμετείχε στην περιοδεία Land of Hope and Dreams, η οποία περιλάμβανε 19 μεγάλες συναυλίες, ενώ στις 3 Οκτωβρίου θα εμφανιστεί μαζί του στη συναυλία Power to the People στο Μέριλαντ, κοντά στην Ουάσινγκτον.

Στη διοργάνωση, την οποία επιμελείται ο ίδιος, θα συμμετάσχουν ακόμη οι Foo Fighters, η Τζόαν Μπαέζ, ο Σερτζ Τανκιάν των System of a Down, οι Cypress Hill, ο Ντέιβ Μάθιους και ο Τζακ Μπλακ.

Ο Μορέλο θεωρεί ότι ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να διαχωρίζει τη δημόσια εικόνα του από τις πολιτικές του πεποιθήσεις.

«Πιστεύω ότι ως καλλιτέχνης έχεις ευθύνη να μη κρύβεις ποιος είσαι μέσα από αυτό που δημιουργείς», τονίζει.

«Η κιθάρα διάλεξε εμένα»

Παρότι έχει συνδέσει το όνομά του με τον πολιτικό ακτιβισμό, ο ίδιος επιμένει ότι πρώτα απ’ όλα είναι μουσικός.

«Δεν διάλεξα εγώ την κιθάρα. Η κιθάρα διάλεξε εμένα. Ήταν ένα κάλεσμα, σχεδόν θρησκευτικό», λέει.

Στη συνέχεια προσπάθησε να ενώσει αυτή τη βαθιά σχέση με το όργανο με τις κοινωνικές και πολιτικές του πεποιθήσεις.

Όπως εξηγεί, ο όρος «επανάσταση» για εκείνον δεν σημαίνει απαραίτητα βίαιη ανατροπή. Σημαίνει να μην αποδέχεται κανείς την αδικία ως φυσιολογική κατάσταση.

«Είναι επαναστατικό να ψυχαγωγείς και ταυτόχρονα να φέρνεις το κοινό αντιμέτωπο με ένα κύμα χαράς και δικαιοσύνης.»

Οι πολιτικές επιρροές πίσω από τη μουσική

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι σημαντικότερες επιρροές του δεν προέρχονται κυρίως από τον χώρο της μουσικής. Αναφέρει ότι επηρεάστηκε βαθιά από τους Μαύρους Πάνθηρες, τη Weather Underground, τα αντιαποικιακά κινήματα του Τρίτου Κόσμου και τις Ταξιαρχίες Λίνκολν που πολέμησαν στον Ισπανικό Εμφύλιο κατά του φασισμού.

Στο μουσικό πεδίο ξεχωρίζει τον Γούντι Γκάθρι, τους Public Enemy και τους System of a Down.

«Δεν μπορώ να φανταστώ τη μουσική χωρισμένη από τον πολιτικό ακτιβισμό. Η ζωή είναι κάτι στο οποίο πρέπει να συμμετέχεις.»

Η σκληρή κριτική στον Ντόναλντ Τραμπ

Με ιδιαίτερα αιχμηρή γλώσσα σχολιάζει τη σημερινή πολιτική κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκφράζοντας ανησυχία για τη δεύτερη προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ.

«Πιστεύω ότι έχουμε απέναντί μας κάποιον που θέλει να γίνει δικτάτορας μέσα σε μια δημοκρατία», δηλώνει.

Εκτός από την εξωτερική πολιτική και τη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης, εκφράζει έντονες ανησυχίες για αυτό που χαρακτηρίζει «αντιδιανοουμενική και αντιεπιστημονική στάση», υποστηρίζοντας ότι οι επιλογές αυτές υπονομεύουν δεκαετίες περιβαλλοντικής προστασίας.

«Η Αμερική είναι πολύ πιο επικίνδυνη απ’ ό,τι ήταν παλιότερα. Είναι μια πολύ, πολύ επικίνδυνη εποχή.»

Παρότι αναγνωρίζει ότι θα προτιμούσε να αποσυρθεί από τη δημόσια ζωή, θεωρεί ότι δεν έχει έρθει ακόμη αυτή η στιγμή.

«Θα ήθελα να μπορούσα να αποσυρθώ και να κάθομαι σε μια παραλία, αλλά υπάρχει ακόμη δουλειά να γίνει.»

«Η Ιστορία δεν αλλάζει μόνη της»

Ίσως το πιο χαρακτηριστικό μήνυμα της συνέντευξης αφορά τον ρόλο του ίδιου του πολίτη στις κοινωνικές αλλαγές.

«Η Ιστορία δεν είναι κάτι που απλώς συμβαίνει. Είναι κάτι που δημιουργούμε εμείς.»

Κατά τον ίδιο, οι μεγάλες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις δεν έγιναν από ανθρώπους με ξεχωριστές ικανότητες, αλλά από απλούς πολίτες που αποφάσισαν να δράσουν.

«Οι άνθρωποι που άλλαξαν τον κόσμο δεν είχαν περισσότερο θάρρος, δύναμη, χρήματα ή εξυπνάδα από όσους διαβάζουν αυτή τη συνέντευξη.»

Τα παιδικά χρόνια και η εμπειρία του ρατσισμού

Ο Μορέλο γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1964. Είναι γιος Κενυάτη διπλωμάτη και Αμερικανίδας δασκάλας ιταλικής και ιρλανδικής καταγωγής, όμως μεγάλωσε σε μια σχεδόν αποκλειστικά λευκή κοινότητα στο Ιλινόι.

Όπως εξηγεί, η εμπειρία του ρατσισμού ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία.

«Δεν χρειάστηκε να διαβάσω πολιτικούς φιλοσόφους για να μάθω τι σημαίνει αδικία. Τη γνώρισα στην παιδική χαρά όταν ήμουν τεσσάρων ή πέντε ετών.»

Καθοριστική υπήρξε η επιρροή της μητέρας του, η οποία ήταν επίσης ακτιβίστρια και, όπως λέει, δεν τον άφησε ποτέ να αισθανθεί κατώτερος.

Η αναζήτηση της δικής του μουσικής ταυτότητας

Στα πρώτα του βήματα προσπαθούσε να μιμηθεί κιθαρίστες όπως ο Ράντι Ρόουντς και ο Έντι Βαν Χάλεν. Η μεγάλη αλλαγή ήρθε όταν σταμάτησε να αντιγράφει τους άλλους.

Τότε άρχισε να αντιμετωπίζει τον εαυτό του περισσότερο ως «DJ» των Rage Against the Machine, αναζητώντας ήχους που παρέπεμπαν σε μηχανές, βιομηχανικά τοπία ή ακόμη και στη φύση.

Ο συνδυασμός αυτής της προσέγγισης με τα βαριά riffs που τον είχαν επηρεάσει από συγκροτήματα όπως οι Black Sabbath και οι Led Zeppelin διαμόρφωσε τον χαρακτηριστικό ήχο που τον έκανε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους κιθαρίστες της γενιάς του.

Για τον ίδιο, το στοιχείο που ξεχωρίζει έναν σπουδαίο μουσικό δεν είναι η τεχνική δεξιοτεχνία, αλλά η μοναδική προσωπική ταυτότητα.

Νέο προσωπικό άλμπουμ

Παρά την πολυετή πορεία του, συνεχίζει να σχεδιάζει νέα βήματα. Αυτή την περίοδο ολοκληρώνει το 22ο άλμπουμ της καριέρας του, το οποίο θα είναι το πρώτο προσωπικό ροκ άλμπουμ που θα κυκλοφορήσει αποκλειστικά με το όνομά του.

Όπως αποκαλύπτει, επιδιώκει να συνδυάσει την ένταση των Rage Against the Machine και των Audioslave με τη στιχουργική προσέγγιση του Μπρους Σπρίνγκστιν, του Μπομπ Ντίλαν και του Ρότζερ Γουότερς

Στο νέο άλμπουμ συμμετέχει και ο γιος του, Ρόμαν, επίσης κιθαρίστας

Το τραγούδι που θεωρεί πιο επίκαιρο

Αν έπρεπε να επιλέξει ένα τραγούδι των Rage Against the Machine που εξακολουθεί να εκφράζει τη σημερινή εποχή, η απάντησή του είναι άμεση.

«Το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό είναι το Killing in the Name.»

Επικαλείται μάλιστα τον αγωνιστή κατά της δουλείας Φρέντερικ Ντάγκλας, λέγοντας ότι η πραγματική ελευθερία ήρθε τη στιγμή που αρνήθηκε να υπακούσει στον αφέντη του.

«Δεν χρειάζεται να υποτάσσεσαι σε μια παράνομη εξουσία. Είτε στο σπίτι σου, είτε στο σχολείο, είτε στη δουλειά σου, είτε στη χώρα σου. Μπορείς πάντα να υψώσεις το ανάστημά σου απέναντί της.»

Παρά τη σοβαρότητα που χαρακτηρίζει σήμερα τον δημόσιο λόγο του, ο Μορέλο θυμάται με χιούμορ τα πρώτα χρόνια μετά την αποφοίτησή του από το Χάρβαρντ στις κοινωνικές επιστήμες. Πριν καταφέρει να ζήσει από τη μουσική, εργάστηκε ως στρίπερ σε πάρτι εργένιδων στο Λος Άντζελες για να εξασφαλίσει τα προς το ζην.

«Ήθελα να πουλάω μπλουζάκια των Iron Maiden και ούτε αυτή τη δουλειά δεν κατάφερα να πάρω. Το ενοίκιο δεν πρόκειται να πληρωθεί μόνο του», λέει γελώντας.