Ποιος έχει προτεραιότητα σε διάβαση, το ΙΧ ή ο πεζός; Τι λέει ο ΚΟΚ

Το πρόσφατο δυστύχημα στη λεωφόρο Θησέως με έναν οδηγό μηχανής να σκοτώνεται έπειτα από πτώση στο οδόστρωμα, αφού είχε παρασύρει μια γυναίκα που προσπαθούσε να περάσει από διάβαση, επανέφερε τη συζήτηση για την προτεραιότητα των πεζών έναντι των οχημάτων.

Όσοι έχουν ταξιδέψει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες διαπιστώνουν από την πρώτη τους βόλτα, ότι οι οδηγοί σέβονται τους πεζούς και σταματούν πριν τις διαβάσεις. Εκεί, δεν ακούει κανείς κόρνες και φωνές για να συμβεί αυτό που προβλέπει ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας.

Τι προβλέπεται για τους πεζούς

Συγκεκριμένα, ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) αφορά όλους τους χρήστες του δρόμου: οδηγούς, μοτοσικλετιστές, ποδηλάτες και πεζούς. Σύμφωνα με το Άρθρο 42, οι πεζοί οφείλουν να χρησιμοποιούν τα πεζοδρόμια ή τα ειδικά διαμορφωμένα ερείσματα.

Κατ’ εξαίρεση, μπορούν να κινούνται στο οδόστρωμα, λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης, στις εξής περιπτώσεις:

• Όταν μεταφέρουν ή ωθούν ογκώδη αντικείμενα που δυσχεραίνουν την κίνηση στο πεζοδρόμιο.

• Όταν κινούνται σε οργανωμένες ομάδες ή πομπές.

• Όταν πρόκειται για άτομα με μειωμένη κινητικότητα που χρησιμοποιούν αναπηρικά αμαξίδια.

Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η χρήση πεζοδρομίων, οι πεζοί μπορούν να βαδίζουν στο οδόστρωμα χωρίς να παρεμποδίζουν την κυκλοφορία. Εάν υπάρχει λωρίδα για ποδήλατα ή μοτοποδήλατα, μπορούν να τη χρησιμοποιούν μόνο εφόσον δεν δημιουργούν πρόβλημα στην κίνηση.

Παράλληλα, απαγορεύεται να υπερπηδούν εμπόδια όπως μπάρες, αλυσίδες, νησίδες ή κιγκλιδώματα που έχουν τοποθετηθεί από τις αρχές, καθώς η ύπαρξή τους υποδηλώνει απαγόρευση πρόσβασης.

Οι πεζοί που κινούνται στο οδόστρωμα οφείλουν να βαδίζουν αντίθετα από την κατεύθυνση της κυκλοφορίας και όσο το δυνατόν πιο κοντά στην άκρη του δρόμου, εκτός εάν αυτό εγκυμονεί κινδύνους.

Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση ατόμων που σπρώχνουν ποδήλατο ή χειράμαξα, καθώς και ομάδων πεζών ή ατόμων με αναπηρία, οι οποίοι πρέπει να κινούνται κοντά στο δεξί άκρο του δρόμου.

Τέλος, όταν οι πεζοί δεν κινούνται σε οργανωμένη πομπή, οφείλουν -εφόσον το απαιτούν οι συνθήκες- να βαδίζουν σε μονή σειρά, ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή και ασφαλής κυκλοφορία. Οι ομάδες πεζών πρέπει επίσης να αφήνουν επαρκή χώρο στο οδόστρωμα, ώστε να μπορεί να διέρχεται τουλάχιστον ένα όχημα.

Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των πεζών για να διασχίσουν το οδόστρωμα:

α) Αν υπάρχουν στο οδόστρωμα διαβάσεις πεζών, να τις χρησιμοποιούν,

β) αν στη διάβαση πεζών την οποία πρόκειται να χρησιμοποιήσουν, υπάρχουν φωτεινοί σηματοδότες πεζών, να συμμορφώνονται στα σήματά τους,

γ) αν στη διάβαση δεν υπάρχουν φωτεινοί σηματοδότες πεζών, αλλά η κυκλοφορία ρυθμίζεται με φωτεινούς σηματοδότες οχημάτων ή από τροχονόμους και δίνεται σήμα για να προχωρήσουν τα οχήματα, να μην κατέρχονται στο οδόστρωμα,

δ) σε διαβάσεις που η κυκλοφορία τόσο των πεζών όσο και των οχημάτων δεν ρυθμίζεται με φωτεινούς σηματοδότες, να μην κατεβαίνουν στο οδόστρωμα πριν λάβουν υπόψη τους την απόσταση και την ταχύτητα των οχημάτων τα οποία πλησιάζουν,

ε) αν δεν υπάρχουν στο οδόστρωμα διαβάσεις πεζών, να μην κατεβαίνουν σ’ αυτό, αν δεν βεβαιωθούν ότι δεν θα παρεμποδίσουν την κυκλοφορία των οχημάτων, στη συνέχεια δε να διασχίζουν το οδόστρωμα κάθετα προς τον άξονά του,

στ) σε ισόπεδους οδικούς κόμβους, στους οποίους η κυκλοφορία ρυθμίζεται με φωτεινούς σηματοδότες οχημάτων ή τροχονόμους, να διασχίζουν το οδόστρωμα βαδίζοντας παράλληλα με τα κινούμενα οχήματα,

ζ) να διασχίζουν το οδόστρωμα κάθετα, χωρίς να βραδυπορούν ή να σταματούν σε αυτό αδικαιολόγητα.

Τι ισχύει για τους οδηγούς οχημάτων

Ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας είναι σαφής για τους κανόνες που θα πρέπει να τηρούν οι οδηγοί έναντι των πεζών στους δρόμους. «Οι οδηγοί πρέπει να αποφεύγουν να συμπεριφέρονται με τρόπο που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τους πεζούς» αναφέρει χαρακτηριστικά το Άρθρο 43 του ΚΟΚ.

Ειδικότερα, σε οδούς όπου υπάρχουν διαβάσεις πεζών, οι οποίες έχουν σημανθεί με πινακίδες ή διαγραμμίσεις και η κυκλοφορία ρυθμίζεται είτε με φωτεινούς σηματοδότες είτε από τροχονόμους, οι οδηγοί υποχρεούνται να τηρούν συγκεκριμένους κανόνες.

Οφείλουν να σταματούν πριν από τη διάβαση όταν υπάρχει σχετική απαγορευτική ένδειξη ή όταν πεζοί, και ιδιαίτερα άτομα με αναπηρία ή άτομα με προβλήματα όρασης που χρησιμοποιούν λευκό μπαστούνι, πρόκειται να διασχίσουν το οδόστρωμα. Ακόμη και όταν τους επιτραπεί να συνεχίσουν την πορεία τους, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να διακόπτουν ή να παρεμποδίζουν τη διέλευση πεζών που έχουν ήδη εισέλθει στη διάβαση.

Επιπλέον, οι οδηγοί που προτίθενται να στρίψουν σε δρόμο όπου υπάρχει διάβαση πεζών, υποχρεούνται να κινούνται με χαμηλή ταχύτητα και να παραχωρούν προτεραιότητα σε όσους πεζούς τη χρησιμοποιούν ή πρόκειται να τη χρησιμοποιήσουν. Εφόσον χρειαστεί, οφείλουν να ακινητοποιούν πλήρως το όχημά τους.

Τι ισχύει όταν δεν υπάρχει φανάρι

Σε σημασμένες διαβάσεις όπου δεν υπάρχει φωτεινή σηματοδότηση ή τροχονόμος, οι οδηγοί πρέπει να προσεγγίζουν με μειωμένη ταχύτητα, ώστε να μην θέτουν σε κίνδυνο τους πεζούς. Αν κάποιος πεζός χρησιμοποιεί ή ετοιμάζεται να χρησιμοποιήσει τη διάβαση, οι οδηγοί οφείλουν να σταματούν και να παραμένουν ακινητοποιημένοι μέχρι να ολοκληρωθεί η διέλευση.

Αντίστοιχα, σε πεζοδρόμους με ειδική σήμανση, τα οχήματα που επιτρέπεται να εισέλθουν πρέπει να κινούνται με ταχύτητα βαδίσματος και να δίνουν απόλυτη προτεραιότητα στους πεζούς.

Σε κάθε περίπτωση, οι οδηγοί οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα τόσο σε πεζούς όσο και σε ποδηλάτες όταν αυτοί κινούνται σε αντίστοιχα σημασμένες διαβάσεις.

Ειδικοί κανόνες σε ορισμένες περιοχές

Σε περιοχές κατοικίας και πολεοδομικά κέντρα που έχουν χαρακτηρισθεί και σημανθεί ως περιοχές ήπιας κυκλοφορίας εφαρμόζονται οι εξής ειδικοί κανόνες:

• Οι πεζοί μπορούν να χρησιμοποιούν το οδόστρωμα σε όλο το πλάτος του

• Οι οδηγοί πρέπει να προχωρούν με πολύ χαμηλή ταχύτητα, η οποία σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υπερβαίνει τα είκοσι (20) χιλιόμετρα την ώρα

• Οι οδηγοί μηχανοκίνητων οχημάτων δεν πρέπει να θέτουν τους πεζούς σε κίνδυνο ούτε να συμπεριφέρονται με παρεμποδιστικό τρόπο, αλλά να παραχωρούν προτεραιότητα σε πεζούς, ποδήλατα και Ε.Π.Η.Ο. Αν είναι αναγκαίο πρέπει να σταματούν

• Οι πεζοί δεν πρέπει να εμποδίζουν χωρίς λόγο την κυκλοφορία των οχημάτων

Τι ισχύει για την προτεραιότητα

Με βάση όσα προβλέπουν τα άρθρα 42 και 43 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, οι οδηγοί οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν πλησιάζουν σε διαβάσεις πεζών, ενώ οι πεζοί πρέπει να ελέγχουν πριν διασχίσουν τον δρόμο, ακόμη και όταν βρίσκονται πάνω στη διάβαση.

Σε περίπτωση που ο οδηγός μειώσει ταχύτητα και παραχωρήσει προτεραιότητα, ο πεζός καλό είναι να διασχίζει τον δρόμο χωρίς άσκοπες καθυστερήσεις. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν πρόκειται για παιδιά, ηλικιωμένους, γονείς με καρότσι ή άτομα με αναπηρία, στους οποίους οι οδηγοί οφείλουν πάντοτε να παραχωρούν προτεραιότητα.