Στη Βουλή ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ένα ενιαίο νομοθέτημα 774 άρθρων, που τροποποιεί σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις, συγκροτεί τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος κατατέθηκε στη Βουλή από το Υπουργείο Εσωτερικών και παρουσίασε ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος. Για πρώτη φορά, δήμοι και περιφέρειες εντάσσονται σε κοινό και συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο.

Ο Κώδικας, μεταξύ άλλων, στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:

• Ενεργός πολίτης, με ενίσχυση της συμμετοχής σε όλη τη λειτουργία δήμων και περιφερειών.
• Ψηφιακή διοίκηση, με ενσωμάτωση της τεχνολογίας και όριο την αδιαμεσολάβητη συμμετοχή.
• Πολιτική αποτελεσματικότητα, ώστε κάθε αιρετή αρχή να μπορεί να εφαρμόσει την πολιτική για την οποία ψηφίστηκε.

Η αρχιτεκτονική: Έξι Βιβλία

Ο νέος Κώδικας οργανώνεται σε έξι Βιβλία:

• Συγκρότηση & Εκλογές – Διοικητική διαίρεση, κατηγορίες δήμων, εκλογή αιρετών, εκλογικές δαπάνες.
• Διακυβέρνηση & Όργανα – Όργανα διοίκησης, νομικά πρόσωπα αυτοδιοίκησης, καταστατική θέση αιρετών.
• Αρμοδιότητες – Καταγραφή και κατανομή αρμοδιοτήτων στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
• Οικονομική Διοίκηση – Έσοδα, προϋπολογισμός, δημόσιες συμβάσεις, περιουσία.
• Έλεγχος Νομιμότητας – Αντικειμενικός έλεγχος πράξεων και πειθαρχική ευθύνη αιρετών.
• Γενικές Λειτουργίες – Κύρωση του πρόσθετου πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Χάρτη και ρυθμίσεις για παιδικούς σταθμούς.

Οι δώδεκα μεγάλες αλλαγές

Στην παρουσίαση αποτυπώνεται η «δωδεκάδα» των βασικών παρεμβάσεων:

• Ενιαίο πλαίσιο για δήμους και περιφέρειες.
• Ενίσχυση διαφάνειας και λογοδοσίας, με εργαλεία ελέγχου από τη μειοψηφία και καλύτερη ενημέρωση πολιτών.
• Αναδιοργάνωση του συστήματος διακυβέρνησης με σαφέστερους ρόλους οργάνων.
• Σύγχρονη οικονομική διοίκηση με στόχο αποτελεσματικότητα, ταχύτητα και διαφάνεια.
• Αντικειμενικός έλεγχος αποκλειστικά νομιμότητας μέσω της Αυτοτελούς και ανεξάρτητης Υπηρεσίας Εποπτείας ΟΤΑ.
• Σαφές καθεστώς για την καταστατική θέση των αιρετών (αντιμισθία, άδειες, επαγγελματική δραστηριότητα).
• Συστηματοποίηση και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων.
• Ενίσχυση συμμετοχής πολιτών, με συμβουλευτικά ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα και αναβαθμισμένα συμβούλια νέων.
• Νέο εκλογικό σύστημα με εκλογή σε έναν γύρο και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
• Νέο πλαίσιο για ΔΕΥΑ και κωδικοποίηση νομικών προσώπων.
• Ψηφιακός μετασχηματισμός με νέες διαλειτουργικές εφαρμογές.
• Μεγαλύτερη ευελιξία για κοινωνική πολιτική, με δυνατότητα για επίδομα γέννησης και στήριξη εργαζομένων σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους.

Θεσπίζονται επίσης νέες κατηγορίες δήμων (ορεινοί, νησιωτικοί, παραμεθόριοι, μητροπολιτικών κέντρων, αστικοί, πρωτεύουσες νομών, μεγάλοι/μεσαίοι/μικροί ηπειρωτικοί), με στόχο στοχευμένη χρηματοδότηση και πολιτικές προσαρμοσμένες στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Επίσημη πηγή κατάταξης αποτελεί η απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ.

Στην κατηγορία εντάσσονται δήμοι που πληρούν ένα από τα ειδικά πληθυσμιακά ή γεωμορφολογικά κριτήρια που ορίζονται (ποσοστά ορεινών κοινοτήτων, πληθυσμιακά όρια, πυκνότητα κάτω των 10 κατοίκων ανά τ.χλμ. κ.ά.). Από την κατηγορία εξαιρούνται οι δήμοι της Αττικής.

Νέος τρόπος εκλογής: Ένας γύρος με εναλλακτική ψήφο

Καταργείται ο δεύτερος γύρος και καθιερώνεται εκλογή σε έναν μόνο γύρο.

Νικητής ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που συγκεντρώνει τουλάχιστον 42% + 1 ψήφο των εγκύρων.
Αν κανείς δεν φτάσει το όριο, εφαρμόζεται σύστημα εναλλακτικής ψήφου: στους δύο πρώτους συνδυασμούς προστίθενται οι εναλλακτικές ψήφοι που έχουν επιλέξει οι ψηφοφόροι των υπόλοιπων συνδυασμών. Νικητής είναι όποιος συγκεντρώνει το μεγαλύτερο άθροισμα.

Στην αιτιολόγηση της αλλαγής αναφέρονται μεταξύ άλλων η μειωμένη συμμετοχή στον β’ γύρο, η ταλαιπωρία των εκλογέων και το οικονομικό κόστος.

Καθιερώνεται για πρώτη φορά η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας για όποιον εκλογέα το επιθυμεί, σε ειδικά εκλογικά τμήματα σε όλη τη χώρα.

Σύμφωνα με την παρουσίαση, το μέτρο διευκολύνει ιδίως:

• Όσους ψηφίζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας.
• Όσους εργάζονται την ημέρα των εκλογών.
• Νέες και νέους, ως κίνητρο συμμετοχής.

Η ενίσχυση της συμμετοχής των νέων είναι από τις κεντρικές κατευθύνσεις του νέου κώδικα. Για τον λόγο αυτό
εντάσσονται στον λειτουργικό πυρήνα της αυτοδιοίκησης τα συμβούλια νέων τα οποία θα εκλέγονται για διάστημα 2,5
ετών με καθολική και ηλεκτρονική ψηφοφορία, όλων όσοι είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους του δήμου και είναι μεταξύ 17 και 28 ετών.

Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνιστά συνολική αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της αυτοδιοίκησης, με ενιαία ρύθμιση για τους δύο βαθμούς και αποτελεί μια ουσιαστική προσπάθεια διαμόρφωσης ενός πλαισίου αποτελεσματικότερης λειτουργίας των ΟΤΑ.

*Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: ΕΝΠΕ