«Όσο αυτός ο κύριος βρίσκεται στην ηγεσία του CHP, η δουλειά μας είναι εύκολη». Αυτό είχε δηλώσει ο Ταγίπ Ερντογάν όταν ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου ανέλαβε την ηγεσία του CHP το 2012. Μετά από ένα τριετές διάλειμμα, ο τελευταίος επιστρέφει στην προεδρία του κόμματος, χάρη στον… αντίπαλό του, αποκαλύπτοντας έναν νέο ευφάνταστο τρόπο αυταρχικής διακυβέρνησης με δημοκρατικό περιτύλιγμα.

Στις 21 Μαΐου 2026, τα τουρκικά δικαστήρια ακύρωσαν το συνέδριο του 2023 του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), της αξιωματικής αντιπολίτευσης, επικαλούμενα καταγγελίες για εξαγορά ψήφων μεταξύ των συνέδρων. Ήταν το γεγονός που έφερε τον Οζγκιούρ Οζέλ στην προεδρία του CHP στη θέση του Κιλιτσντάρογλου.

Έτσι  οι δικαστές ανέστειλαν την ηγεσία του κόμματος δηλαδή καθαίρεσαν τον Οζέλ και διέταξαν την επαναφορά του πρώην προέδρου Κιλιτσντάρογλου. Είδαμε μάλιστα εικόνες δίχως προηγούμενο, στις οποίες αστυνομικές δυνάμεις απομάκρυναν βίαια την ηγεσία από τα γραφεία του κόμματος.

Η Τουρκία έχει παράδοση στη διάλυση κομμάτων και εξόντωση αντιπάλων. Υπενθυμίζεται ότι έχει συλληφθεί ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου τον Μάρτιο του 2025. Το 2016 είχε φυλακιστεί ο τότε συμπρόεδρος του φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP) Σελαχατίν Ντεμιρτάς.

Το επίσημο τουρκικό κράτος έχει χειραγωγήσει στο παρελθόν τη δικαιοσύνη για να διαλύσει πολιτικά κόμματα. Από το Κόμμα Ευημερίας του Νετσμετίν Ερμπακάν, που απαγορεύτηκε το 1998, έως μια μακρά σειρά κουρδικών κομμάτων (Κόμμα Εργασίας του Λαού, Κόμμα Δημοκρατίας, Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα, Κόμμα Δημοκρατικής Κοινωνίας και HDP).

Τι αλλάζει με την απόφαση της 21ης Μαΐου

Η αυταρχική διολίσθηση της Τουρκίας έχει περάσει από πολλά ορόσημα την τελευταία δεκαετία,  σημειώνει ο ειδικός στην αμερικανική δεξαμενή σκέψης, Αραβικό Κέντρο, Σαλίμ Τσεβίκ, με ανάλυσή του στο Foreign Policy. Αυτά αφορούσαν καταστολή της αντιπολίτευσης, εξουδετέρωση προσώπων, περιορισμό θεσμών και συρρίκνωση του χώρου μέσα στον οποίο μπορούσε να δράσει η αντιπολίτευση.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τσεβίκ,  η απόφαση της 21ης Μαΐου πηγαίνει ακόμη πιο πέρα. «Ο στόχος δεν είναι πλέον ένα άτομο, ένας δήμαρχος ή ένας δήμος. Είναι το ίδιο το κόμμα, το θεσμικό όχημα μέσω του οποίου θα έπρεπε να εκδηλωθεί οποιαδήποτε μελλοντική πρόκληση απέναντι στον Ερντογάν».

Έτσι ο Τούρκος ειδικός εξηγεί πως ενώ τα προηγούμενα μέτρα αποσκοπούσαν στην αποδυνάμωση, τον εκφοβισμό ή την απομάκρυνση προσώπων της αντιπολίτευσης, η δικαστική απόφαση επιδιώκει «να αναδιαμορφώσει την ίδια την αντιπολίτευση».

Αφήνοντας άθικτη την αξιωματική αντιπολίτευσης αλλάζει μόνο αυτόν που την διοικεί. «Σε αυτό το πλαίσιο, μια ελεγχόμενη αντιπολίτευση εξυπηρετεί τέλεια τους στόχους του Ερντογάν. Υπό τον Κιλιτσντάρογλου, το CHP πιθανότατα θα συνεχίσει να συμμετέχει στις εκλογές, να κατέχει κοινοβουλευτικές έδρες και να προσφέρει στο καθεστώς ορατές αποδείξεις πολιτικού πλουραλισμού. Προσφέρει την εικόνα του πολιτικού ανταγωνισμού χωρίς την ουσία του» υπογραμμίζει ο ειδικός.

Αν ο Ερντογάν διέλυε το CHP, το μόνο που θα κατάφερνε θα ήταν να θυματοποιήσει τους αντιπάλους του και πιθανώς να τους ενισχύσει πολιτικά. Έτσι, θα διατηρεί την εξουσία σε μια κατ’ επίφαση δημοκρατία. Υπενθυμίζεται ότι τον Απρίλιο του 2026, δήλωσε ότι η τουρκική δημοκρατία σύντομα θα αποκτήσει «το είδος της αξιωματικής αντιπολίτευσης που της αξίζει». Έναν μήνα αργότερα, το δικαστήριο του την παρέδωσε. Άλλωστε και το 2016 ο Ερντογάν είχε πράξει κάτι ανάλογο μπλοκάροντας τη διεξαγωγή έκτακτου συνεδρίου του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικού Κινήματος το οποίο θα έθετε σε κίνδυνο τη θέση του μετέπειτα συμμάχου του Ντεβλέτ Μπαχτσελί.

Χωρίς να είναι γνωστή κάποιου είδους συμφωνία μεταξύ Ερντογάν και Κιλιτσντάρογλου το γεγονός ότι ο ίδιος ζήτησε από την αστυνομία να εκκενώσει διά της βίας τα γραφεία του κόμματος είναι ενδεικτικό της στάσης που θα ακολουθήσει.

Μπορεί να ιδρύσει νέο κόμμα ο Οζέλ;

Η δημιουργία νέου κόμματος παραμένει μια δύσκολη επιλογή για τον Οζέλ, σύμφωνα με τον Τούρκο ειδικό. Τα πρώτα του εμπόδια θα είναι χρηματοδότηση, οργάνωση και δημιουργία δικτύου τοπικών οργανώσεων, τα οποία όμως ίσως να μπορέσει να ξεπεράσει. Ωστόσο, για τον Τσεβίκ, αυτό που τα καθιστά σήμερα σχεδόν απαγορευτικά είναι η έκταση της κρατικής πίεσης προς τους ιδιώτες που θα έπρεπε να στηρίξουν ένα τέτοιο εγχείρημα. Ακόμη και οι ιδιοκτήτες ακινήτων θα δίσταζαν να νοικιάσουν χώρους υπό τον φόβο κυβερνητικών αντιποίνων. Τα νέα κόμματα σπάνια πετυχαίνουν στην Τουρκία ακόμη και υπό φυσιολογικές συνθήκες· οι σημερινές συνθήκες κάθε άλλο παρά φυσιολογικές είναι.

Ο ίδιος ο Οζέλ αντιμετωπίζει έναν επιπλέον κίνδυνο: εκκρεμεί ήδη κοινοβουλευτικός φάκελος που ζητά την άρση της ασυλίας του και συνεπώς «η αποχώρησή του από το CHP θα τον εξέθετε σε διώξεις χωρίς την πολιτική προστασία που εξακολουθεί να του προσφέρει η θέση του». Έτσι παραμένει μια έσχατη λύση.

Ειδήσεις Σήμερα: