Η Αριστερά ρευστοποιείται με δική της ευθύνη -και δεν φταίει ο Αλέξης Τσίπρας

Οι τελευταίες μέρες αποδεικνύονται δύσκολες τόσο για τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. όσο και για τη Νέα Αριστερά. Μιλάμε για δύο κόμματα που έως και πριν δύο χρόνια ήταν ένα. Συζητάμε για πολιτικά στελέχη που μπορεί να μην συμπαθιούνταν όλοι μεταξύ τους, αλλά κινούνταν στον ίδιο πολιτικό χώρο, σ΄ ένα γενικότερο πλαίσιο ομάδων και τάσεων που παραδοσιακά χαρακτηρίζουν πολιτικούς φορείς της Αριστεράς. Και ανάμεσά τους, η συγκολλητική ουσία, κάτι που έχουν αναγνωρίσει σχεδόν όλοι, ο Αλέξης Τσίπρας.

View this post on Instagram

A post shared by in.gr (@in.gr_official)

Τρία χρόνια μετά

Η συνθήκη αυτή έπαψε να ισχύει στις 29 Ιουνίου του 2023, όταν ο Αλέξης Τσίπρας παραιτήθηκε από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και αποχώρησε, έπειτα από τη βαριά -διπλή- εκλογική ήττα εκείνου του καλοκαιριού. Θα περίμενε κανείς ότι σχεδόν τρία χρόνια μετά (3 χρόνια, παρά ένα μήνα και 12 μέρες για την ακρίβεια) εκείνοι που έμειναν πίσω θα είχαν καταφέρει να βελτιώσουν κάπως τα πράγματα, τόσο για το κόμμα όσο και προς χάριν της Αριστεράς γενικότερα. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Και αν τους ρωτήσεις, οι περισσότεροι θα απαντήσουν ότι γι’ αυτό φταίει ο Αλέξης Τσίπρας.

Προφανώς το τεντωμένο δάχτυλο προς τον πρώην πρωθυπουργό είναι η εύκολη λύση. Όχι επειδή είναι άμεμπτος και δεν έκανε λάθη, ακόμη και στη συνέχεια, όταν αποχώρησε από την ηγεσία της Κουμουνδούρου. Ο χρόνος όμως που έχει μεσολαβήσει από την παραίτησή του από πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύς και αρκετοί από όσους τον κατηγορούν έκαναν τις δικές τους προτάσεις και επιλογές και δοκιμάστηκαν και δεν είχαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Μάλλον το ηγετικό χάρισμα που χαρακτηρίζει τον πρώην πρωθυπουργό (γεγονός που αναγνωρίζουν ακόμα και οι πολιτικοί του αντίπαλοι) έφτανε όσο ήταν δίπλα του για να τους δίνει λάμψη και να καλύπτει και τις αστοχίες αυτών που κουνούν το δάχτυλο στο πρόσωπό του.

Το πιο εύκολο πράγμα για κάποιον είναι να υποστηρίξει πως για τις διαφαινόμενες αποχωρήσεις στελεχών τόσο από τη Νέα Αριστερά όσο και από τον ΣΥΡΙΖΑ, φταίει ο Τσίπρας. Από κανενός το μυαλό δεν περνάει το ενδεχόμενο ότι οι αναταράξεις αυτές αναδεικνύουν μια βαθύτερη κρίση στρατηγικής, ταυτότητας και πολιτικής προοπτικής, η οποία διαπερνά συνολικά τον προοδευτικό χώρο.

Αναζητούνται απαντήσεις

Κανείς δεν φαίνεται να θέλει να απαντήσει στην ουσία συγκεκριμένων γεγονότων. Όπως π.χ. τι φταίει που ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. κατρακυλάει στις δημοσκοπήσεις και καταγράφει μονοψήφια ποσοστά ή που η Νέα Αριστερά δεν κατάφερε ποτέ να ξεφύγει από το πολιτικό παρελθόν των στελεχών της, να καταστεί αναγνωρίσιμη ως ξεχωριστή δύναμη και να προβάλει ένα νέο, ριζοσπαστικό λόγο με αριστερό πρόσημο;

Πίσω από τις δημόσιες διαφοροποιήσεις, τις προσωπικές αιχμές και τις πολιτικές αποστάσεις, διαμορφώνεται ένα νέο τοπίο, στο οποίο κυριαρχεί η αναζήτηση ενός αξιόπιστου αφηγήματος απέναντι στην κυριαρχία της Νέας Δημοκρατίας, αλλά και η ανάγκη ανασύνθεσης δυνάμεων που θα μπορούν να εκφράσουν ένα ευρύτερο κοινωνικό ακροατήριο.

Οι διαφαινόμενες αποχωρήσεις στελεχών από τη Νέα Αριστερά με τις τελευταίες διαρροές να αναφέρουν και συγκεκριμένα ονόματα (Έφη Αχτσιόγλου, Αλέξη Χαρίτση, Νάσο Ηλιόπουλο, Οζγκιούρ Φερχάτ, ο οποίος τελικά ανεξαρτητοποιήθηκε) επιβεβαιώνουν ότι το εγχείρημα δεν κατάφερε μέχρι στιγμής να αποκτήσει ενότητα, σαφές πολιτικό στίγμα και οργανική σύνδεση με την κοινωνία. Παρά τις υψηλές προσδοκίες που συνόδευσαν τη δημιουργία του κόμματος, η πορεία αποδείχθηκε, τουλάχιστον μέχρι ώρας δυσανάλογη αυτών.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στον ΣΥΡΙΖΑ, όπου η παρατεταμένη εσωστρέφεια και οι συνεχείς εσωκομματικές συγκρούσεις έχουν δημιουργήσει συνθήκες πολιτικής κόπωσης. Στελέχη που αποχωρούν ή κρατούν αποστάσεις δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους για την πορεία του κόμματος μετά τις εκλογικές ήττες και την αδυναμία συγκρότησης ενός πειστικού αντιπολιτευτικού λόγου.

Αφήνοντας πίσω το «παλιό»

Όταν ο Αλέξης Τσίπρας παραιτήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, διαχωρίζοντας πλέον τον δρόμο του, έκανε σαφές πως δεν ήθελε να έχει καμία σχέση πλέον με το «παλιό». Η συνολική εικόνα που επιχείρησε να εκπέμψει ήταν ότι δεν θέλει να αποτελεί μέρος της εσωστρέφειας και της φθοράς του ΣΥΡΙΖΑ, ούτε να λειτουργεί ως «παλιός αρχηγός» μέσα στη Βουλή. Τα λόγια του, «εγκαταλείπω την ασφάλεια των ορεινών εδράνων» και «φιλοδοξώ να επιστρέψω στην ελπιδοφόρα ανασφάλεια της κοινωνικής δράσης» ήταν πολύ συγκεκριμένα αναφορικά με το τι είχε στο μυαλό του.

Εν συνεχεία κατηγορήθηκε για τον «εξώστη» της βιβλιοπαρουσίασης της Ιθάκης, ότι «εξόρισε» εκεί τους παλιούς του συντρόφους. Παρά το γεγονός ότι όλους αυτούς τους μήνες δεν είχε καμία σχέση είτε με τον ΣΥΡΙΖΑ είτε με τη Νέα Αριστερά, σήμερα αρκετοί τον κατηγορούν ότι όσοι φεύγουν ή διαρρέουν ότι θα φύγουν το κάνουν γιατί θα πάνε στο κόμμα που ετοιμάζει! Αφήνουν μάλιστα να πλανάται στον αέρα ότι έχει ήδη απευθυνθεί πρόσκληση, αν όχι κλειστεί συμφωνία. Το γεγονός μάλιστα ότι οι διαρροές φούντωσαν μαζί με τις ενδείξεις ότι επισπεύδεται η επίσημη ανακοίνωση του κόμματος Τσίπρα δεν θεωρήθηκε τυχαίο.

Ο Τσίπρας όμως ήδη από τον Δεκέμβριο τότε με τη συζήτηση περί «εξώστη» είχε ξεκαθαρίσει ότι «δεν υπάρχει ρεζερβέ α’ θέση για κανέναν. Κανείς δεν κατέχει προνόμιο ή εκ των προτέρων εξασφαλισμένη θέση», στέλνοντας σαφές μήνυμα για τις προθέσεις του σε ότι αφορά τη στελέχωση του νέου κόμματος.

Επιπλέον, αν και στην πολιτική του καριέρα ο Τσίπρας είναι ελάχιστες οι φορές που εξέδωσε διάψευση για «δημοσιογραφικές πληροφορίες», το έκανε πρόσφατα όταν δημοσίευμα τον ήθελε να βρίσκεται σε τηλεφωνική επαφή με τον Σωκράτη Φάμελλο. Και το έκανε με τρόπο ξεκάθαρο, αφήνοντας να εννοηθεί με κάθε τρόπο ότι δεν τον ενδιαφέρει τι ακριβώς συμβαίνει στα εσωτερικά του ΣΥΡΙΖΑ.

Ο Τσίπρας εξαρχής μίλησε για κάτι «νέο». Σε συζητήσεις για το νέο πολιτικό εγχείρημα που φέρεται να σχεδιάζει, άνθρωποι του περιβάλλοντός του τόνιζαν ότι δεν αναζητά «επαγγελματίες κομματικούς», αλλά στελέχη με κοινωνική αναφορά, επιστημονική επάρκεια και δυνατότητα σύνδεσης με ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Σαφώς και μιλώντας για «μεγάλη και νικηφόρα προοδευτική παράταξη, αποφασισμένη, ριζοσπαστική, έμπειρη, έτοιμη να αναλάβει τα ηνία της χώρας», δεν αποκλείει εν ενεργεία πολιτικούς. Αλλά υπό αυστηρές προϋποθέσεις, χωρίς όρους και ειδικά προνόμια – όπως έχει επανειλημμένως πει- ενώ έχει καταστήσει σαφές σε όλους τους τόνους ότι εκ των ων ουκ άνευ για την ένταξη τους στο κόμμα είναι να παραδώσουν την έδρα τους.

Ανανέωση και σύνθεση

Το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει είναι ότι η επόμενη ημέρα της προοδευτικής παράταξης δεν μπορεί να οικοδομηθεί αποκλειστικά πάνω σε ιστορικά στελέχη ή κομματικούς μηχανισμούς, αλλά χρειάζεται ανανέωση προσώπων, πολιτική αξιοπιστία και κουλτούρα συνεργασιών.

Δεν είναι τυχαίο ότι στις τελευταίες εμφανίσεις του ο Αλέξης Τσίπρας επιμένει ιδιαίτερα στη λέξη «σύνθεση». Μια σύνθεση δυνάμεων από την Αριστερά, τη Σοσιαλδημοκρατία, την πολιτική οικολογία αλλά και ανένταχτους προοδευτικούς πολίτες, οι οποίοι – όπως εκτιμά – σήμερα παραμένουν πολιτικά άστεγοι.

Την ίδια ώρα, η συζήτηση που αναπτύσσεται το τελευταίο διάστημα γύρω από την ανάγκη ανασύνθεσης της Κεντροαριστεράς δείχνει ακριβώς αυτό: ότι ένα σημαντικό τμήμα στελεχών, ψηφοφόρων και πολιτικών παραγόντων αναζητά ξανά ένα πρόσωπο και ένα σχέδιο που θα μπορούσαν να δώσουν προοπτική στον χώρο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αλέξης Τσίπρας παραμένει, είτε το επιδιώκει είτε όχι, σημείο αναφοράς για σημαντικό κομμάτι της προοδευτικής παράταξης.

Υπέρβαση

Άλλωστε, στις πρόσφατες δημόσιες παρεμβάσεις του, με πιο χαρακτηριστική εκείνη στο Θέατρο Ρεματιάς στο Χαλάνδρι με θέμα «Η Κυβερνώσα Αριστερά της Νέας Εποχής», ο πρώην πρωθυπουργός επέμεινε ιδιαίτερα στην ανάγκη ευρύτερων συνεργασιών και υπέρβασης των παλιών κομματικών στεγανών. Σύμφωνα με συνεργάτες του, ο Αλέξης Τσίπρας θεωρεί ότι ο προοδευτικός χώρος δεν μπορεί να ανασυγκροτηθεί μέσα από λογικές εσωκομματικών μηχανισμών ή προσωπικών στρατοπέδων, αλλά μέσα από ένα νέο πολιτικό και κοινωνικό συμβόλαιο.

«Η κοινωνία δεν ζητά από εμάς άλλη μία διαχείριση της ήττας, αλλά ένα σχέδιο νίκης και προοπτικής», αναφέρει, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη δημιουργίας ενός σχήματος με κυβερνητικά χαρακτηριστικά και όχι ενός κόμματος διαμαρτυρίας.

Πρόσωπα εκτός νυμφώνος

Υπό αυτό το πρίσμα για ποιους λόγους ο Αλέξης Τσίπρας θα είχε την ανάγκη να εμπλακεί και πάλι σε μια κατάσταση λειτουργίας όπως στην εποχή του ΣΥΡΙΖΑ, έχοντας απέναντί του τάσεις και συνιστώσες; Η λογική λέει καμία.

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει απευθύνει σε κανέναν πρόσκληση συμμετοχής, δεν έχει τάξει κανένα οφίτσιο, δεν έχει παραχωρήσει θέσεις ευθύνης, ούτε έχρισε υποψήφιους βουλευτές σε περιφέρειες και νομούς, όπως γράφεται δεξιά και αριστερά.

Από εκεί και πέρα είναι γνωστό ότι συγκεκριμένα στελέχη από το παρελθόν όπως για παράδειγμα ο Παύλος Πολάκης ή ο Νίκος Παππάς και η Ρένα Δούρου δεν είναι από τα άτομα με τα οποία προτίθεται ο ίδιος να συνεργαστεί. Ίσως έτσι να εξηγείται και το γεγονός των πιέσεων προς την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, ειδικά από την πλευρά Πολάκη, για ξεκαθάρισμα «λογαριασμών» με τον πρώην πρωθυπουργό. Μια πίεση που είδαμε πως κατέληξε.

Είναι επίσης γνωστό ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν προτίθεται να συνεργαστεί με συγκεκριμένα άτομα από την Ομπρέλα ή ακόμα και εκείνη των Έξι συν Έξι, όπως για παράδειγμα με τον Δημήτρη Τζανακόπουλο, διαψεύδοντας τις Κασσάνδρες που εδώ και μέρες διαρρέουν ότι έχει ήδη κλείσει συμφωνίες, θέλοντας να του φορτώσουν ευθύνες που δεν του ανήκουν για την εικόνα διάλυσης της Νέας Αριστεράς.

View this post on Instagram

A post shared by in.gr (@in.gr_official)

Από Σεπτέμβρη…

Σε κάθε περίπτωση, οτιδήποτε αφορά στο νέο κόμμα και σε συνεργασίες στελεχών θα γίνει από Σεπτέμβριο και με πολύ συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής. Αυτό σημαίνει ότι ουδείς έχει κλείσει κάποια… θέση, πόσο μάλλον από… σήμερα, τουναντίον, τα κριτήρια θα είναι αυστηρά. Την ίδια ώρα οι διάφορες διαρροές που κάποιοι αφήνουν δεξιά και αριστερά προκειμένου να δείξουν είτε ότι έχουν προνομιακή μεταχείριση, είτε ότι βρίσκονται σε φάση «διαπραγμάτευσης» με τον Αλέξη Τσίπρα, απορρίπτονται καθέτως και οριζοντίως από την Αμαλίας.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξουν μετακινήσεις στελεχών. Το πραγματικό ζητούμενο είναι αν μέσα από αυτή τη ρευστότητα στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο θα προκύψει μια νέα πολιτική σύνθεση με σαφές πρόγραμμα, κοινωνικές αναφορές και ηγετικά χαρακτηριστικά που θα μπορέσουν να ανασυγκροτήσουν τον προοδευτικό χώρο.

Μέχρι τότε, η Αριστερά μοιάζει να βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο, με τις διεργασίες να εξελίσσονται παρασκηνιακά αλλά διαρκώς. Και μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η συζήτηση για τον ρόλο του Αλέξη Τσίπρα δεν αφορά την ευθύνη για τις αποχωρήσεις, αλλά κυρίως το αν και πώς θα μπορούσε να συμβάλει σε μια νέα φάση πολιτικής επανεκκίνησης.

Οδηγίες προς ναυτιλλομένους

Αναγκαία και ικανή συνθήκη για αυτό η αλλαγή νοοτροπίας. Κοινώς και προς αποφυγή κάθε παρανόησης και παρεξήγησης η διαδικασία προς ενημέρωση κάθε ενδιαφερόμενου πολιτικού στελέχους να προσφέρει και να συμμετέχει στην προσπάθεια αυτή είναι η εξής: αν είσαι βουλευτής, μέλος Πολιτικής Γραμματείας, μέλος Πολιτικού Γραφείου ή Κεντρικής Επιτροπής, πρώτο και αδιαπραγμάτευτο βήμα είναι η παραίτηση από τα όργανα με παράδοση της έδρας σε περίπτωση βουλευτή. Δεύτερο βήμα η εγγραφή ως μέλος στο κόμμα Τσίπρα και η συμμετοχή στην κοινή προσπάθεια. Η απόφαση για την αξιοποίηση του καθενός θα είναι συλλογική και θα ληφθεί από τα όργανα του κόμματος. Κανείς με προνομιακή μεταχείριση, κανείς με εκ των προτέρων εγγυήσεις και συστατικές επιστολές.