Σε τροχιά δυσμενούς σεναρίου η οικονομία της Ελλάδας – Αποκωδικοποιώντας κρίσιμους δείκτες

Η ελληνική οικονομία, αν και η κυβέρνηση διαβεβαιώνει πως είναι θωρακισμένη, βιώνει τις πρώτες σημαντικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Η κυβέρνηση αναθεωρεί επί τα χείρω τις προβλέψεις της καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να δημιουργούν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας

Οι εχθροπραξίες και οι γεωπολιτικές εντάσεις των τελευταίων περίπου εβδομήντα ημερών στον Περσικό Κόλπο, μιας περιοχής εξαιρετικά νευραλγικής για τις παγκόσμιες ροές ενέργειας, έχουν οδηγήσει σε άνοδο των τιμών της ενέργειας, σε διατάραξη της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας και σε όξυνση της αβεβαιότητας.

Το κύμα της ακρίβειας δεν είναι παροδικό – Τα δύσκολα για την οικονομία

Οι προσδοκίες για μια σταθερή αποπληθωριστική πορεία και ισχυρή ανάπτυξη έρχονται αντιμέτωπες με τη σκληρή πραγματικότητα των αριθμών. Η πρόβλεψη για ενεργοποίηση του κουμπιού που οδηγεί στο δυσμενές σενάριο δεν αποτελεί κινδυνολογία αλλά την καταγραφή μιας διολίσθησης που τροφοδοτείται από έναν συνδυασμό εγχώριων στρεβλώσεων και διεθνών αναταράξεων.

Ενώ η Ευρώπη παλεύει με τις δικές της δομικές αδυναμίες, η Ελλάδα εμφανίζει μια ανησυχητική ιδιαιτερότητα: οι τιμές καταναλωτή επιμένουν να «τρέχουν» με ρυθμούς ταχύτερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, διαβρώνοντας συστηματικά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Αποκωδικοποιώντας τους κρίσιμους δείκτες της αγοράς, γίνεται σαφές ότι το κύμα της ακρίβειας δεν είναι παροδικό. Η δυναμική των ενοικίων, το κόστος της ενέργειας και των τροφίμων δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο που μετατοπίζει τις προβλέψεις προς το δυσμενές σενάριο.

Γιατί ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είναι υψηλότερος από την Ευρωζώνη – Οι κύριοι λόγοι για αυτή την απόκλιση

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα εμφανίζεται υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης λόγω ενός συνδυασμού δομικών αδυναμιών, ενεργειακής εξάρτησης και ιδιαιτεροτήτων στην εγχώρια αγορά.  Ενώ τον Απρίλιο του 2026 ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αυξήθηκε κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες (από 2,6% σε 3,0%), στην Ελλάδα η αύξηση ήταν τριπλάσια, φτάνοντας το 4,6% από 3,4% τον Μάρτιο.

Καύσιμα, ενέργεια, μεταφορές και βασικά είδη διατροφής συνθέτουν ένα περιβάλλον διαρκών ανατιμήσεων, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη και ενισχύοντας τη συγκράτηση δαπανών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αρμόδιων παραγόντων, οι πιέσεις στους καταναλωτές θα ενταθούν τους επόμενους μήνες, καθώς το κύμα ανατιμήσεων δεν αναμένεται να «ξεφουσκώσει».

Η ελληνική οικονομία εξαρτάται σε ποσοστό άνω του 75% από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Αν και η βαρύτητα της ενέργειας στον πληθωρισμό είναι παρόμοια με της Ευρωζώνης, στην Ελλάδα η άνοδος των τιμών των καυσίμων επηρεάζει άμεσα την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, η οποία με τη σειρά της αυξάνει το κόστος σε όλους τους κλάδους, ιδιαίτερα στις υπηρεσίες.

Στην ελληνική αγορά, ειδικά στα καύσιμα, ο ανταγωνισμός χαρακτηρίζεται ως ελλιπής λόγω του μικρού αριθμού παραγωγών (ολιγοπώλιο). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι μειώσεις φόρων ή διεθνών τιμών να μην περνούν πλήρως στον καταναλωτή, ενώ οι αυξήσεις μετακυλίονται ταχύτατα.

Τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης (όπως το Fuel Pass), αν και βοηθούν τους ευάλωτους, τροφοδοτούν τη ζήτηση αντί να ενισχύουν την προσφορά, γεγονός που μπορεί να συντηρεί τις υψηλές τιμές. Παράλληλα, η αυξημένη τουριστική κίνηση ενισχύει τις τιμές στις μεταφορές, την εστίαση και τη διαμονή, καθώς η ζήτηση μετακυλίεται στον καταναλωτή.

Πολλές επιχειρήσεις που είχαν απορροφήσει προηγούμενες αυξήσεις κόστους, τώρα τις ενσωματώνουν σταδιακά στις τελικές τιμές των προϊόντων, ιδιαίτερα στα τρόφιμα.

Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να παίξει η πολιτική των επιτοκίων της ΕΚΤ, καθώς οι αυξήσεις επιτοκίων για τον έλεγχο του πληθωρισμού ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τις ιδιωτικές επενδύσεις και την ανάπτυξη.

Η πρόκληση για το υπόλοιπο του 2026

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία που προκύπτουν από την αποκωδικοποίηση των δεικτών είναι η δομική αδυναμία της ελληνικής αγοράς να ακολουθήσει τις διεθνείς τάσεις αποκλιμάκωσης.

Παρατηρείται το φαινόμενο των «sticky prices» (ακάμπτων τιμών), όπου οι αυξήσεις περνούν άμεσα στην κατανάλωση, αλλά οι μειώσεις στις διεθνείς τιμές των εμπορευμάτων καθυστερούν χαρακτηριστικά να φτάσουν στον τελικό καταναλωτή.

Η σύγκλιση των παραπάνω παραγόντων —επίμονος πληθωρισμός υπηρεσιών, γεωπολιτική αστάθεια και δομικές στρεβλώσεις— μετατοπίζει το κέντρο βάρους της οικονομίας μακριά από το αισιόδοξο σενάριο της ταχείας ανάκαμψης.

Οι δείκτες οικονομικού κλίματος αντανακλούν πλέον μια αυξημένη επιφυλακτικότητα. Η πρόκληση για το υπόλοιπο του 2026 θα είναι η διαχείριση αυτής της «νέας κανονικότητας» η οποία απειλεί να ανακόψει την αναπτυξιακή ορμή και να διευρύνει τις κοινωνικές ανισότητες.

Η αποκωδικοποίηση των δεικτών δείχνει ξεκάθαρα ότι απαιτείται πλέον μια βαθύτερη παρέμβαση στις δομές της αγοράς, καθώς τα οριζόντια μέτρα δείχνουν να εξαντλούν την αποτελεσματικότητά τους απέναντι σε μια κρίση που δείχνει αξιοσημείωτη αντοχή.

Αναλυτές εκτιμούν πως μέχρι το φθινόπωρο οι τιμές πιθανότατα θα συνεχίσουν να κινούνται ανοδικά, όχι με την ίδια ένταση ανά κλάδο. Στο κυβερνητικό επιτελείο εύχονται να υπάρξει σημαντική αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές ενέργειας που θα μπορούσε να φανεί ουσιαστική για την υποχώρηση του πληθωρισμού πριν το τέλος του έτους.