Στεγαστική πολιτική: Από τις διαπιστώσεις στις πράξεις – Ρηξικέλευθη πολιτική πρόταση του ΠΑΝΣΥΠΟ

Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική, ένα σχέδιο 120 σελίδων που παρουσίασε το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων και παρεμβάσεων. Είναι ενδεικτικό ότι στην ηλεκτρονική δημόσια διαβούλευση κατατέθηκαν  εμπεριστατωμένες προτάσεις από δεκάδες φορείς, ενώ μαζί με τις απόψεις των πολιτών τα σχόλια ξεπέρασαν τα 120.

Ένα σημείο που προκάλεσε τριβή ήταν η σύσταση Εθνικού Δείκτη Τιμών Ακινήτων, ως εργαλείο για πιθανή ρύθμιση της αγοράς ενοικίασης. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) διαμαρτυρήθηκε ότι ακόμα και ο θολός υπαινιγμός για ένα είδος πλαφόν στα ενοίκια («ανώτατο εύρος μισθώματος») οφείλει να αποσυρθεί από τη διαβούλευση καθώς ξυπνά «ανατριχιαστικές μνήμες». Η κυβέρνηση έσπευσε να τα μαζέψει, διαβεβαιώνοντας ότι δεν υπάρχει καμία σκέψη για καθορισμό ανώτατου ορίου στα ενοίκια, αντιφάσκοντας με το σχέδιο που μόλις παρουσίασε.

Αντιδράσεις για lobbying

Οξύτατη ήταν η αντίδραση του Σωματείου Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας, το οποίο κατήγγειλε διαπλοκή μεταξύ του κτηματομεσιτικού λόμπι και της κυβέρνησης.  Η μελέτη εκπονήθηκε από την πολυεθνική συμβουλευτική εταιρεία Ernst&Young, με τίμημα περίπου μισό εκατομμύριο ευρώ και συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το Σωματείο Ενοικιαστών υποστηρίζει ότι εφόσον οι υπογράφοντες τη μελέτη είναι στελέχη της ΕΥ που παρέχουν επίσης συμβουλές real estate, τίθεται θέμα ασυμβίβαστου και πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων. «Αν αυτό δεν συνιστά lobbying, δηλαδή θεσμοποιημένη επιρροή της αγοράς ακινήτων στη χάραξη δημόσιας στεγαστικής πολιτικής, τότε τι συνιστά;», αναρωτιέται το Σωματείο και καταγγέλλει τη διαβούλευση ως προσχηματική.

Η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης, συμμερίζεται τις καταγγελίες για «σκανδαλώδη ανάθεση σε συμβουλευτική εταιρεία με άμεση εμπλοκή στην κτηματομεσιτική αγορά». Επιμένει ότι τα μέτρα που περιγράφονται δε συνιστούν ολοκληρωμένη στεγαστική στρατηγική, αλλά είναι μια συρραφή παλιότερων και υφιστάμενων δράσεων, με κάποιες νέες εξαγγελίες. Σε σχόλιο στη διαβούλευση αναγνωρίζει ότι η μελέτη περιλαμβάνει μέτρα σε σωστή κατεύθυνση, που όμως είναι ανεπαρκή «όσο δε συνδέονται με σαφείς κοινωνικούς όρους, έλεγχο της κερδοσκοπίας και ενίσχυση δημόσιων ή κοινωνικών φορέων κατοικίας».

πηγή: pansypo.gr

Πολιτική πρόταση ΠΑΝΣΥΠΟ για στεγαστική πολιτική

Μια ολοκληρωμένη κριτική της Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική κατέθεσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Yπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ.ΟΕΕ, τ.ΟΕΚ. Ο σύλλογος εκπροσωπεί τους υπαλλήλους της νυν Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) που στελέχωναν τον Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας – ΟΕΚ, ο οποίος καταργήθηκε το 2012 με το δεύτερο μνημόνιο.

Μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης ο ΠΑΝΣΥΠΟ επανέρχεται, καταθέτοντας μια νέα πολιτική πρόταση υπό τον τίτλο «Στέγη με Στοιχεία – Εθνικό Σχέδιο Προσιτής Κοινωνικής και Αξιοπρεπούς Κατοικίας». Η βασική θέση του συλλόγου είναι πως η χώρα δεν διαθέτει σήμερα τα εργαλεία που χρειάζεται για να παρέμβει αποτελεσματικά στην αγορά κατοικίας, καθώς λείπουν αξιόπιστα δεδομένα και ισχυροί θεσμοί, ενώ απουσιάζει ένας δημόσιος μηχανισμός παραγωγής κοινωνικής κατοικίας.

Η πρόταση θέτει ως βασικό στόχο τη μείωση του ποσοστού των νοικοκυριών που ξοδεύουν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για τη στέγη, τουλάχιστον κατά 25% σε βάθος τετραετίας.  Παράλληλα επιδιώκει τη δημιουργία τουλάχιστον 25.000 μονάδων κοινωνικής και προσιτής κατοικίας έως το τέταρτο έτος εφαρμογής, καθώς και τη μείωση της απόκλισης ανάμεσα σε δηλωμένα και πραγματικά ενοίκια κάτω από το 20%.

Τρεις άξονες

Ο πρώτος άξονας αφορά τη σύσταση ενός μόνιμου Εθνικού Παρατηρητηρίου Στέγης, που θα λειτουργεί ως εργαλείο τεκμηρίωσης, παρακολούθησης και πολιτικής παρέμβασης. Θα αντλεί και θα διασταυρώνει στοιχεία από τέσσερις διακριτές πηγές: αγγελίες, τραπεζικές πληρωμές, το σύστημα ΜΙΔΑ της ΑΑΔΕ και έρευνες πεδίου. Προτείνεται μηχανισμός τεσσάρων επιπέδων για την αντιμετώπιση της υποδήλωσης ενοικίων, από προειδοποιητικά μηνύματα στο TAXISnet έως μειωμένο φορολογικό συντελεστή για ιδιοκτήτες που δηλώνουν πλήρως τα εισοδήματά τους.

Ο δεύτερος άξονας επικεντρώνεται στην αύξηση της προσφοράς κατοικίας, με εθνική απογραφή αδρανών ακινήτων και μετατροπή εγκαταλελειμμένων κτιρίων σε κατοικίες χαμηλού ενοικίου. Προτείνεται επίσης μόνιμος Εθνικός Δημόσιος Οργανισμός Στέγασης, κατά το πρότυπο της Βιέννης και της Δανίας.

Ο τρίτος άξονας αφορά τη ρύθμιση της αγοράς, με το λεγόμενο Συμβόλαιο Προσιτής Μίσθωσης για ιδιοκτήτες που λαμβάνουν δημόσια κίνητρα, καθώς και τον καθορισμό ζωνών στεγαστικής πίεσης όπου θα ενεργοποιούνται σταδιακά μέτρα, με τελικό στάδιο ένα προσωρινό πλαφόν στις αυξήσεις ενοικίων. Ο σύλλογος τονίζει ότι ο μηχανισμός πρέπει να είναι νομικά θωρακισμένος, με αναφορά σε αποφάσεις ευρωπαϊκών δικαστηρίων που έχουν ακυρώσει ανάλογα μέτρα αλλού.

Μια διαφορετική προσέγγιση

Αφού το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας έχει ήδη παρουσιάσει την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική, γιατί χρειαζόμαστε άλλο ένα σχέδιο για το ίδιο θέμα; Τι διαφορετικό έχει να προτείνει ο ΠΑΝΣΥΠΟ;

«Το σχέδιο του υπουργείου αναγνωρίζει πολλές πραγματικές πλευρές της κρίσης και περιλαμβάνει χρήσιμες παρεμβάσεις. Παραμένει, όμως, σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένο στα δάνεια, στις επιδοτήσεις, στις φορολογικές διευκολύνσεις και γενικότερα στην ενίσχυση της ζήτησης», απαντούν στο in οι εκπρόσωποι του ΠΑΝΣΥΠΟ.

Σύμφωνα με τον ΠΑΝΣΥΠΟ, η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική που επεξεργάστηκε η ΕΥ  «αντιμετωπίζει ένα βαθύ κοινωνικό πρόβλημα κυρίως με εργαλεία της αγοράς, χωρίς να απαντά πάντοτε στο κρίσιμο ερώτημα: πόσες νέες προσιτές κατοικίες δημιουργούνται πραγματικά και πόσο μειώνεται το βάρος της στέγης για τα νοικοκυριά;»

Όπως μας εξηγούν, η πρόταση του ΠΑΝΣΥΠΟ ξεκινά από διαφορετική αφετηρία: « Η κατοικία δεν είναι μόνο προϊόν της αγοράς. Είναι κοινωνικό δικαίωμα και απαιτεί μόνιμη δημόσια ευθύνη. Για τον λόγο αυτό προτείνουμε ένα ολοκληρωμένο σύστημα που συνδέει τρεις πυλώνες: αξιόπιστα δεδομένα και διαφάνεια, ουσιαστική αύξηση της προσφοράς προσιτής κατοικίας και στοχευμένη προστασία των ενοικιαστών».

»Προτείνουμε Εθνικό Παρατηρητήριο Στέγης, Εθνική απογραφή κενών δημόσιων και ιδιωτικών ακινήτων, μετατροπή παλιών γραφείων και αδρανών κτιρίων σε κατοικίες, ζώνες στεγαστικής πίεσης και Συμβόλαιο Προσιτής Μίσθωσης για όσους ιδιοκτήτες λαμβάνουν κρατική ενίσχυση. Παράλληλα, θέτουμε συγκεκριμένους στόχους: τουλάχιστον 25.000 κοινωνικές και προσιτές κατοικίες, επανάχρηση 150 κτιρίων και ετήσιο δημόσιο απολογισμό με μετρήσιμα αποτελέσματα».

Ζητείται δημόσιος φορέας για τη στέγαση

Το υπουργείο προβλέπει τη σύσταση ενιαίου φορέα για τη στέγαση, χωρίς όμως να διευκρινίζει ποια μορφή θα έχει. Ο ΠΑΝΣΥΠΟ επιμένει στον δημόσιο χαρακτήρα κάθε αντίστοιχης πρωτοβουλίας.

«Η σημαντικότερη θεσμική μας πρόταση είναι η ίδρυση Εθνικού Δημόσιου Οργανισμού Στέγασης και Κοινωνικής Κατοικίας ως ΝΠΔΔ. Όχι μιας εταιρείας διαχείρισης ακινήτων, αλλά ενός σύγχρονου δημόσιου θεσμού, με κοινωνική αποστολή, αυτοτέλεια, διαφάνεια και συμμετοχή εργαζομένων, Αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων και δικαιούχων. Ενός φορέα που θα συνεχίζει, σε νέα και σύγχρονη μορφή, την κοινωνική λογική του πρώην ΟΕΚ», μας απαντά ο συνομιλητής μας. .

Αλλαγή αρχιτεκτονικής

Θα μπορούσαν οι προτάσεις του ΠΑΝΣΥΠΟ να ενσωματωθούν στο σχέδιο του υπουργείου και υπό ποιες προϋποθέσεις;

«Θα μπορούσαν, αλλά όχι ως δύο ή τρεις πρόσθετες δράσεις», απαντούν οι συνομιλητές μας. «Χρειάζεται αλλαγή της συνολικής αρχιτεκτονικής. Για κάθε μέτρο πρέπει να είναι γνωστά ο αρμόδιος φορέας, ο προϋπολογισμός, το χρονοδιάγραμμα, ο αριθμός των κατοικιών που θα παραχθούν και ο δείκτης κοινωνικού αποτελέσματος. Τα προγράμματα πρέπει να αξιολογούνται όχι μόνο με βάση τις αιτήσεις, τις εγκρίσεις ή την απορρόφηση, αλλά με βάση το αν μειώθηκε πραγματικά το στεγαστικό κόστος.

Χρειάζεται επίσης σταθερή χρηματοδότηση της προσφοράς κατοικίας. Δεν μπορεί το μεγαλύτερο μέρος των πόρων να διοχετεύεται διαρκώς σε δάνεια και επιδόματα, ενώ η χώρα εξακολουθεί να μην διαθέτει μόνιμο κοινωνικό απόθεμα. Και κάθε ακίνητο που δημιουργείται ή ανακαινίζεται με δημόσιο χρήμα πρέπει να παραμένει κοινωνικά δεσμευμένο για τουλάχιστον είκοσι χρόνια».

Δείτε το πλήρες κείμενο προτάσεων του ΠΑΝΣΥΠΟ ΕΔΩ