Ιράν: Αποσύρεται από την Μπιενάλε της Βενετίας λίγες ημέρες πριν από τα εγκαίνια

Λίγες ημέρες πριν ανοίξει τις πύλες της η 61η Μπιενάλε της Βενετίας, το Ιράν ανακοίνωσε ότι δεν θα συμμετάσχει τελικά στη φετινή διοργάνωση, σύμφωνα με το The Art Newspaper. Η απόφαση έγινε γνωστή τη Δευτέρα 4 Μαΐου, μέσα από μια σύντομη ανακοίνωση των διοργανωτών, χωρίς να δοθούν εξηγήσεις για τους λόγους της ακύρωσης.

Η έκθεση, με τίτλο In Minor Keys και επιμέλεια της Κόγιο Κουόχ, είναι προγραμματισμένη να πραγματοποιηθεί από τις 9 Μαΐου έως τις 22 Νοεμβρίου. Στην ανακοίνωση για τις εθνικές συμμετοχές αναφέρεται απλώς ότι «η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν δεν θα συμμετάσχει».

Δεν είχε ανακοινωθεί ούτε καλλιτέχνης ούτε περίπτερο

Η αποχώρηση του Ιράν δεν ήρθε εντελώς απροειδοποίητα για όσους παρακολουθούν τον χώρο της τέχνης. Παρότι η χώρα αναμενόταν να λάβει μέρος στη Μπιενάλε, μέχρι τις τελευταίες ημέρες δεν είχε παρουσιάσει ούτε τον καλλιτέχνη που θα την εκπροσωπούσε ούτε λεπτομέρειες για το περίπτερό της.

Το μόνο όνομα που είχε ανακοινωθεί ήταν εκείνο του Αϊντίν Μαχντιζαντέχ Τεχερανί, γενικού διευθυντή Εικαστικών Τεχνών στο υπουργείο Πολιτισμού και Ισλαμικής Καθοδήγησης, ο οποίος εμφανιζόταν ως επίτροπος της ιρανικής συμμετοχής.

Η απόφαση μέσα σε κλίμα έντασης στη Μέση Ανατολή

Η ακύρωση έρχεται σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας στη Μέση Ανατολή. Οι σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται ξανά σε οριακό σημείο, απειλώντας την εύθραυστη εκεχειρία που ισχύει από τις 8 Απριλίου.

Τη Δευτέρα, και οι δύο πλευρές υποστήριξαν ότι πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον ναυτικών δυνάμεων της άλλης πλευράς, ενώ παράλληλα η καθεμία διέψευσε τους ισχυρισμούς της άλλης. Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Fox News, προειδοποίησε ότι το Ιράν θα «σβηστεί από τον χάρτη» αν βάλει στο στόχαστρο αμερικανικά πλοία.

«Δεν υπάρχουν πτήσεις, δεν υπάρχει ταχυδρομείο»

Πρόσωπο με μακρά εμπειρία στην ιρανική καλλιτεχνική σκηνή και γνώση του τρόπου με τον οποίο γίνονται οι επιλογές για την Μπιενάλε, μιλώντας ανώνυμα στην The Art Newspaper, ανέφερε ότι η εξέλιξη δεν το εξέπληξε.

Όπως εξήγησε, η απουσία ανακοίνωσης για τον καλλιτέχνη, σε συνδυασμό με τη βαθιά πολιτική και οικονομική κρίση στη χώρα, έδειχνε ότι η συμμετοχή ήταν εξαιρετικά δύσκολο να προχωρήσει.

«Ακόμη και η μεταφορά έργων τέχνης στη Βενετία θα ήταν εξαιρετικά περίπλοκη υπό τις σημερινές συνθήκες. Δεν υπάρχουν πτήσεις, δεν υπάρχει ταχυδρομική αποστολή», είπε χαρακτηριστικά.

Μια παρουσία χαμηλών τόνων από το 2015 και μετά

Η ιρανική συμμετοχή στην Μπιενάλε οργανωνόταν συνήθως από το υπουργείο Πολιτισμού και Ισλαμικής Καθοδήγησης, συχνά σε συνεργασία με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Τεχεράνης.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, τα τελευταία χρόνια η παρουσία του Ιράν στη Βενετία ήταν μάλλον περιορισμένη και χαμηλών τόνων. Οι πιο αναγνωρισμένοι καλλιτέχνες της χώρας σπάνια εκπροσωπούνταν, ενώ η επίσημη συμμετοχή δεν αποτύπωνε ουσιαστικά τη δυναμική της ανεξάρτητης καλλιτεχνικής σκηνής.

«Η συμμετοχή του Ιράν στην Μπιενάλε της Βενετίας από το 2015 και μετά δεν αντανακλούσε πραγματικά αυτό που συμβαίνει στο Ιράν ή στην ανεξάρτητη καλλιτεχνική σκηνή της χώρας», σημείωσε.

Η διαδρομή του Ιράν στην Μπιενάλε

Το Ιράν εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1956, την περίοδο του καθεστώτος Παχλαβί, το οποίο κυβέρνησε τη χώρα από το 1925 έως το 1975. Μέχρι την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, η συμμετοχή του παρέμεινε σποραδική.

Μετά από δεκαετίες απουσίας, η χώρα επέστρεψε στη διοργάνωση το 2003. Η παρουσία της, ωστόσο, εξακολούθησε να είναι διακεκομμένη έως το 2015, όταν άρχισε να γίνεται πιο σταθερή.

Νέα αναταραχή στη φετινή διοργάνωση

Η αποχώρηση του Ιράν προστίθεται σε ένα ήδη ταραγμένο παρασκήνιο ενόψει της 61ης Μπιενάλε. Την προηγούμενη εβδομάδα, η πενταμελής κριτική επιτροπή των βραβείων παραιτήθηκε σύσσωμη, καθώς κλιμακωνόταν η διαμάχη γύρω από τη συμμετοχή του Ισραήλ και της Ρωσίας στη φετινή έκθεση.

Η επιτροπή είχε δηλώσει ότι θα απέκλειε καλλιτέχνες από χώρες των οποίων οι ηγέτες υπόκεινται σε εντάλματα σύλληψης για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Η απόφαση αυτή θεωρήθηκε ότι είχε ως στόχο κυρίως τη Ρωσία και το Ισραήλ.

Τα Χρυσά Λιοντάρια θα κριθούν από το κοινό

Μετά την παραίτηση της κριτικής επιτροπής, η διαδικασία απονομής των δύο Χρυσών Λιονταριών αλλάζει ριζικά. Τα βραβεία για την καλύτερη εθνική συμμετοχή και τον καλύτερο καλλιτέχνη της κεντρικής έκθεσης δεν θα αποφασιστούν από επιτροπή, αλλά μέσω ψηφοφορίας του κοινού.

Η τελετή απονομής, που επρόκειτο να γίνει τον Μάιο, μεταφέρεται για τον Νοέμβριο. Δικαίωμα ψήφου θα έχουν οι κάτοχοι εισιτηρίων που θα έχουν επισκεφθεί και τους δύο βασικούς χώρους της Μπιενάλε, τους Τζαρντίνι και το Αρσενάλε.

*Kεντρική Φωτογραφία: Ιnstagram @venice.art.biennale