«Αντίο Ροζάβα» – H Δύση γυρίζει την πλάτη στους Κούρδους στη Συρία, η απειλή του ISIS παραμένει

Μέχρι πρότινος πολύτιμοι σύμμαχοι των ΗΠΑ και της Δύσης στη μάχη κατά του «Ισλαμικού Κράτους» (ISIS), οι Κούρδοι στη Συρία πλέον «συνθλίβονται» κάτω από τους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ, της Τουρκίας και της de facto νέας, ισλαμιστικής ηγεσίας της Δαμασκού.

Εν μέσω περιφερειακών αναδιατάξεων στη Μέση Ανατολή, το όραμα της Ροζάβα -με de facto αυτονομία στη βόρεια και βορειοανατολική Συρία- έχει πια σχεδόν ολοκληρωτικά χαθεί.

Έχοντας χάσει πια τον έλεγχο μεγάλων περιοχών, εν μέσω ευρείας κλίμακας στρατιωτικής επιχείρησης του κυβερνητικού στρατού, οι υπό κουρδική διοίκηση Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) βρίσκονται τώρα στη διαδικασία εμφαρμογής μιας επιβεβλημένης, εύθραυστης συμφωνίας εκεχειρίας με τη Δαμασκό.

Αφήνει άλυτα σημαντικά ζητήματα: από τον βαθμό ενσωμάτωσης των SDF στις συριακές ένοπλες δυνάμεις και την τύχη των όπλων τους, έως το πόση εξουσία θα διατηρήσουν στα εδάφη που συνεχίζουν να ελέγχουν.

Αυτό για το οποίο οι Κούρδοι στη Συρία είναι βέβαιοι είναι το αίσθημα εγκατάλειψης από τη Δύση, και δη τις ΗΠΑ.

O Αμπντουλκαρίμ Ομάρ, ανώτερος Κούρδος διπλωματικός εκπρόσωπος της «Αυτόνομης Διοίκησης της Βόρειας και Ανατολικής Συρίας» (DAANES) δεν μασά τα λόγια του.

Οι Κούρδοι «έγιναν θύμα διεθνών συμφωνιών, που συνήφθησαν χωρίς τη θέλησή τους».

Επιδιώκοντας τη στρατιωτική αποδέσμευση των ΗΠΑ από τη Συρία, η κυβέρνηση Τραμπ προκρίνει πλέον ξεκάθαρα τη συνεργασία με τον νυν μεταβατικό πρόεδρο Αχμέντ αλ Σάρα.

Έναν πρώην τζιχαντιστή, που τελεί υπό τουρκική κηδεμονία, έχει την υποστήριξη των κρατών του Κόλπου και διάκειται εχθρικά προς το Ιράν και τους σιίτες περιφερειακούς πληρεξούσιούς του.

Για να εξισορροπήσει δε τα αντικρουόμενα περιφερειακά συμφέροντα, η Ουάσιγκτον ωθεί το Ισραήλ σε συμφωνία ασφαλείας με τη Συρία, προς αποκλιμάκωση των διμερών στρατιωτικών εντάσεων.

Το βασικό ωστόσο ερώτημα για την επόμενη ημέρα στη Συρία, αυτό της ενότητας και σταθερότητας, παραμένει εκκρεμές.

Οι Κούρδοι περιθωριοποιούνται, ο ISIS παραμονεύει

Προς επίρρωση του πόσο ρευστή παραμένει η κατάσταση στα συριακά εδάφη έρχεται και η άρτι ολοκληρωθείσα από τις ΗΠΑ επιχείρηση μεταφοράς στο Ιράκ όσων μαχητών του ISIS κρατούνταν επί χρόνια και μέχρι πρότινος σε φυλακές υπό τον έλεγχο των SDF.

Η μεταφορά οργανώθηκε εσπευσμένα, παρά το γεγονός ότι η Δαμασκός εντάχθηκε μόλις προ διμήνου στον διεθνή συνασπισμό κατά του «Ισλαμικού Κράτους», με τον Τραμπ να υποβαθμίζει το παρελθόν του Σάρα ως τζιχαντιστή (ήταν μέλος του δικτύου της Αλ Κάιντα μέχρι το 2016).

Η πρόσφατη απόδραση κρατούμενων μαχητών του ISIS, εν μέσω της ταχείας επίθεσης των συριακών κυβερνητικών δυνάμεων κατά των SDF, σήμανε καμπανάκια.

Επίμονες αμφιβολίες ώθησαν τις ΗΠΑ να ανακοινώσουν τη μεταφορά ως «απαραίτητη για την περιφερειακή ασφάλεια», όπως επεσήμανε ο επικεφαλής της αμερικανικής στρατιωτικής διοίκησης για τη Μέση Ανατολή (CENTCOM), ναύαρχος Μπραντ Κούπερ.

Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Διεθνούς Δικαστικής Συνεργασίας του Ιράκ, μεταφέρθηκαν 5.704 κρατούμενοι του ISIS, συνολικά 61 εθνικοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και χωρών της Ευρώπης και της Ασίας.

Η Βαγδάτη ήδη ζητά τον επαναπατρισμό αλλοδαπών κρατουμένων, αλλά και οικονομική βοήθεια για να αντιμετωπίσει τη νέα πρόκληση ασφαλείας.

Πυρήνες του ISIS παραμένουν εν τω μεταξύ ενεργοί στην ευρύτερη περιοχή. Ειδικοί του ΟΗΕ σε θέματα αντιτρομοκρατίας εκτιμούν υπάρχουν περίπου 3.000 μαχητές στο Ιράκ και στη Συρία.

Περσινή δε έκθεση της Υπηρεσίας Πληροφοριών Άμυνας (DIA) των ΗΠΑ ανέφερε ότι το ISIS «θα επιδιώξει να εκμεταλλευτεί το τέλος του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία για να ανασυντάξει τις επιχειρησιακές του ικανότητες, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού επιθέσεων εκτός συνόρων και της απελευθέρωσης κρατουμένων, με σκοπό την ανασυγκρότηση στις τάξεις του».

Ήδη εντείνει τις τρομοκρατικές επιθέσεις τους τελευταίους μήνες -από την Αυστραλία, μέχρι το Πακιστάν, το Αφγανιστάν και τον Νίγηρα- επεκτείνοντας τη δράση του.

Σύμφωνα δε με τον ΟΗΕ, εκσυγχρονίζει τις μεθόδους του με «κυβερνοεργαλεία, συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών και προηγμένες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κατά την πρώτη συνάντησή του με τον μεταβατικό πρόεδρο της Συρίας Αχμέντ αλ Σάρα στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, τον Μάιο του 2025 (Saudi Press Agency/Handout via REUTERS)

Η Δαμασκός εκτός απομόνωσης, οι ΗΠΑ εκτός Συρίας;

Παρά τις πολλές αντιφάσεις της στρατηγικής Τραμπ στη Μέση Ανατολή και την περιφερειακή ανησυχία για την πραγματική ατζέντα της ισλαμιστικής de facto ηγεσίας της Δαμασκού, στην πρόσφατη σύνοδο του διεθνούς συνασπισμού κατά του ISIS, στο Ριάντ, τα σημάδια μιας στρατηγικής μετατόπισης κατέστησαν παραπάνω από εμφανή.

Με ρητή στήριξη της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΠΑ, η Συρία του αλ Σάρα είχε μια θέση στο τραπέζι, ως θεσμικός εταίρος.

Αν και συμβολική σε πρακτικό επίπεδο, η παρουσία της στη σύνοδο με τη συμμετοχή άνω των 80 χωρών σηματοδότησε το τέλος απομόνωσης και αναγνώριση της ενεργού συμμετοχής της Δαμασκού στο νέο πλαίσιο διεθνούς συντονισμού.

Παρόντος του Αμερικανού ειδικού απεσταλμένου και πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, η συνάντηση της 9ης Φεβρουαρίου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το νέο σχέδιο στρατηγικής κατά του ISIS βασίζεται στους συριακούς κρατικούς θεσμούς και στην περιφερειακή συνεργασία, αντί να βασίζεται σε τοπικούς ένοπλους παράγοντες.

Το μήνυμα ήταν πια σαφές για τις SDF και τους Κούρδους της Συρίας.

Πλέον δεν αντιμετωπίζονται από την Ουάσιγκτον ως αναντικατάστατος στρατηγικός εταίρος, αλλά ως δύναμη που καλείται να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο κρατικό πλαίσιο.

Νέα προτεραιότητα είναι η ανάγκη ομαλοποίησης των επιχειρησιακών διαύλων με τη Δαμασκό για την αποφυγή κενών ασφαλείας.

Για την κυβέρνηση Τραμπ, είναι το «χαρτί εξόδου» από τα συριακά εδάφη.

Οι αμερικανικές δυνάμεις ήδη αποχώρησαν από τις βάσεις Αλ-Τανφ στο νότο και Αλ-Σαντάντι στα βορειοανατολικά.

Ο περιορισμός της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και η μετατόπιση του βάρους επίβλεψης της ασφάλειας της περιοχής μακριά από τις ΗΠΑ πρακτικά προετοιμάζουν το έδαφος για ευρύτερη αποδέσμευση των ΗΠΑ.

Ζητούμενο για τον Λευκό Οίκο είναι να μειωθεί η άμεση έκθεση των ΗΠΑ, να κρατηθεί απομονωμένο το θεοκρατικό Ιράν και να αποφευχθεί τυχόν ευθεία σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.

Κρίσιμος παράγοντας ωστόσο παραμένει το ποιος και πώς θα διαμορφώσει τη μεταπολεμική Συρία.