Παράδοση άνευ όρων

Αχ τώρα στα ξεχωρίσματα

έλα γιε μου να φιληθούμε

Ωχ γιατί έχουμε ζωή και θάνατο

ποιος ξέρει, γιε μου, κι ανταμωθούμε

Ωχ αυτού μακριά που βρίσκεσαι,

αυτού γιε μου στη Γερμανία

Αμερική και Αυστραλία

Ωχ στείλε μου το κορμάκι σου

σε μια, γιε μου, φωτογραφία

Με πόση διάθεση αυτοσχεδιασμού μπορεί ένας σύγχρονος συνθέτης να «ξαναδιαβάσει» τους στίχους από τα «Ξεχωρίσματα»; Αν επιλέξει βαριά μουσική, μένει πίσω από το πρωτότυπο ασθμαίνων και μιμούμενος. Αν επιλέξει ελαφριά επένδυση, καραδοκεί ο κίνδυνος του crossover τραβώντας στη δίνη του τον συνθέτη και τους στίχους. Ο Πέτρος Κλαμπάνης επέλεξε τη μεσότητα αναγνωρίζοντας στις πρώτες ύλες την αξία τους και στη δική του τεχνική τα μέσα της νέας εποχής. Καταρχάς επέστρεψε σε ήχους με το ασήκωτο προνόμιο της καταγωγής. Τους διάβασε και τους μελέτησε με τον τρόπο που ένας αρχαιολόγος απομακρύνει την άμμο από τα ευρήματα. Κι ύστερα αποφάσισε να παρουσιάσει ένα ενιαίο σύνολο όπου τα παραδοσιακά ακούσματα συναντούν την αυτοσχεδιαστική έμπνευση της τζαζ.

Στο άλμπουμ «Tora Collective» (enja, 2022) η σύγχρονη ενορχήστρωση δεν «κυνηγάει» τα χάλκινα ούτε ο groove ήχος γλυκαίνει το «Χαρικλάκι» κόντρα στη σμυρναίικη ρίζα του. Ισα ίσα που το συγκεκριμένο κομμάτι, το έβδομο από τα συνολικά δέκα, διατηρεί ακέραιη την παιγνιώδη διάθεση από την καταγωγική στιγμή του Παναγιώτη Τούντα. Πίσω από τη «φρασεολογία» των κομματιών, τον βαρύνοντα λόγο αλλού των εγχόρδων και αλλού του κλαρίνου, διακρίνονται οι φευγαλέες αντηχήσεις από τους μουσικούς τόπους όπου αναζήτησε τα υλικά του ο Κλαμπάνης (Κοζάνη, Ηπειρος, Κωνσταντινούπολη, Ικαρία, Σμύρνη). Και έπρεπε να είναι φευγαλέες για να αφήσουν την πρωτοβουλία της μείξης στον συνθέτη. Το σημείο ισορροπίας ανάμεσα στον χοϊκό ήχο και τη συγχρονία ήταν ολόδικό του. Και πιθανότατα δεν συμπυκνώνεται καλύτερα σε άλλο κομμάτι από τον ορχηστικό «Οσμαντάκα» στο Νο 9. Είναι η  μελωδία πίσω από την εξιστόρηση για τον Αρβανίτη Οσμάν Τάκα που καταδικασμένος σε θάνατο ζήτησε ως τελευταία χάρη πριν από την εκτέλεσή του να χορέψει. Ο χορός του, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, συγκίνησε τον εκτελεστή του, μπέη του Μαργαριτίου, ο οποίος του χάρισε τη ζωή. Κάπως έτσι, ένας αυτοσχεδιαστικός χορός της ευρύτερης περιοχής της Ηπείρου βρήκε τη θέση του σε ένα άλμπουμ με jazz – ethnic του 21ου αιώνα.

Η πρόσμειξη αποδεικνύει ότι οι δυνατότητες και τα όρια παρέχονται – «παραδίδονται» – από την αρχή. Ο τόπος απ’ τον οποίο άντλησε τις μουσικές του ο Κλαμπάνης ήταν ήδη «πολυφωνικός». Καθόλου περίκλειστος, «αποκλειστικός» ή περιχαρακωμένος. Από το σημείο εκείνο πηγάζει το είδος μεικτό και νόμιμο, στο οποίο πειραματίζεται ο συνθέτης.

Το «Tora» λειτουργεί τελικά σαν μια συμπύκνωση: για τον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονοι δημιουργοί στέκονται μπροστά στη μουσική με καταγωγή.   για την υπέρβαση των περιορισμών που θέτουν ετικέτες όπως το «fusion» ή η «καθαρή γραμμή». και για τον τρόπο με τον οποίο η τζαζ συμφιλιώνεται με τη «λαϊκότητα». Συνεχίζει, παράλληλα, ένα δημιουργικό ερώτημα: ελληνική τζαζ είναι αυτή που γράφεται από έλληνες ή (και) αυτή που ακούει τον «ελληνικό ήχο»;

Στο άλμπουμ συμμετέχουν οι: Θωμάς Κωνσταντίνου (ούτι και λαούτο), Kristjan Randalu (πιανίστας στο trio του Κλαμπάνη), Γιώργος Κωτσίνης (κλαρίνο), Ziv Ravitz (ντραμς), Αλέξανδρος Αρκαδόπουλος (κλαρίνο στο «Disoriented»), Laura Robles (κρουστά στο «South by Southeast»), Sebastian Studnitzky (τρομπέτα στο «Μήλο μου και μανταρίνι»), Ανδρέας Πολυζωγόπουλος (τρομπέτα στο «Χαρικλάκι»). Τραγούδι: Αρετή Κετιμέ.