Ο Φατίχ Ακίν στην Αθήνα, «Η Μαχαιριά» του και όσα προηγήθηκαν…

Μετά την αθηναϊκή πρεμιέρα της ταινίας την Τρίτη 24/2 στον Δαναό (αποκλειστικά με προσκλήσεις), παρουσία του σκηνοθέτη, Φατίχ Ακίν, και με αφορμή την προβολή της «Μαχαιριάς»/«The Cut» στις ελληνικές αίθουσες, το Goethe-Institut Athen παρουσιάζει και τις δυο πρώτες ταινίες της τριλογίας στην οποία εντάσσεται η ταινία.

Η τριλογία έχει τίτλο «Αγάπη, Θάνατος και Διάβολος».

Η Μαχαιριά είναι μια ταινία για τη γενοκτονία των Αρμενίων, για την οποία ο γερμανός σκηνοθέτης τούρκικης καταγωγής έχει δεχτεί, θετικά και αρνητικά σχόλια, κριτική αλλά και αντιδράσεις από την τούρκικη πλευρά μια και θίγει άμεσα – μεταξύ πολλών άλλων – ένα θέμα που σχεδόν κανείς δεν τολμά να αγγίξει.

Ο Μάρτιν Σκορσέζε έχει δηλώσει για την ταινία, που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ της Βενετίας ενώ ήταν να προβληθεί και στις Κάννες, κάτι που τελικά, δεν έγινε:

«Η μαχαιριά του Φατίχ Ακίν είναι ένα γνήσιο, χειροποίητο έπος, από αυτά που απλά δεν γίνονται πια. Με άλλα λόγια, μια βαθιά προσωπική απάντηση σε ένα τραγικό ιστορικό επεισόδιο, που έχει μεγάλη ένταση, ομορφιά και σαρωτικό μεγαλείο. Αυτή η εικόνα είναι πολύτιμη για μένα, σε πολλά επίπεδα».

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης για αυτή τη δουλειά που διαφέρει πολύ από τις προηγούμενες, αναφέρει:

«Το The Cut είναι ένα πολύ προσωπικό φιλμ που ως προς το περιεχόμενο αντιπαρατίθεται με τη συνείδησή μου και ως προς τη φόρμα με την αγάπη μου για τον κινηματογράφο.»

Η Μαχαιριά είναι ένα έπος, μια σύγχρονη Οδύσσεια που περιγράφει αφ’ ενός τη γενοκτονία των Αρμενίων και τα καταναγκαστικά έργα στα οποία άφησαν την τελευταία τους πνοή, οι άνδρες Αρμένιοι, στα βάθη της Ανατολίας, στην έρημο, και αφ’ ετέρου, κλείνοντας την τριλογία του αναφέρεται στην κινηματογραφική εκδοχή του Διαβόλου, που δεν είναι τίποτε άλλο από την εκδήλωση του Κακού στον άνθρωπο, του κακού που οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν στους ανθρώπους. Και το οποίο ακολουθεί την ανθρώπινη φύση σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, ανεξαρτήτως εθνότητας, ανταγωνισμών, καταγωγής.

Το 1915 στο Μαρντίν, ο Αρμένιος Nazaret αποχωρίζεται βίαια από την οικογένειά, του όταν συλλαμβάνεται από την τουρκική αστυνομία και στέλνεται για καταναγκαστικά έργα στην έρημο.

Χρόνια αργότερα, ο Nazaret, που έχει επιβιώσει της γενοκτονίας, μαθαίνει ότι οι δίδυμες κόρες του είναι ζωντανές κι αρχίζει να τις αναζητά. Ακολουθώντας τα ίχνη τους από τις ερήμους της Μεσοποταμίας μέχρι την Αβάνα και τη Βόρεια Ντακότα θα συναντήσει στο δρόμο του πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους – αγγέλους και διαβόλους με ανθρώπινη μορφή. Κυρίως τους δεύτερους.

Για τη συγγραφή του σεναρίου της ταινίας, ο Ακίν χρειάστηκε τη συνδρομή του Μαρντίκ Μάρτιν, σεναριογράφου και στενού συνεργάτη του Σκορσέζε, ο οποίος είχε να γράψει για ταινία από το 1980 και ο οποίος, αιτιολογώντας γιατί μπήκε ξανά στη διαδικασία είπε:

«Θα έγραφα κάτι για το οποίο κανείς δεν είχε τα κότσια να γράψει. Και αυτό μου αρεσε.»

Τον Φατίχ Ακίν, το ελληνικό ευρύ κινηματογραφικό κοινό συμπάθησε ιδιαίτερα και άρχισε να παρακολουθεί, μετά την ταινία του, Soul Kitchen, όπου πρωταγωνιστούσε ο δικός μας ελληνο-γερμανός Αδάμ Μπουσδούκος, το 2009.

Γεννημένος το 1973 στο Αμβούργο της Γερμανίας από τούρκους γονείς, ξεκίνησε να σκηνοθετεί από πολύ μικρός, ήδη από τα είκοσί του χρόνια.

Σπούδασε κινηματογράφο στο Ηοchschule fuer Bildende Kuenste, στην πόλη του, πριν κάνει το πετυχημένο μικρού μήκους ντεμπούτο του με το «Sensin… You’re the One!» to 1995.

Η πρώτη του δουλειά κέρδισε το Βραβείο Κοινού στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Αμβούργου. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Ακίν, ένα σκοτεινό κοινωνικό δράμα, το «Short Sharp Shock» (1997), έλαβε ενθουσιώδεις αντιδράσεις από κοινό και κριτικούς συγκεντρώνοντας συνολικά εννέα βραβεία ανάμεσα στα οποία και τη Χάλκινη Λεοπάρδαλη από το Φεστιβάλ του Λοκάρνο.

Στη συνέχεια, ο Ακίν επιβεβαίωσε την σκηνοθετική του ποικιλομορφία με το ρομαντικό road movie «July» (2000), το ντοκιμαντέρ «Wir haben vergessen zurueckzukehren» (2000) και το «Solino»(2002). Το τελευταίο, η ιστορία μίας ιταλικής οικογένειας που μεταναστεύει στην Γερμανία για να δουλέψει, ήταν η πρώτη ταινία για την οποία ο Ακίν δεν έχει γράψει και το σενάριο.

Η πρώτη του γερμανόφωνη ταινία ήταν το Ακαριαίο Χτύπημα, το 1998, που τιμήθηκε με πολλά βραβεία και έχει να κάνει με τη δοκιμασία της φιλίας ανάμεσα σε έναν Έλληνα, έναν Τούρκο και ένα Σέρβο, που είναι μικροκακοποιοί στο πολυεθνικό Αμβούργο.

Το 2004 κάνει το «Μαζί Ποτέ«, μια ταινία που θίγει ζητήματα ταυτότητας και ψυχολογικού αδιεξόδου τούρκων μεταναστών δεύτερης γενιάς στη Γερμανία, και κερδίζει τη Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο. Το 2005, είδαμε το ντοκιμαντέρ «Ο Ήχος της Πόλης«, κατά το οποίο η κάμερα του Φατίχ Ακίν ακολουθεί το γερμανό μπασίστα Αλεξάντερ Χάκε να ταξιδεύει στη σύγχρονη Κωνσταντινούπολη, να ηχογραφεί μουσικούς και μουσικά σχήματα, αποκαλύπτοντας μουσικά ρεύματα και αποχρώσεις της πόλης.

Το «Η Άκρη του Ουρανού», το 2007, βραβεύτηκε με το βραβείο καλύτερου σεναρίου αλλά και το οικουμενικό βραβείο του Φεστιβάλ Καννών, το 2009 έρχεται το πιο ελαφρύ “Soul Kitchen”, ξανά με τον ελληνικής καταγωγής φίλο του σκηνοθέτη Αδάμ Μπουσδούκο, μια ταινία που κέρδισε το κοινό με τις περιπέτειες του συμπαθούς μετανάστη που προσπαθεί να στήσει το δικό του εστιατόριο, μέσα από προσωπικές και οικονομικές αντιξοότητες. Ένα υπέροχο soundtrack συνόδευε την ταινία.

Το 2012 το Ο Παράδεισος δεν Είναι Εδώ, μας μεταφέρει στο Καμπούρνου, ένα μικρό ορεινό τουρκικό χωριό, στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας, όπου οι κάτοικοι ζουν σε πλήρη αρμονία με το φυσικό τους περιβάλλον, κυρίως καλλιεργώντας τσάι και ψαρεύοντας. Ώσπου μια μέρα, το κράτος αποφασίζει να εγκαταστήσει εκεί, έναν χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων. Μια σοκαριστική οικολογική καταστροφή στο βορειανατολικό κομμάτι της Τουρκίας και οι επιπτώσεις της αλλά και το πόσο πρέπει όλοι οι πολίτες του κόσμου να κινητοποιηθούμε για αυτό το πανανθρώπινο ζήτημα, είναι το θέμα του πολυβραβευμένου τούρκου σκηνοθέτη.

Τζένη Παπαγεωργίου