Εσκοριάλ

Με έντονες επιρροές από τη λαϊκή φλαμανδική παράδοση των μεταμφιέσεων και τη γαλλική ποίηση και λογοτεχνία, ο Γκελντερόντ εμπνέεται από τη ζωγραφική των Ένσορ, Ελ Γκρέκο, Βελάσκεθ, και το περίφημο παλάτι – μοναστήρι Εσκοριάλ στην Ισπανία όπου έζησε ο Φίλιππος Β’.

Το έργο αναδείχθηκε από την αβαν γκαρντ του Παρισιού μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο και χωρίς να είναι σαφής ο χρόνος που τοποθετείται, θυμίζει το μεσαίωνα της Ιεράς εξέτασης και των βασανιστηρίων. Για τον Γκελντερόντ, η ζωή είναι μια φάρσα. Θεωρεί ότι είμαστε ρόλοι που επιλέξαμε ή έτυχε να μας ανατεθούν, άλλοι είναι εξουσιαστές και άλλοι υποτελείς. Σ’ ένα παιχνίδι ανταλλαγής ρόλων ανάμεσα στον βασιλιά και το γελωτοποιό του, τα πρωταγωνιστικά πρόσωπα του έργου, υμνεί την τέχνη του θεάτρου και την ελευθερία της έκφρασης.

Ο γελωτοποιός Φολιάλ, που εκπροσωπεί το λαό, ζει κάτω από την εξουσία του βασιλιά, ελεύθερος, με τους δικούς του κανόνες. Ο βασιλιάς που φοβάται τόσο για το φυσικό του θάνατο όσο και το θάνατο της τάξης του, ζει σαν μαριονέτα χωρίς δικαίωμα στη ζωή. Για να κρατηθεί στο θρόνο οδηγείται στην αποκτήνωση. Ανταγωνίζεται το γελωτοποιό του που του κλέβει τη βασίλισσα και καταρρακωμένος από τη σύγκριση και την απειλή της παντοδυναμίας του τον σκοτώνει. Αλλά, αν σκοτώσει το λαό του τι απομένει; διερωτάται ο συγγραφέας. «Τι μου απομένει εμένα αν τζουτζές μου γίνει μελαγχολικός και νυσταλέος;» λέει ο βασιλιάς.