Δημοσιευμένοι πρώτη φορά το 1940, οι «Προσανατολισμοί», η πρώτη συλλογή ποιημάτων του Οδυσσέα Ελύτη, θεωρούνται έργο της ελληνικής υπερρεαλιστικής σχολής. Στις ενότητές του συναντάμε τοπία του καλοκαιρινού Αιγαίου (οικισμούς, ξερονήσια, απέραντο γαλάζιο), που όμως, με την πένα του ποιητή, έχουν μετουσιωθεί σε σουρεαλιστικές εικόνες, γεμάτες λυρισμό και φαντασία.
Ο Ηλίας Ανδριόπουλος διάβασε το βιβλιαράκι με το βυσσινί εξώφυλλο, όταν ήταν μαθητής. Γοητευμένος από αυτά τα «περίεργα ανατρεπτικά-νεανικά ποιήματα», αποφάσισε, αρκετά χρόνια αργότερα, να μελοποιήσει ορισμένα αποσπάσματα. Έτσι, γεννήθηκαν οι μουσικοί «Προσανατολισμοί», που ο ίδιος ο συνθέτης αντιμετωπίζει ως «λυρικούς ερωτικούς ύμνους […] που έρχονται με το πασχαλιάτικο αεράκι της Ανάστασης, μας κρατούν συντροφιά στις φεγγαρόφωτες καλοκαιρινές νυχτιές, για να φύγουν με την πρώτη σταγόνα της φθινοπωρινής βροχής».
Η Αλκηστις Πρωτοψάλτη κλήθηκε αρχικά να ερμηνεύσει τα τραγούδια του δίσκου. Με μοναδική φρεσκάδα, διαύγεια και ευαισθησία είπε έντεκα «έντεχνα» κομμάτια, που μαζί με τρία ορχηστρικά θέματα αποτέλεσαν ένα μελωδικό και λιτά ενορχηστρωμένο άλμπουμ, ντυμένο με εξώφυλλο που φιλοτέχνησε ο Γιάννης Τσαρούχης. Είκοσι τρία χρόνια μετά, η Νένα Βενετσάνου αναλαμβάνει να επεξεργαστεί ξανά τους «Προσανατολισμούς» (πιάνο/φωνή) και να τους παραδώσει σε ένα σύγχρονο κοινό, το οποίο έχει μεν άλλες ανάγκες και άλλους τρόπους επικοινωνίας, αλλά «θητεύει στο ίδιο καλοκαίρι του άπλετου φωτός και των εγκάρδιων ανθρώπινων σχέσεων».
Με τη σπουδαία φωνή της Βενετσάνου και με τους αυτοσχεδιασμούς του Αντώνη Ανισέγκου στο πιάνο, οι «Προσανατολισμοί» γίνονται μια μυσταγωγία για πιο απαιτητικό κοινό. Το πρώτο κομμάτι («Το τραγούδι του αρχιπελάγους»), τόσο γνωστό και αγαπημένο στην παλιά του εκτέλεση, ξαφνιάζει τον ακροατή. Δίνει όμως μια γεύση των συντεταγμένων που επέλεξε να ακολουθήσει η ιδιαίτερης ευαισθησίας καλλιτέχνις: κομψή ισορροπία στίχου και μέλους, με κυρίαρχο στοιχείο το λόγο και το άρωμα των λέξεων.
Ποια από τις δύο εκτελέσεις είναι καλύτερη; Δύσκολο να πεις. Η αρχική, πιο κοντά σε αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «τραγούδι», έχει τη χάρη και το αεράκι του Αιγαίου. Η τωρινή, ηχογραφημένη «μια κι έξω», βουτάει στην ουσία της ποίησης. Αναδεικνύει άλλες πτυχές του εν λόγω μουσικού έργου και το εξακοντίζει στη σφαίρα του διαχρονικού.
Ποίηση Οδυσσέα Ελύτη
Α΄ έκδοση: 1984, Ερμηνεία: Aλκηστις Πρωτοψάλτη, Απαγγελία: Ρηνιώ Παπανικόλα
Β΄ έκδοση: 2008, Επεξεργασία/ερμηνεία: Νένα Βενετσάνου, Πιάνο: Αντώνης Ανισέγκος

Ειδήσεις Σήμερα: