Ο «κινέζικος δράκος» ανοίγει τα φτερά του σε όλο τον πλανήτη

95

Η συνεχώς αυξανόμενη οικονομική και στρατιωτική ισχύς της Κίνας έχει αναπροσαρμόσει τις τελευταίες δεκαετίες τις στρατηγικές προτεραιότητες και τους ορίζοντες της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Πέρα από την ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο (συνήθως πολιτιστικό ή διαμέσου του εμπορίου) επηρέαζε για αιώνες, η Κίνα τις τελευταίες δεκαετίες, και αφού έχει σταθεροποιηθεί εσωτερικά, έχει στρέψει το βλέμμα της σε σχεδόν όλη την Ασία αλλά και την Αφρική.

Το αν η Κίνα και οι ΗΠΑ βρεθούν αντιμέτωπες στο μέλλον είναι ένα ερώτημα ανοιχτό, σχετικά μάλιστα και με τις λεπτομέρειες της διαμάχης, αν βεβαίως υπάρξει και αν λάβει μία ανοιχτή μορφή. Οι δύο χώρες είναι μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και από τη θέση αυτή έχουν διατυπώσει διαφορετικές απόψεις σε πολλά . Το Νταρφούρ και η αντιμετώπιση της κρίσης είναι ένα από τα σημεία διαφωνιών αφού η Κίνα διατηρεί στενές σχέσεις με την κυβέρνηση του Σουδάν. Κατά καιρούς οι δύο χώρες έχουν συλλάβει κατασκόπους βιομηχανικών και στρατιωτικών μυστικών αλλά επισήμως δηλώνουν ότι επιθυμούν την συνεργασία και τις καλές σχέσεις.

Μεταπολεμικά, οι σχέσεις της Κίνας και της Ρωσίας, τότε ΕΣΣΔ, ήταν στενές, λόγω και της πολιτικής συγγένειας αλλά στην πορεία άρχισαν να αποκλίνουν. Αργότερα η Κίνα δραστηριοποιήθηκε παράλληλα και ανταγωνιστικά με την ΕΣΣΔ στο Κίνημα των Αδεσμεύτων, κυρίως στην Αφρική και στις περιοχές που σήμερα προσπαθεί να κάνει όλο και πιο ενεργή την παρουσία της, για άλλους λόγους. Έπειτα από το 2000, όταν η ανήλθε στην εξουσία η τότε νέα ρωσική ηγεσία υπό τον Βλαντιμίρ Πούτιν οι σχέσεις των δυο χωρών έγιναν στενότερες με τη συνεργασία να επεκτείνεται σε στρατιωτικό και οικονομικό επίπεδο, ενώ υπάρχει και κοινό ενδιαφέρον για τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της κεντρικής Ασίας.

Η Ινδία και η Κίνα έφτασαν σε πόλεμο το 1962 για μία διαφιλονικούμενη περιοχή, αλλά πλέον οι σχέσεις των δύο χωρών είναι πλέον πολύ καλύτερες. Στα σημεία τριβής παραμένει η ουσιαστικά ανεπίλυτη συνοριακή διαφορά μεταξύ τους. Ταυτόχρονα, η Κίνα βρίσκεται κοντά στο Πακιστάν (τον αντίπαλο της Ινδίας) αλλά και η Ινδία προσεγγίζει περισσότερο τη Δύση. Μέχρι τα μέσα του αιώνα, ο πληθυσμός της Ινδίας θα ξεπεράσει αυτόν της Κινάς, γεγονός που ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στο οικονομικό δυναμικό των δύο κρατών, που ήδη φιλοξενούν πάνω από το 35% του παγκόσμιου πληθυσμού.

Η Κίνα έχει παράσχει σταθερά βοήθεια στη Βόρειο Κορέα ιδίως κατά το τελευταίο διάστημα οπότε και η απομονωμένη χώρα της κορεατικής χερσονήσου δοκιμάζεται από ελλείψεις τροφίμων στα όρια του λιμού ενώ βρίσκεται σε ανοικτή αντιπαράθεση για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Την ίδια στιγμή, η Κίνα μετέχει στις συνομιλίες για τον αφοπλισμό της Βορείου Κορέας.

Παρά τις εδαφικές διεκδικήσεις της Κίνας σε νησιά στην Θάλασσα της Κίνας, οι σχέσεις με την Ιαπωνία παραμένουν σε καλό επίπεδο αν και η Ιαπωνία έχει αρνηθεί να αναγνωρίσει πλήρως τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξε κατά Κινέζων στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το Μακάο και το Χονγκ Κονγκ, δυο πρώην αποικίες της Πορτογαλίας και της Βρετανίας αντίστοιχα, από τη δεκαετία του 1990 επέστρεψαν στην διοίκηση του κινεζικού κράτους, αλλά εκτός από την άμυνα και την διπλωματία, παραμένουν σε πολύ μεγάλο βαθμό αυτόνομες. Οι περιοχές είναι ένα είδος «βιτρίνας» και «προθαλάμου» για την επιχειρηματική ανάπτυξη της Κίνας.

Ένα από τα πεδία όπου η Κίνα παρουσιάζει συνεχώς μεγαλύτερη διπλωματική και επιχειρηματική παρουσία είναι η Αφρική η οποία είναι σημαντικό πεδίο για την εξεύρεση φυσικών πρώτων υλών που ζητά σε αυξανόμενες ποσότητες η Κίνα. Οι στενές σχέσεις με το Σουδάν και η πώληση όπλων συνεχίζονται, παρά τις αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας· οπλισμό πωλούσε και στην Ζιμπάμπουε πριν αναγκαστεί να διακόψει λόγω διεθνών κυρώσεων κατά του καθεστώτος Μουγκάμπε· πολυεπίπεδη συνεργασία υπάρχει και με τη Νιγηρία. Δυτικές χώρες ανησυχούν πάντως ότι η Κίνα διατηρεί καλές σχέσεις με αμφιλεγόμενα καθεστώτα.

Μ.Δουρμούσογλου

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ