Με βάση το νέο φορολογικό νόμο και συγκεκριμένα με τις διατάξεις του άρθρου 14 αυτού, καταργείται για όλα τα παλαιά αυτοκίνητα η ετήσια τεκμαρτή δαπάνη που υπολογίζεται με βάση το ύψος των ετήσιων εξόδων συντήρησης και κυκλοφορίας επιβατικών αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης, ανάλογα με τους φορολογήσιμους ίππους των αυτοκινήτων αυτών.

Σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του νόμου, ως παλαιά αυτοκίνητα θεωρούνται όσα έχουν αποκτηθεί πριν από μια δεκαετία και συγκεκριμένα μέχρι 31-12-1992. Η κατάργηση ισχύει από 1-1-2003 και μετά.

Ειδικό καθεστώς τεκμηρίων διαμορφώνεται για τα αυτοκίνητα που έχουν αποκτηθεί από 1-1-1993 μέχρι 31-12-2003. Συγκεκριμένα, με τις νέες διατάξεις παύει να εφαρμόζεται από 1-1-2003 το τεκμήριο δαπανών διαβίωσης με βάση ένα ή περισσότερα επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης μέχρι και 14 φορολογήσιμους ίππους (2000 κυβικά εκατοστά). Υπενθυμίζεται ότι με τις διατάξεις του Ν. 3091/2002 η μη εφαρμογή του τεκμηρίου ίσχυε από 1-1-2003, μόνο για ένα αυτοκίνητο μέχρι και 14 φορολογήσιμους ίππους.

Περαιτέρω, καθιερώνεται απαλλαγή από το τεκμήριο και για αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης άνω των 14 φορολογήσιμων ίππων, που αποκτήθηκαν μέσα στη δεκαετία 1993-2003 (από 1-1-1993 μέχρι 31-12-2003), υπό την εξής προϋπόθεση:

Η εργοστασιακή τιμολογιακή αξία του έτους πρώτης κυκλοφορίας τους, μειωμένη λόγω παλαιότητας κατά τα ποσοστά της κλίμακας της παρ. 1 του άρθρου 126 του τελωνειακού κώδικα (Ν. 2960/2001) , δεν υπερβαίνει το ποσό των 50.000 ευρώ (17.037.500 δρχ.).

Για παράδειγμα, ένα αυτοκίνητο 16 φορολογήσιμων ίππων που τέθηκε για πρώτη φορά σε κυκλοφορία πριν από πέντε (5) έτη έχει μείωση, σύμφωνα με την παραπάνω κλίμακα, 40%. Εάν η εργοστασιακή τιμολογιακή αξία μειωμένη με το ποσοστό 40% είναι κάτω των 17.037.500 δρχ. (50.000 ευρώ), θα έχει απαλλαγή από το τεκμήριο, παρότι το αυτοκίνητο είναι άνω των 14 φορολογήσιμων ίππων.

Καταργείται, επίσης, η εφαρμογή του τεκμηρίου δαπανών διαβίωσης (όχι το τεκμήριο αγοράς), που προκύπτει από αυτοκίνητα που αποκτώνται από 1-1-2004 και εφεξής, ανεξάρτητα από τους φορολογήσιμους ίππους με τις ίδιες προϋποθέσεις που αναφέρονται παραπάνω. Δηλαδή, η εργοστασιακή τιμολογιακή αξία του έτους πρώτης κυκλοφορίας τους μειωμένη λόγω παλαιότητας κατά τα ποσοστά της κλίμακας της παρ. 1 του άρθρου 126 του τελωνειακού κώδικα, δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το ποσό των 50.000 ευρώ.

Με τις σχετικές διατάξεις του νέου νόμου, προβλέπεται ανάλογη εφαρμογή των παραπάνω ρυθμίσεων που αναφέρονται στα τεκμήρια αυτοκινήτων και στα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης που ανήκουν σε εταιρίες, με σκοπό την ίση φορολογική μεταχείριση για όλα τα φυσικά πρόσωπα που μετέχουν σε εταιρίες.

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1, περίπτωση β΄ του άρθρου 16 του Ν. 2238/1994  ισχύουν τα ακόλουθα σχετικά με το παραπάνω θέμα:

Στις περιπτώσεις ομορρύθμων και ετερορρύθμων εταιριών που έχουν στην κυριότητα ή κατοχή τους επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, η τεκμαρτή δαπάνη που αναλογεί σε αυτά λογίζεται ως τεκμαρτή δαπάνη των ομορρύθμων μόνο εταίρων φυσικών προσώπων (όχι των ετερορρύθμων εταίρων), μεριζόμενη κατά το ποσοστό συμμετοχής του καθενός. Η τεκμαρτή αυτή δαπάνη που αναλογεί δεν μπορεί να είναι ανώτερη από τη μεγαλύτερη τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει από αυτοκίνητα της εταιρίας.

Το ίδιο ισχύει και για τα φυσικά πρόσωπα που είναι διαχειριστές και συγχρόνως μέλη της εταιρίας περιορισμένης ευθύνης, καθώς και για τα πρόσωπα που είναι διευθύνοντες και εντεταλμένοι σύμβουλοι, διοικητές ανωνύμων εταιριών και πρόεδροι των διοικητικών συμβουλίων των ανωνύμων εταιριών.

Συνεπώς, αν ένα φυσικό πρόσωπο ή μια εταιρία είχε αποκτήσει ένα ή περισσότερα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης μετά την 1-1-1993, άνω των 14 φορολογήσιμων ίππων ή αγοράζει από 1-1-2004 ένα τέτοιο αυτοκίνητο και παράλληλα συντρέχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις (εργοστασιακή τιμολογιακή αξία κάτω των 50.000 ευρώ), δεν θα υπολογισθεί, στο φυσικό πρόσωπο ή στα ομόρρυθμα μέλη και λοιπά πρόσωπα της εταιρίας (φυσικά πρόσωπα), τεκμαρτή δαπάνη διαβίωσης.

Οι διατάξεις αυτές ισχύουν για δαπάνες που πραγματοποιούνται από 1-1-2003 και μετά.

Τα παραπάνω έχουν ανάλογη εφαρμογή και για τα αλλοδαπά νομικά πρόσωπα που δεν έχουν εγκατάσταση στην Ελλάδα, αλλά υποχρεούνται σε υποβολή δήλωσης με βάση τις διατάξεις περί φορολογίας εισοδήματος των νομικών προσώπων, καθώς και για τις αλλοδαπές επιχειρήσεις που δεν έχουν εγκατάσταση στην Ελλάδα αλλά υποχρεούνται σε υποβολή δήλωσης στην Ελλάδα (π.χ. offshore εταιρίες).

Για την παραπάνω κατηγορία των αλλοδαπών επιχειρήσεων, όπως είναι γνωστό, το ποσό της ετήσιας τεκμαρτής δαπάνης διαβίωσης που προκύπτει με βάση αυτοκίνητα ιδιοκτησίας ή κατοχής γραφείου, υποκαταστήματος ή πρακτορείου τους εγκατεστημένου στην Ελλάδα, βαρύνει το πρόσωπο που εκπροσωπεί στην Ελλάδα την αλλοδαπή επιχείρηση και προΐσταται του οικείου γραφείου ή υποκαταστήματος ή πρακτορείου. Τούτο ισχύει ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής ή κατοικίας των φυσικών αυτών προσώπων.

Ανάλογη εφαρμογή υπάρχει και για τους εκπαιδευτές οδηγών αυτοκινήτων, για τις επιχειρήσεις ενοικίασης αυτοκινήτων, που χρησιμοποιούν για το σκοπό αυτόν περισσότερα επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης, καθώς και στις περιπτώσεις ενοικίασης ή χρηματοδοτικής μίσθωσης αυτοκινήτων ιδιωτικής ή μικτής χρήσης, περίπτωση κατά την οποία η ετήσια τεκμαρτή δαπάνη, που αντιστοιχεί στο χρόνο χρησιμοποίησης αυτών, βαρύνει το μισθωτή τους.

Για όλες τις παραπάνω κατηγορίες των υποχρέων, που έχουν ή αποκτούν ένα ή περισσότερα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης άνω των 14 φορολογήσιμων ίππων, δεν θα εφαρμοσθεί τεκμήριο δαπανών διαβίωσης, εφόσον υπάρχουν και οι λοιπές προϋποθέσεις ως προς την τιμολογιακή αξία.

 

Σκάφη αναψυχής μέχρι 10 μέτρα

Με τις διατάξεις της νέας περίπτωσης θ΄ (ήδη περίπτ. ιβ΄) που προστέθηκε στο άρθρο 18 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος , καταργείται η ετήσια τεκμαρτή δαπάνη που προκύπτει από ένα σκάφος αναψυχής ολικού μήκους μέχρι δέκα (10) μέτρα που δεν έχει ναυτολογημένο πλήρωμα για ολόκληρο ή μέρος του έτους.

Η απαλλαγή αυτή ισχύει για ένα μόνο σκάφος αναψυχής το οποίο πληρεί ταυτόχρονα και τις δύο προϋποθέσεις δηλαδή είναι μέχρι 10 μέτρα και δεν έχει ναυτολογημένο πλήρωμα. Σε περίπτωση συζύγων που έχουν στην κυριότητα ή κατοχή τους περισσότερα του ενός τέτοια σκάφη, η απαλλαγή θα εφαρμοστεί πάλι μόνο για ένα σκάφος και συγκεκριμένα γι΄ αυτό με τη μεγαλύτερη τεκμαρτή δαπάνη. Έτσι, για παράδειγμα, αν υπάρχει ένα σκάφος μήκους μέχρι εννέα (9) μέτρα χωρίς ναυτολογημένο πλήρωμα είτε ανήκει κατά 50% στον καθένα απαλλάσσεται του τεκμηρίου. Επίσης, σε περίπτωση που ο κάθε σύζυγος έχει στην κυριότητα ή κατοχή του τέτοιο σκάφος και οι τεκμαρτές δαπάνες αυτών των σκαφών είναι ίσες, η απαλλασσόμενη τεκμαρτή δαπάνη του ενός σκάφους επιμερίζεται κατά πενήντα τοις εκατό (50%) στον καθένα.

 

Πάγιος εξοπλισμός επαγγελματικής χρήσης

Με τις διατάξεις της νέας περίπτωσης ι΄ (ήδη περίπτ. ιγ΄), η οποία προστέθηκε με το άρθρο 4 παρ. 9 του Ν. 3091/2002 , απαλλάσσεται από το τεκμήριο η δαπάνη για την αγορά πάγιου εξοπλισμού επαγγελματικής χρήσης από πρόσωπα που ασκούν επιχείρηση ή ελευθέριο επάγγελμα μέχρι ποσού δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, αν η δαπάνη πραγματοποιείται μέσα στο έτος έναρξης άσκησης της δραστηριότητας και στα δύο επόμενα έτη και μέχρι ποσού που αντιστοιχεί σε ποσοστό πενήντα τοις εκατό (50%) των καθαρών κερδών που δηλώθηκαν για το προηγούμενο έτος με αρχική δήλωση, η οποία υποβλήθηκε μέχρι το τέλος του οικείου οικονομικού έτους, για δαπάνες που πραγματοποιούνται στα επόμενα έτη.

Διευκρινίζεται ότι οι διατάξεις της περίπτωσης αυτής θα έχουν εφαρμογή και για επιχειρήσεις που έχουν πραγματοποιήσει έναρξη δραστηριότητας πριν από την έναρξη ισχύος αυτού του νόμου.

Για παράδειγμα, αν μια επιχείρηση πραγματοποίησε έναρξη εργασιών το 2000 και κατά τη χρήση 2003 (οικονομικό έτος 2004) προέβη σε αγορά παγίου εξοπλισμού επαγγελματικής χρήσης, θα τύχει απαλλαγής από το τεκμήριο αγοράς, μέχρι του ποσού που αντιστοιχεί στο πενήντα τοις εκατό (50%) των καθαρών κερδών που δηλώθηκαν τη χρήση 2002 (οικονομικό έτος 2003) με την αρχική δήλωση (Υπ. Οικονομικών ΠΟΛ. 1038/5-3-2003 ).

Επίσης, με τις ίδιες διατάξεις μεταφέρεται από το άρθρο 17 στο άρθρο 18 του Κ.Φ.Ε.  , η προβλεπόμενη απαλλαγή από το τεκμήριο ολόκληρης της δαπάνης για την αγορά αρδευτικού εξοπλισμού γεωργικής εκμετάλλευσης.

 

Αρδευτικός εξοπλισμός

Με τις διατάξεις της παρ. 7 του άρθρου 4 του Ν. 3091/2002 απαλείφεται από το άρθρο 17 η απαλλαγή από το τεκμήριο αγοράς του αρδευτικού εξοπλισμού γεωργικής εκμετάλλευσης και ενσωματώνεται στο άρθρο 18 του Ν. 2238/1997 με τίτλο Μη εφαρμογή του τεκμηρίου. Ουσιαστικά δηλαδή εξακολουθεί να ισχύει η απαλλαγή υπό άλλη διάταξη (άρθρο 18 περίπτ. ιγ΄ υποπεριπτ. δεύτερη) η ισχύς της οποίας αρχίζει για δαπάνες που πραγματοποιούνται από 1-1-2003 και μετά.

 

Μεταβίβαση ακινήτου από υπεράκτια (off shore) εταιρία στον πραγματικό κύριο. Μη εφαρμογή τεκμηρίου για τον αποκτώντα

Με τις μεταβατικού χαρακτήρα διατάξεις του δεύτερου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 18 του Ν. 3091/2002 ορίζονται τα εξής:

Σε περίπτωση που μεταβιβαστεί ακίνητο μιας υπεράκτιας (off shore) εταιρίας, μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από το νόμο:

• Σε φυσικό πρόσωπο που αποδεικνύεται ότι είναι ο πραγματικός κύριος ή

• σύζυγος αυτού ή

• συγγενής με αυτόν κατευθείαν γραμμή μέχρι δευτέρου βαθμού (παππούς – γονέας, παιδί – εγγονός), τότε δε θα εφαρμόζεται το τεκμήριο αγοράς του ακινήτου. Ως προϋπόθεση τίθεται ότι, κατά το χρόνο απόκτησης του ακινήτου από την εταιρία, η δαπάνη αγοράς αυτού καλυπτόταν με τα δηλούμενα εισοδήματα (κεφάλαιο προηγουμένων ετών κλπ.) σύμφωνα με το άρθρο 19 του Ν. 2238/1994 .

Περαιτέρω, με την παρ. 1 του άρθρου 35 του νόμου Μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής – Αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις, η απαλλαγή που ισχύει για τη φορολογία εισοδήματος επεκτείνεται και στη φορολογία άτυπης δωρεάς, για το χρονικό διάστημα ισχύος της μεταβατικής αυτής διάταξης.

 

Πότε αμελείται η διαφορά εισοδήματος

Με τις διατάξεις της περίπτωσης ιδ΄ του άρθρου 18 του Ν. 2238/1994  ορίζεται ότι δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις περί τεκμηρίου αν η διαφορά που προκύπτει μεταξύ του εισοδήματος που δηλώθηκε από το φορολογούμενο, τη σύζυγό του και τα προστατευόμενα μέλη αυτού και του ποσού της συνολικής ετήσιας δαπάνης που προκύπτει από την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων και την ετήσια τεκμαρτή δαπάνη διαβίωσης του φορολογούμενου, της συζύγου του και των προστατευομένων μελών αυτού δεν υπερβαίνει σε ποσοστό το είκοσι τοις εκατό (20%) του εισοδήματος που δηλώθηκε με την αρχική εμπρόθεσμη δήλωσή τους.

Από τη διατύπωση της παραπάνω διάταξης προκύπτουν τα εξής:

• Για τον υπολογισμό του ποσοστού 20% ως διαφορά μεταξύ εισοδήματος και συνολικής τεκμαρτής δαπάνης, λαμβάνεται υπόψη το οικογενειακό εισόδημα, δηλαδή το εισόδημα του φορολογούμενου, του άλλου συζύγου και των προστατευόμενων μελών.

• Για τον υπολογισμό της διαφοράς θα πρέπει τα εισοδήματα να δηλωθούν με την αρχική εμπρόθεσμη δήλωση. Συνεπώς, αν το δηλούμενο εισόδημα αυξηθεί με την υποβολή συμπληρωματικής δήλωσης έστω και εμπρόθεσμης ή αναμορφωθεί ύστερα από φορολογικό έλεγχο, αυτό το νέο ποσοτικό μέγεθος δε λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του 20% της διαφοράς. (Υπ. Οικονομικών ΠΟΛ. 1042/8-2-1992 ).

• Λαμβάνονται υπόψη μόνο τα εισοδήματα που έχουν δηλωθεί το έτος κατά το οποίο ανέκυψε θέμα υπαγωγής του φορολογουμένου στον τεκμαρτό προσδιορισμό του εισοδήματος. Δεν μπορεί δηλαδή ο φορολογούμενος να επικαλεσθεί κεφάλαιο που σχηματίσθηκε τα προηγούμενα χρόνια. Με την επίκληση του αναλωθέντος κεφαλαίου προηγούμενων ετών θα πρέπει να καλύπτεται εξολοκλήρου η συνολική τεκμαρτή δαπάνη.

• Για τον υπολογισμό της παραπάνω διαφοράς λαμβάνονται υπόψη όλα τα εισοδήματα, είτε αυτά φορολογούνται με τις γενικές διατάξεις είτε φορολογούνται με ειδικό τρόπο, όπως τόκοι, μερίσματα μετοχών κλπ. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, για τον υπολογισμό της διαφοράς να αποκλεισθεί εισόδημα που ο φορολογούμενος έχει αποκτήσει από μερίσματα μετοχών, τα οποία έχουν φορολογηθεί στην πηγή με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης, όταν αυτά τα μερίσματα ενδέχεται να αποτελούν για τον φορολογούμενο τη μοναδική πηγή εισοδήματος. (εφημ. Το ΒΗΜΑ, 5 Απριλίου 1998).

Εντούτοις, το Υπουργείο Οικονομικών με το υπ΄ αριθμ. 1026148/398/Α0012/30-3-1994 έγγραφό του δέχθηκε ότι για τον υπολογισμό της διαφοράς του 20% λαμβάνονται υπόψη μόνο τα πραγματικά εισοδήματα του φορολογουμένου, τα οποία φορολογούνται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων και όχι εισοδήματα που απαλλάσσονται από το φόρο ή φορολογούνται με ειδικό τρόπο.

 

Απόστολος Λιόλιος – Επίτιμος Οικονομικός Επιθεωρητής

 

 

Ειδήσεις Σήμερα: