Medulla – Κριτική

Το Medulla δεν είναι απλώς ένα άλμπουμ αλλιώτικο από τα άλλα· είναι ένα τολμηρό έργο σύγχρονης τέχνης. Πρόκειται για μια δουλειά σχεδόν αποκλειστικά στηριγμένη στο αρχαιότερο μουσικό όργανο, την ανθρώπινη φωνή, που δοκιμάζει τα όρια της ερμηνείας, αμφισβητεί τους κανόνες της τραγουδοποιίας, δίνει νέο περιεχόμενο στην έννοια της ενορχήστρωσης, ανοίγει νέους δρόμους σε σχεδόν απάτητες ηχητικές περιοχές, δίνει ένα νέο νόημα στο τι μπορεί να σημαίνει «άλμπουμ σύγχρονης pop μουσικής».
Ήδη από το «Homogenic» (1997) η Ισλανδή βοκαλίστρια ξεκίνησε ένα περιπετειώδες ταξίδι μουσικού πειραματισμού, πραγματοποιώντας ηχογραφήσεις με αισθητική όλο και περισσότερο ιδιότυπη και εκλεκτική, για να καταλήξει στο Medulla, το έβδομο άλμπουμ της, που χωρίς δεύτερη σκέψη κερδίζει τον τίτλο της πιο φιλόδοξης μέχρι σήμερα δουλειάς της.
Πρώτη ύλη για τις δεκατέσσερις νέες συνθέσεις (ανάμεσά τους και το «Oceanic» που η Bjork ερμήνευσε στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας) είναι τα φωνητικά. Αυτά δεν είναι μόνο δικά της (τραγούδι, υμνωδίες αλλά και στριγκλίσματα, ξεφωνητά, βαριές ανάσες) αλλά και συνεργατών όπως ο Robert Wyatt, η Εσκιμώα Tanya Tagaq Gillis, ο Rahzel του συγκροτήματος Roots, ο Mike Patton (πρώην τραγουδιστής των Faith No More), οι χορωδίες Icelandic Choir και London Choir, συχνά περασμένα μέσα από κανάλια ψηφιακής επεξεργασίας προκειμένου να προσομοιωθούν ήχοι μπάσου ή κρουστών.
Το πάντρεμα όλων αυτών των φωνών -με μικρή υποστήριξη από ηλεκτρονικούς ρυθμούς- σε ασύμμετρα κολάζ ωδών, δραματικών αισθήσεων και εύθραυστων εντάσεων υπακούει στις νόρμες μιας πολυεπίπεδης ηχητικής αρχιτεκτονικής, παθιασμένης, θα έλεγε κανείς, με την εξερεύνηση κάθε δυνατότητας και πιθανότητας παραγωγής ηχητικού αποτελέσματος. Σε αυτή τη μείξη δεν έχει καμιά σημασία αν αυτό που προκύπτει είναι για τον ακροατή οικείο, αναμενόμενο, ευπρόσδεκτο, «εύηχο» – ή ίσως για την Ισλανδή ιέρεια του μοντερνισμού εξ ορισμού «εύηχο» είναι καθετί το ριζοσπαστικό!
Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που επιχειρείται κάτι ανάλογο. Έχουν προηγηθεί, για παράδειγμα, η συνεργασία της Kate Bush με το Trio Bulgarka, οι φωνητικοί ισορροπισμοί της βραχύβιας Αμερικανίδας μέτζο σοπράνο Cathy Berberian, καθώς και η ανορθόδοξη φωνητική τεχνική της Νεοϋορκέζας Joan La Barbara, έτσι όπως αποτυπώθηκε στο ριζοσπαστικό άλμπουμ «Voice Is The Original Instrument» (1976) αλλά και μεταγενέστερα, σε έργα του συζύγου της συνθέτη Morton Subotnick. Με το «Medulla» όμως είναι ουσιαστικά η πρώτη φορά που η καλλιτεχνική αυτή θέση προτείνεται προς επήκοον όχι κάποιας «ψαγμένης» ελίτ αλλά σύσσωμου του ακροατηρίου pop μουσικής, από μια δημοφιλή εκπρόσωπο του σύγχρονου σταρ σίστεμ, μέσω της κυκλοφορίας ενός CD σε πολυεθνική εταιρεία, με παγκόσμια διανομή.