Η Λίμνη των Κύκνων, μια μαγική ιστορία αγάπης, είναι ίσως το πιο δημοφιλές μπαλέτο όλων των εποχών, αν και όταν πρωτοπαρουσιάστηκε γνώρισε παταγώδη αποτυχία. Με την πάροδο του χρόνου όμως μουσική αξία του έργου αναγνωρίστηκε φτάνοντας να θεωρείται ‘συνώνυμο’ του μπαλέτου με αμέτρητες παρουσιάσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Το 1871, κάνοντας διακοπές με συγγενείς του ο Tchaikovsky, έγραψε ένα σύντομο μπαλέτο για να διασκεδάσει τα ανίψια του, στο οποίο έδωσε τον τίτλο ‘Η Λίμνη των Κύκνων’. Τέσσερα χρόνια αργότερα το Αυτοκρατορικό Θέατρο της Μόσχας του παρήγγειλε ένα μεγάλης διάρκειας μπαλέτο πάνω στο ίδιο θέμα. Ο συνθέτης αποδέχτηκε με χαρά την πρόταση για τη σύνθεση του έργου, αφενός λόγω της κακής οικονομικής του κατάστασης, αφετέρου- όπως έγραφε και στον Rimsky-Korsakov- επειδή από καιρό ήθελε να δοκιμάσει τις δυνάμεις του και σε αυτό το μουσικό είδος. Έτσι προχώρησε στη σύνθεση του πρώτου μπαλέτου του χρησιμοποιώντας μέρη από τη μουσική που είχε συνθέσει για τα παιδιά και έχοντας ως μοντέλο τη μουσική του Delibes και του Adam τους οποίους θαύμαζε απεριόριστα.
Η πρώτη παρουσίαση του έργου έγινε το 1877 από το χορογράφο Julius Reisinger στο Θέατρο Μπολσόι στη Μόσχα και ήταν μάλλον αποτυχημένη. Το μπαλέτο δεν ήταν καλά προετοιμασμένο, τα σκηνικά και τα κοστούμια ήταν φτωχά, ενώ η πρώτη χορεύτρια επέμενε να χορεύει αποσπάσματα άλλων μπαλέτων. Από την άλλη το κοινό, θεωρώντας ότι η σύνθεση μουσικής μπαλέτου δεν ταίριαζε σε «αξιοπρεπείς» συνθέτες, δεν ασχολήθηκε με τις εκφραστικές και συναισθηματικές δυνατότητες της μουσικής, χαρακτηρίζοντάς την, επιπόλαια, ως μη κατάλληλη για χορό. Έτσι, μετά από μερικές παραστάσεις το έργο ξεχάστηκε, μέχρι το 1895 (ένα χρόνο μετά το θάνατο του Tchaikovsky) οπότε η «Λίμνη των Κύκνων» ανέβηκε στο Θέατρο Maryinski της Αγίας Πετρούπολης από τον Marius Petipa, με τη διάσημη ιταλίδα μπαλαρίνα Pierina Legnani στο ρόλο της Odette. Με τα χρόνια η- επιτυχημένη- χορογραφία του Petipa, ο οποίος είχε συνεργαστεί με τον συνθέτη και το 1890 για την ‘Ωραία Κοιμωμένη’, και του βοηθού του Lev Ivanov άρχισε να τροποποιείται. Σήμερα κανείς δεν ξέρει πως πραγματικά ήταν σε αυτή την πρώτη παραγωγή που έκανε το μπαλέτο ένα από τα πιο αγαπημένα αριστουργήματα του ρεπερτορίου.
Η υπόθεση προέρχεται από ένα γερμανικό παραμύθι και την βρίσκουμε σε αρκετές διαφορετικές εκδοχές. Η πριγκίπισσα Odette (όπως και όλοι της οι φίλοι σε μερικές εκδοχές) μεταμορφώνεται σε κύκνο από τον διαβολικό μάγο Rotbart. Μόνο κάθε βράδυ τα μεσάνυχτα μπορεί να πάρει για λίγες ώρες την ανθρώπινη μορφή της. Ο μοναδικός τρόπος για να λυθούν τα μάγια είναι να ερωτευθεί κάποιον που δεν είναι ερωτευμένος με άλλη γυναίκα. Αυτό συμβαίνει όταν μια νύχτα συναντά τον Πρίγκιπα Siegfried, ο οποίος την ερωτεύεται παράφορα. Ο Siegfried όμως, στη διάρκεια ενός χορού στο παλάτι, παγιδεύεται και δηλώνει πως θα πάρει για γυναίκα του την κόρη του μάγου, Odile, η οποία εμφανίζεται ως μαύρος κύκνος με την όψη της Odette. Ξαφνικά βλέποντας την Odette αντιλαμβάνεται ότι δεν τήρησε την υπόσχεσή του. Τρέχει στη λίμνη όπου βρίσκει την Odette και της ζητά να τον συγχωρήσει. Εκεί εμφανίζεται και ο Rotbart. Ο Siegfried μονομαχεί με το μάγο και τον σκοτώνει. Συνειδητοποιώντας ότι η αγάπη του τον έκανε δολοφόνο πέφτει στη λίμνη και πνίγεται.
Οι εκδοχές για το τέλος του μπαλέτου παρουσιάζουν αρκετές διαφοροποιήσεις. Εδώ αναφέραμε την εκδοχή που επέλεξε ο Patrice Bart για την παραγωγή του δημοφιλούς μπαλέτου από την Κρατική Όπερα του Βερολίνου στις 16 Ιανουαρίου του 1998. Στην παραγωγή αυτή ο Bart πρότεινε μια εντυπωσιακή χορογραφία, βασισμένη στη θρυλική πλέον χορογραφία των Petipa και Ivanov, δίνοντας όμως μια κατεύθυνση περισσότερο σύγχρονη. Οι ερμηνείες των κυρίων ρόλων από τους σολίστ είναι άψογες. Ιδιαίτερα εντυπωσιάζει η Stefi Scherzer στον διπλό ρόλο των Odette και Odile. Έχοντας εξαιρετική τεχνική και πολύ καλό έλεγχο και οικονομία στη χρήση των εκφραστικών της μέσων αποδίδει μοναδικά τους δύο ρόλους. Εξίσου καλός και ο Oliver Matz στο ρόλο του πρίγκιπα Siegfried, καθώς και οι Bettina Thiel, Torsten Handler και Jens Weber. Σε υψηλό επίπεδο βρίσκεται και η απόδοση του Corps de Ballet της όπερας ενώ ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή της ορχήστρας της Κρατικής Όπερας υπό τη διεύθυνση του Daniel Barenboim.
Από τεχνικής πλευράς η μεταφορά της εκθαμβωτικής αυτής βραδιάς στην Κρατική Όπερα του Βερολίνου στο ψηφιακό μέσον είναι απόλυτα επιτυχής. Πολύ καλή εικόνα, εξαιρετικός πολυκάναλος ήχος, μαζί δε με τις ξεχωριστές ερμηνείες δίνουν μία πολύ καλή πρόταση για τους φίλους του είδους.

Ειδήσεις Σήμερα: