Οι Sahrauis είναι ένας λαός πρώην νομάδων της δυτικής Σαχάρας, που εξακολουθεί να αγωνίζεται για μια θέση στο σύγχρονο κόσμο. Ένα εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο, αφού η «θεοβάδιστη έρημος» πέρασε από τη γαλήνη του Αλλάχ στα χέρια των αποικιοκρατών και από εκεί στα εύθραυστα σύγχρονα κράτη, όπου οι πόλεμοι εξακολουθούν να ταράζουν την ηρεμία της…
Έτσι και οι Sahrauis ακολούθησαν τη μοίρα πολλών λαών που τα εδάφη τους έχουν γίνει θέατρο πολεμικών επιχειρήσεων. Τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια ζουν σε προσφυγικούς καταυλισμούς, στους οποίους τις ευθύνες έχουν αναλάβει αποκλειστικά οι γυναίκες, αφού οι άντρες στελεχώνουν το στρατό… Αυτός ίσως είναι και ένας από τους λόγους που οι γυναίκες -συγκριτικά με τον υπόλοιπο αραβικό κόσμο- χαίρουν ιδιαίτερου σεβασμού και ελευθεριών.
Η έκδοση αυτή φιλοδοξεί να σκιαγραφήσει το μουσικό προφίλ του λαού αυτού, που έχει συνειδητοποιήσει ότι η παράδοσή του είναι ένα από τα λίγα πράγματα στα οποία μπορεί να στηριχτεί για να οικοδομήσει το μέλλον του… Για τους Sahrauis η παραδοσιακή μουσική τους δεν έχει μουσειακό χαρακτήρα, αλλά εξακολουθεί να παίζει ενεργό ρόλο και να εξελίσσεται, ακολουθώντας τα ρεύματα των καιρών.
Ο πρώτος από τους δίσκους είναι αφιερωμένος στις φωνές των γυναικών, με το χαρακτηριστικό αδρό και διαπεραστικό ηχόχρωμά τους. Συνοδεύουν το τραγούδι τους με χτυπήματα των χεριών και με τύμπανα, αλλά συμμετέχουν και σε σύγχρονα συγκροτήματα με κιθάρες και αρμόνια.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο αρχέγονα μουσικά στοιχεία (κλίμακες, ηχόχρωμα, τεχνική οργάνων) μεταφέρονται στο σημερινό «εξηλεκτρισμένο» περιβάλλον. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της ηλεκτρικής κιθάρας: προκάτοχός της ήταν το «tidinit», ένα λαουτοειδές με τέσσερις χορδές. Η κιθάρα βέβαια δεν ήταν άγνωστη, αφού (μαζί με το ακορντεόν) χρησιμοποιούνταν ήδη από τον καιρό της αποικιοκρατίας (η δυτική Σαχάρα ήταν ισπανική αποικία). Στα κομμάτια που περιλαμβάνονται στους δίσκους μπορούμε να παρατηρήσουμε το πέρασμα από το ένα όργανο στο άλλο, χάρη στις ομοιότητες στην τεχνική τους.
Η χρήση σύγχρονων οργάνων όμως δεν θα μπορούσε παρά να συμβάλει, ώστε να διευρυνθεί το ρεπερτόριο και προς τα δυτικά ακούσματα. Έτσι, πέρα από τις παλιές μελωδίες που κινούνται στις χαρακτηριστικές και ιδιόμορφες κλίμακες της περιοχής, συναντάμε και δυτικότροπα κομμάτια που παραπέμπουν στη σύγχρονη ποπ. Στο δεύτερο δίσκο, στον οποίο τραγουδούν κυρίως άνδρες, διακρίνεται καλύτερα αυτή η ποικιλία ύφους.
Η θεματολογία τους ποικίλλει: από προσευχές και ερωτικά τραγούδια έως ύμνοι για τον ένοπλο αγώνα μέχρι την τελική νίκη. Στα τελευταία είναι αφιερωμένος και ο τρίτος δίσκος της κασετίνας. Οι στίχοι των τραγουδιών φτιάχνονται κατά κανόνα από λαϊκούς ποιητές, οι οποίοι είναι επώνυμα και ιδιαίτερα σεβαστά πρόσωπα, αφού αναλαμβάνουν να εκφράσουν την κοινή γνώμη.
Οι ηχογραφήσεις έχουν γίνει ζωντανά από μια ομάδα ερευνητών, κάτω από κυριολεκτικά ηρωικές συνθήκες, στους προσφυγικούς καταυλισμούς των Sahraruis. Η έρευνα είχε σκοπό να ρίξει φως στο χθες και στο σήμερα της μουσικής του λαού αυτού και διοργανώθηκε υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού της Αραβικής Δημοκρατίας της Σαχάρας. Η ομάδα απέφυγε τον πειρασμό του να υπερτονίσει τα στοιχεία του παρελθόντος, σε βάρος της σημερινής μουσικής εικόνας της περιοχής. Αυτό παρασύρει συνήθως τους δυτικούς ερευνητές, οι οποίοι πολλές φορές προσεγγίζουν με αυξημένη δόση ρομαντισμού αλλά και προκατάληψης το ερευνητικό πεδίο.
Ιδιαίτερα αξιόλογο είναι και το ένθετο μικρό βιβλίο, γραμμένο σε δύο γλώσσες (γερμανικά, αγγλικά). Εκεί μπορούμε να βρούμε (πέρα από τους στίχους των τραγουδιών) ιδιαίτερα περιεκτικά σημειώματα για την ιστορία της χώρας και τις περιπέτειες του πληθυσμού, καθώς και ένα κατατοπιστικό χρονολόγιο των γεγονότων που σημάδεψαν την ιστορία τους κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Ιδιαίτερα γοητευτικό είναι και το φωτογραφικό υλικό.
Μια ιδιαίτερα σημαντική και προσεγμένη έκδοση, στην οποία επιχειρείται μια «μουσική φωτογράφηση» ενός λαού, που δεν έχει την πολυτέλεια να αναπολεί τη «χαμένη» του παράδοση. Προσπαθεί να στηριχτεί (και) σε αυτήν, ώστε να αντλήσει δυνάμεις για να αντιμετωπίσει το μέλλον. Ποιος ξέρει; Ίσως κάποτε τα τραγούδια να ακουστούν δυνατότερα από τα όπλα και ο Αλλάχ να συνεχίσει τον αιώνιο περίπατό του σε μια ήρεμη έρημο…

Ειδήσεις Σήμερα: