H πατρίδα της λυρικής ποίησης, η Λέσβος, διαθέτει έναν τεράστιο μουσικό πλούτο, ο οποίος από το 1960 και μετά, με την εισβολή του ραδιοφώνου, είχε αρχίσει να χάνεται σταδιακά. Έπειτα από δεκάχρονη έρευνα και πολλές περιπέτειες, η συλλογή «Λέσβος Αιολίς: Τραγούδια και Χοροί της Λέσβου» καταγράφει και συγκεντρώνει πρώτη φορά την πολύτιμη αυτή κληρονομιά. Δύο CD και ένα επεξηγηματικό, δίγλωσσο, έγχρωμο βιβλίο 320 σελίδων είναι οι ξεναγοί μας στη μουσική περιήγηση του νησιού. Μέσα από 47 τραγούδια και οργανικούς σκοπούς, καρσιλαμάδες, συρτά, ζεϊμπέκικα, μανέδες κ.ά. ταξιδεύουμε στη Σμύρνη και σην Πόλη των αρχών του αιώνα, δύο πόλεις που δάνεισαν στη Λέσβο πολλά στοιχεία του πολιτισμού τους. Τα περισσότερα είναι αντιπροσωπευτικά του τοπικού ύφους (αθυρόστομα αποκριάτικα, της κούνιας, του γάμου), που επιλέχθηκαν από ένα πλούσιο υλικό, το οποίο ηχογραφήθηκε ψηφιακά επί τόπου.
Στο ένθετο που συνοδεύει τα CD μπορούμε να διαβάσουμε αναλυτικές αναφορές για κάθε τραγούδι, για τους στίχους, το ρυθμό και την ιστορία του. Oι χοροί έχουν καταγραφεί με το σύστημα Laban (διεθνές επιστημονικό σύστημα καταγραφής χορού στο χαρτί) που είναι αντίστοιχο του πενταγράμμου στη μουσική.
Σημαντικό τμήμα της έρευνας για τη μουσική της Λέσβου είναι τα «φυσερά», χάλκινα πνευστά, τα οποία κυριαρχούσαν στο νησί από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα -αν και μέχρι σήμερα θεωρούσαμε ότι υπήρχαν μόνο στη Δυτική Mακεδονία- και ο «πλωμαρίτικος», το μοιρολόι των «ανθρώπων» (έτσι αποκαλούνταν οι φτωχοί στη Λέσβο). Πρόκειται για ένα τραγούδι με ταξικές και κοινωνικές προεκτάσεις, που παρουσιάζεται πρώτη φορά ευρύτερα, αφού η αστική τάξη, αρνούμενη να υιοθετήσει τη της λαϊκή έκφραση, δεν το τραγούδησε ποτέ, παρ’ όλο που κάποιες στιγμές χόρευε ζεϊμπέικο ή καρσιλαμά.
Tο φωτογραφικό υλικό που συνοδεύει τα CD είναι ιδιαίτερης αισθητικής και ιστορικής αξίας, καθώς περιέχει σπάνιες φωτογραφίες με μπάντες της δεκαετίας του ’50, χάρτες εποχής και επιχρωματισμένα καρτ ποστάλ των αρχών του αιώνα.
«Αυτουργοί» του εγχειρήματος είναι οι Πανεπιστημιακές Eκδόσεις Kρήτης, η Eπιτροπή Eρευνών του Πανεπιστημίου Aιγαίου και η τετραμελής ερευνητική ομάδα που αποτελείται από το Γιώργο Nικολακάκη (ιστορική και κοινωνιολογική προσέγγιση), τη Zωή Mάργαρη (χορός), την Αντα Xατζηγεωργίου (αρχειακή τεκμηρίωση από τον Tύπο της εποχής) και το Nίκο Διονυσόπουλο, ο οποίος εκτός από τη συλλογή του πολύτιμου υλικού είχε και την επιμέλεια της έκδοσης. Στην έκδοση συμμετέχουν 99 μουσικοί και τραγουδιστές από 15 χωριά της Λέσβου, με τις ακατέργαστες αλλά ιδιαιτέρως αυθεντικές φωνές τους.