ευρωζώνης

Με τις αγορές ομολόγων να πιέζουν ασφυκτικά αυξάνοντας το κόστος δανεισμού ακόμη και για χώρες του σκληρού πυρήνα της ευρωζώνης, τις φήμες για προσφυγή Ισπανίας και Ιταλίας σε εξωτερική βοήθεια να οργιάζουν και τον κίνδυνο κατάρρευσης του ευρώ να είναι πιο ορατός από ποτέ συνεδριάζει την Τρίτη το Eurogroup. Ψηλά στην ατζέντα η έγκριση της εκταμίευσης της 6ης δόσης για την Ελλάδα, που πλέον φαίνεται εξασφαλισμένη, και η ενίσχυση του EFSF. Γεύση όμως θα δοθεί και για τα σχέδια του γαλλογερμανικού άξονα για την αυστηροποίηση του συμφώνου σταθερότητας, καθώς και για την τύχη του ευρωομολόγου και της ενεργοποίησης της ΕΚΤ.

Οι αρνητικές εξελίξεις στην οικονομία της Ευρωζώνης αφορούν τον ρυθμό ανάπτυξης των επιμέρους χωρών, ο οποίος τείνει να προσεγγίσει μηδενικά επίπεδα, και τη φυγή των πιστωτών από το εθνικό χρέος των χωρών τους.

Στην αποσαφήνιση πως η πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη σύνταξη σχεδίου δημοσιονομικής ενοποίησης που περιλαμβάνει και την έκδοση ευρωομολόγων έχει ως κίνητρο τη διατήρηση της ενότητας της ζώνης του ευρώ παρέσχε από τις Βρυξέλλες ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Αμαντέου Αλταφάζ. Ο εκπρόσωπος του Όλι Ρεν, ερωτηθείς για την κριτική που άσκησε η Γερμανία στις προτάσεις της Κομισιόν για τη δημοσιονομική ενοποίηση, τόνισε πως το κίνητρο όλων των ενεργειών της Επιτροπής είναι μη διάσπαση της ζώνης του ευρώ.

Την ανάγκη για την εξεύρεση μιας συνολικής ευρωπαϊκής λύσης για την κρίση χρέους που πλήττει όχι μόνο την περιφέρεια της Ευρωζώνης, αλλά πλέον και το σκληρό πυρήνα της, τόνισε ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ Κ.Μίχαλος, κατά τη διάρκεια των εργασιών της Συνάντησης των μελών της Λέσχης των Μητροπολιτικών Επιμελητηρίων της ΕΕ που πραγματοποιήθηκε προ ημερών στη Κωνσταντινούπολη. Ο κ. Μίχαλος στην παρέμβασή του αναφέρθηκε και στην έκδοση ευρωομολόγου, που θα έβαζε φραγμό στις κερδοσκοπικές επιθέσεις που δέχεται το ευρώ από τις αγορές.

Στην αποκρυστάλλωση του νέου ρόλου και των κανόνων που θα διέπουν τον ενισχυμένο Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) θα προχωρήσουν την Τρίτη οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης. Ειδικότερα, το Eurogroup αναμένεται να καταλήξει σε συμφωνία για το πώς θα γίνεται η μόχλευσή των κεφαλαίων του, για το πώς θα παρέχει πιστώσεις στα κράτη - μέλη της Ευρωζώνης και στο πως θα παρεμβαίνει στην πρωτογενή και τη δευτερογενή αγορά. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο EFSF θα μπορεί να εκδίδει εγγυήσεις που θα καλύπτουν το 20% έως 30% των εκδόσεων κρατικού χρέους.

Στη διάψευση δημοσιευμάτων που μιλούν για έκδοση κοινών ομολόγων μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης με αξιολόγηση «ΑΑΑ» προχώρησε γερμανική κυβερνητική πηγή. «Δεν θα υπάρξουν ομόλογα για την ελίτ» αποσαφήνισε η πηγή στο Reuters, προσθέτοντας ότι αυτά εξαρχής δεν ήταν υπό συζήτηση για χρήση σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

Ο πυρήνας των 8 έως 10 χωρών της Ευρωζώνης, με τον οποίο το Βερολίνο είναι αποφασισμένο να προχωρήσει στο σχέδιο για αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, έχει πλέον και όνομα: «Ένωση Σταθερότητας». Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε υπήρξε για άλλη μια φορά αποκαλυπτικός: «Ο στόχος είναι οι χώρες - μέλη του κοινού νομίσματος να δημιουργήσουν τη δική τους Ένωση Σταθερότητας και να επικεντρωθούν σ' αυτό».

Ο κύβος ερρίφθη, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, για την επιβολή του αυστηρού δημοσιονομικού πλαισίου που οραματίζεται το Βερολίνο για την Ευρωζώνη. Η Γερμανία, από κοινού με τη Γαλλία, είναι απολύτως αποφασισμένες να προωθήσουν το νέο σύμφωνο το συντομότερο δυνατό, ακόμα και με ιδιαίτερα δραστικές μεθόδους. Έτσι, μεταξύ των εναλλακτικών λύσεων που εξετάζονται από το Βερολίνο και το Παρίσι είναι να συνυπογράψουν άμεσα τη συμφωνία με 8 έως 10 μέλη της Ευρωζώνης, απειλώντας ουσιαστικά να αφήσουν τους υπόλοιπους που αμφιταλατεύονται βορά στις ορέξεις των αγορών...

«Κάναμε λάθη, και εγώ ο ίδιος έκανα λάθη» παραδέχεται σε συνέντευξή του στο περιοδικό Spiegel, που θα δημοσιευτεί τη Δευτέρα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και τέως πρωθυπουργός Γ.Παπανδρέου. «Ζήσαμε πάνω από τις δυνατότητές μας. Ως μέλος της ευρωζώνης ήταν εύκολο για την Ελλάδα να δανείζεται φτηνά. Και αυτά τα χρήματα τα επενδύσαμε λανθασμένα. Εκθρέψαμε έτσι ένα σύστημα, που δεν ήταν ανταγωνιστικό. Αλλά τα τελευταία δύο χρόνια πετύχαμε και πολλά» δηλώνει.

Το ενδεχόμενο να μην προβλέπεται συμμετοχή των ιδιωτών ομολογιούχων στον μόνιμο μηχανισμό στήριξης (ESM) των κρατών της ευρωζώνης, ο οποίος αναμένεται να ενεργοποιηθεί το 2013, συζητούν οι ιθύνοντες, σύμφωνα με δηλώσεις αξιωματούχων στο Reuters. Το Βερολίνο, για το οποίο αποτελούσε πάγιο αίτημα η συμμετοχή των ιδιωτών πιστωτών στις ζημίες, που προκύπτουν από τη διάσωση κράτους, φαίνεται πλέον ότι θα μπορούσε να υποχωρήσει, υπό τον όρο όμως αυτό να γίνει ως μέρος της ευρύτερης διαπραγμάτευσης για την αλλαγή των συνθηκών της ΕΕ.

Στη δεκαετία του '90 επιστρέφει Χρηματιστήριο Αθηνών εν μέσω κλίματος έντονης νευρικότητας και ανασφάλειας για την πορεία όχι μόνο της ελληνικής, αλλά της οικονομίας της ευρωζώνης. Η εκτόξευση του κόστους δανεισμού της Ιταλίας, η παραδοχή από τα επίσημα χείλη του Ο.Ρεν ότι ο κίνδυνος κατάρρευσης της ευρωζώνης δεν μπορεί πλέον να αποκλειστεί και τα έντονα προβλήματα στην αγορά ομολόγων συμβάλουν τα μάλα στη δημιουργία έκρυθμης κατάστασης στις αγορές. Ο Γενικός Δείκτης Τιμών έκλεισε στις 664,24 μονάδες, με νέα αισθητή πτώση 1,35%.

Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης αναμένεται να εγκρίνουν την εκταμίευση της 6ης δόσης του δανείου στήριξης προς την Ελλάδα, συνολικού ύψους 8 δισ. ευρώ, στη συνάντηση που θα έχουν την ερχόμενη Τρίτη 29 Νοεμβρίου και να συμφωνήσουν στις λεπτομέρειες για την μόχλευση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF).

Με πρόδηλη ανησυχία και μαύρες σκέψεις για το μέλλον υποδέχθηκαν οι αναλυτές των ξένων μέσων ενημέρωσης την επιβεβαίωση, την Πέμπτη, του αδιεξόδου στο οποίο βρίσκονται εγκλωβισμένες οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρωζώνης, που αδυνατούν να συμφωνήσουν σε μια κοινή στρατηγική υπέρβασης της κρίσης με αποτέλεσμα να απειλείται η μακροημέρευση του ευρώ. 

«Παράθυρο» για μείωση των επιτοκίων ανοίγουν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, καθώς η γαλλογερμανική κόντρα για τη μεγαλύτερη ενεργοποίηση της ΕΚΤ περιορίζει, προς το παρόν τουλάχιστον, τις πιθανότητες να δράσει ως «πιστωτής έσχατης ανάγκης», τυπώνοντας χρήμα και «φρενάροντας» με αυτόν τον τρόπο την επέκταση της κρίσης χρέους. Ορισμένοι αναλυτές, μάλιστα, δεν αποκλείουν, μάλιστα, μία «κίνηση-έκπληξη» από την ΕΚΤ και εκτιμούν ότι το βασικό επιτόκιο του ευρώ θα μειωθεί μέσα στους επόμενους μήνες στο 1% και χαμηλότερα. Στη Φρανκφούρτη εξετάζουν και άλλα μέτρ ενίσχυσης της ρευστότητας, όπως την επέκταση της χρονικής διάρκειας των δανείων προς τις τράπεζες.

Το ευρώ οδεύει με ταχύτητα προς την κατάρρευση του, εκτιμά ο Economist στο κύριο άρθρο του, και οι ηγέτες της Ευρωζώνης πρέπει άμεσα να πάρουν τολμηρές αποφάσεις για να την αποτρέψουν. Ο χρόνος λιγοστεύει επικίνδυνα, αλλά οι λύσεις υπάρχουν: ο Economist τάσσεται υπέρ της αποφασιστικής παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, των προτάσεων για ένα είδος ευρωομόλογου, σε συνδυασμό με αυστηρή πολιτική και μεταρρυθμίσεις στην ευρωπεριφέρεια. 

Η Ευρωζώνη δεν πρόκειται μάλλον να επιζήσει της κρίσης χρέους υπό την παρούσα της μορφή. Αυτό προκύπτει από έρευνα κορυφαίων οικονομολόγων και πρώην αξιωματούχων που δημοσίευσε το Reuters την Τετάρτη. Εν τω μεταξύ, η Standard & Poor's εκτιμά ότι η Ελλάδα θα παραμείνει στην Ευρωζώνη και η σύνθεση της ζώνης του ευρώ δεν θα αλλάξει το επόμενο 12μηνο.

Nέους, παρεμβατικούς νόμους που να διασφαλίζουν ότι οι χώρες της ευρωζώνης δεν θα παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες και θα συμβάλουν στην μείωση του δανεισμού τους, πρότεινε την Τετάρτη η Κομισιόν. Βάσει του προσχεδίου κανονισμών που παρουσίασε θα μπορεί έως τα μέσα Οκτωβρίου να εξετάσει τα προσχέδια των εθνικών προϋπολογισμών και να ζητήσει να γίνουν αναθεωρήσεις αν το κρίνει αναγκαίο. Κατέστησε δε σαφές ότι μόνον εφόσον υπάρξει ενισχυμένη δημοσιονομική πειθαρχία, μπορεί να προχωρήσει η ιδέα του ευρωομολόγου.

«Απρόσφορη» χαρακτήρισε την ιδέα έκδοσης κοινών ευρωομολόγων η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, σε δηλώσεις που έκανε την Τετάρτη στη γερμανική βουλή, εν όψει της δημοσιοποίησης αργότερα σήμερα των σχετικών προτάσεων της Κομισιόν. Το μήνυμα που θα έστελναν τα ευρωομόλογα θα ήταν πως τα διαρθρωτικά προβλήματα της Ευρωζώνης θα μπορούσαν να αντισταθμιστούν από μια ενοποίηση του χρέους, είπε.

Ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί επιβεβαίωσε με δηλώσεις του ότι με στόχο την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους «θα κάνει, μαζί με την καγκελάριο της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ, προτάσεις τροποποιήσεων στις ευρωπαϊκές συνθήκες» και «μεγαλύτερης σύγκλισης των οικονομικών πολιτικών στην περιοχή της Ευρωζώνης».

Η δημιουργία ευρωομολόγων δεν είναι μια λύση η οποία θα επέλυνε την κρίση χρέους στην ευρωζώνη άμεσα, αλλά μπορεί να εξεταστεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις, δήλωσε ο πρόεδρος της ΕΕ, Χ.Ρομπάι. Για τον ίδιο «δεν πρόκειται για μια βραχυπρόθεσμη λύση για την επίλυση της κρίσης χρέους», ενώ για να καταστεί εφικτή η έκδοση ευρωομολόγου «θα πρέπει να γίνουν σεβαστές ορισμένες προϋποθέσεις σε δημοσιονομικούς όρους». Από την πλευρά της η Α.Μέρκελ εμμένει στις ενστάσεις της, θεωρώντας πρόωρη την όποια συζήτηση για ευρωομόλογα. Επαναλαμβάνει δε και την αντίθεσή της σε μια πιο προωθημένη παρέμβαση της ΕΚΤ.

Την ετοιμότητα της Ευρωζώνης να συνεχίσει να στηρίζει την Ελλάδα εξέφρασε ο πρόεδρος της ΕΕ Χ.Ρομπάι, μετά τη συνάντηση με τον Λ.Παπαδήμο, ο οποίος τον διαβεβαίωσε για την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης για την υλοποίηση των συμφωνηθέντων με την τρόικα. Ο Ρομπάι ζήτησε από τους Έλληνες πολιτικούς ηγέτες «να υποστηρίξουν αυτή την στρατηγική», σε μια έμμεση αναφορά στο θέμα των δεσμεύσεων. Νωρίτερα, κατά τη συνάντηση του με τον Ζοζέ Μπαρόζο, ο Έλληνας πρωθυπουργός είπε ότι το πώς θα δεσμευτούν τα πολιτικά κόμματα εναπόκειται στα ίδια. Την Τρίτη ο κ. Παπαδήμος θα έχει συνάντηση με τον Ζ.Γιούνκερ και τον επικεφαλής της ΕΚΤ.

Ενώ η κρίση χρέους έχει επεκταθεί πλέον στον πυρήνα της Ευρωζώνης και όλο και περισσότεροι ζητούν την παρέμβαση της ΕΚΤ, καθώς και την έκδοση κοινών ευρωομολόγων, θέμα για τα οποία η Κομισιόν θα παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις την ερχόμενη Τετάρτη, η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ εμφανίζεται έτοιμη να υποχωρήσει από την σκληρή στάση που ακολουθεί, με αντάλλαγμα το δικαίωμα παρέμβασης στους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών-μελών.

Εικόνα έντονης αναταραχής υπάρχει στις ευρωπαϊκές αγορές μετοχών και ομολόγων την Δευτέρα, καθώς η κρίση χρέους χτυπά πλέον την «καρδιά» της Ευρωζώνης, ενώ την ίδια ώρα η γερμανική κυβέρνηση επιμένει στην αδιάλλακτη στάση της και αρνείται τη διεύρυνση του ρόλου της ΕΚΤ, ώστε να τυπώσει χρήμα και να σταματήσει τη ραγδαία επέκταση της κρίσης που απειλεί ευθέως το μέλλον του ευρώ. Ωστόσο, από την κρίση αυτή ενδέχεται να μην γλιτώσει ούτε η γερμανική οικονομία, εφόσον διογκωθεί το κύμα φυγής κεφαλαίων από την Ευρώπη.

Η κρίση κρατικού χρέους πλήττει τον σκληρό πυρήνα των χωρών της Ευρωζώνης, προειδοποίησε την Δευτέρα ο Ευρωπαίος επίτροπος Όλι Ρεν, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να υπάρχουν «ψευδαισθήσεις» γι΄αυτό. Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι αντιπαραθέσεις για τον ρόλο της ΕΚΤ και το αν η ευρωτράπεζα θα πρέπει να τυπώσει χρήμα, ενώ το Βερολίνο εξετάζει την πιθανότητα να υπάρξουν και άλλες «συντεταγμένες αναδιαρθρώσεις χρέους» πέραν της Ελλάδας.

Η κυκλοφορία «ευρωομολόγων» μπορεί να οδηγήσει «γρήγορα στην ελάφρυνση της τρέχουσας κρίσης χρέους» στην Ευρωζώνη, ενώ μπορεί επίσης να «ενισχύσει την αντίσταση» απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις, όπως αναφέρεται σε επίσημο έγγραφο της Κομισιόν για τα ευρωομόλογα, που αναμένεται να παρουσιασθεί την Τετάρτη από τον κ. Μπαρόζο μαζί με την πρόταση της Κομισιόν για αυξημένη εποπτεία των προϋπολογισμών. Η Επιτροπή βάζει τρεις επιλογές στο τραπέζι των συζητήσεων, εκ των οποίων εκτιμά ότι η μία μπορεί να υλοποιηθεί άμεσα.