ευρωζώνης

Ο Ισπανός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι παραδέχθηκε την Τετάρτη ότι η χώρα του δεν μπορεί να συνεχίσει «να δανείζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα» με τα σημερινά, υψηλά, επιτόκια, σε μία περίοδο όπου εντείνονται οι ασφυκτικές πιέσεις των αγορών στην τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης. 

Η Ευρωζώνη ενδέχεται να δημιουργήσει υπουργείο Οικονομικών για το κοινό νόμισμα και να εκδώσει ευρωομόλογα, στο τελικό στάδιο μίας δημοσιονομικής ένωσης που ίσως χρειαστεί χρόνια για να στηθεί, σύμφωνα με προπαρασκευαστικό έγγραφο για τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 28-29 Ιουνίου. Ορισμένα από τα μέτρα που προτείνονται εκτιμάται ότι μπορεί να θεσμοθετηθούν εντός του 2013, ενώ άλλα θα χρειαστούν μάλλον πολύ περισσότερο χρόνο, καθώς απαιτούνται ευαίσθητες αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες.

Στον απόηχο της δήλωσης ότι «όσο ζω δεν πρόκεται να υπάρξουν ευρωομόλογα», υποδέχεται ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ την Τετάρτη στο Παρίσι, μία πριν ημέρα πριν από την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ. Μολονότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις απόψεις της γερμανικής και της γαλλικής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους, ωστόσο εκτιμάται ότι θα βρουν κοινά σημεία και θα προωθήσουν μία κοινή στρατηγική προς την κατεύθυνση της πολιτικής, δημοσιονομικής και τραπεζικής ένωσης στην Ευρώπη.

Σκληρή κριτική στην πολιτική της Γερμανίας και στη στάση της καγκελαρίου Άνγκελας Μέρκελ άσκησε ο μεγαλοεπενδυτής Τζορτζ Σόρος, που θεωρεί ότι η πολιτική ηγεσία της χώρας είναι ουσιαστικά παγιδευμένη στη ρητορική της αφού –παρότι αναγνωρίζει το λάθος της–  δεν μπορεί να απεμπλακεί από τη στάση της. Ο Σόρος προειδοποιεί για τον κίνδυνο από τη διάλυση της Ευρωζώνης και υποστηρίζει ότι το μεγαλύτερο κόστος θα επωμιστεί η ίδια η Γερμανία, η οποία έχει χορηγήσει τα μεγαλύτερα δάνεια, τα οποία δεν θα εξοφληθούν.

Αν στην Σύνοδο Κορυφής δεν δοθούν δραστικές απαντήσεις στη διογκούμενη κρίση, που πλέον σφυροκοπά τον σκληρό πυρήνα της ευρωζώνης, απειλείται η ίδια η ύπαρξη του ευρώ προειδοποιούν αναλυτές. Ωστόσο, οι 27 φαίνεται να προσέρχονται χωρίς ενιαία γραμμή για τα σοβαρά ζητήματα που θα τεθούν για το μέλλον του ευρώ, ενώ δεν λείπουν και οι περιπτώσεις, με πρώτη της Γερμανίας, που επιμένουν στις σκληρές απόψεις περί λιτότητας και άρνησης των ευρωομολόγων. Συνεχείς οι προπαρασκευαστικές συσκέψεις για να αποφευχθεί φιάσκο, που αυτή τη φορά ίσως αποβεί και μοιραίο για το ευρώ.

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χοακίν Αλμούνια τάχθηκε την Τρίτη υπέρ μιας «σταδιακής αμοιβαιοποίησης του δημόσιου χρέους της Ευρωζώνης», μέσω της έκδοσης κοινών ευρωομολόγων, μια επιλογή που υπερασπίζονται ορισμένα κράτη μέλη. Ωστόσο, προσέθεσε πως «πολιτικά δεν είναι δυνατό» να δημιουργηθούν τα ευρωομόλογα αμέσως, «αλλά είναι απαραίτητο να συζητηθεί πώς θα προχωρήσουμε προς τα ευρωομόλογα, να συζητηθούν τα ενδιάμεσα στάδια».

Ο πρόεδρος της ΕΕ Χέρμαν Βαν Ρόμπαϊ πρότεινε την Τρίτη να ενισχυθεί η ολοκλήρωση της Ευρωζώνης μέσω ενός αυξημένου ελέγχου των εθνικών προϋπολογισμών από τις Βρυξέλλες και τη δημιουργία μιας τραπεζικής ένωσης, αλλά ανέβαλε κάθε απόφαση για το τέλος του χρόνου. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μπαρόζο, δεν απέκλεισε μια αλλαγή της ευρωπαϊκής συνθήκης για να υπάρξει πρόοδος προς μια δημοσιονομική ένωση, ενώ επανέλαβε τη δέσμευση της Επιτροπής να παραμείνει η Ελλάδα μέλος του ευρώ.

Προτάσεις για την απόκτηση από την ΕΕ εκτεταμένων αρμοδιοτήτων και του δικαιώματος να επαναδιατυπώνει τους κρατικούς προϋπολογισμούς των χωρών της Ευρωζώνης που παραβιάζουν τους κανόνες για το χρέος και το έλλειμμα, θα συζητηθούν, πιθανότατα, στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, την Πέμπτη και την Παρασκευή στις Βρυξέλλες.

Η ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής στις 28-29 Ιουνίου, στις Βρυξέλλες, θα επιτρέψει στις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης να προτείνουν «επιτέλους τις διαρθρωτικές λύσεις» που αναμένονται απ' αυτές, δήλωσε την Δευτέρα ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Πιερ Μοσκοβισί. «Δεν πρόκειται για μία συνηθισμένη Σύνοδο Κορυφής. Αναμένεται από τους Ευρωπαίους να παρουσιάσουν επιτέλους διαρθρωτικές λύσεις και αυτές αναζητούνται», είπε.

Η Ευρωζώνη θα επιβιώσει μόνο αν η Γερμανία συμφωνήσει να εγγυηθεί το χρέος των χωρών της ζώνης του ευρώ οι οποίες αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, υποστήριξε σε συνέντευξη του στο BBC ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας, Τόνι Μπλερ. Όπως εξήγησε, η διαφύλαξη του ευρώ σημαίνει να αντιμετωπιστούν τα χρέη του ενός σαν χρέη όλων. Παράλληλα, επιμένει στη θέση του να ενταχτεί και η Βρετανία στο ευρώ, όταν ωριμάσουν πολιτικά οι συνθήκες.

Ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Μπερνάρ Καζνέβ, κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να «δείξουν στους λαούς της Ευρώπης πως υπάρχει ένα σχέδιο που θα γεννήσει μια νέα ελπίδα». Σε συνέντευξή του στην Journal du Dimanche, όταν ρωτήθηκε για τις πιθανότητες να ξεφύγει από την κρίση η Ελλάδα και για το μέλλον της Ευρωζώνης, ο Καζνέβ εξέφρασε την ανησυχία του «για την ανικανότητα που δείχνει μέχρι σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση να απαντήσει στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη».

Nα υπάρξει πακέτο 130 δισ. ευρώ (το 1% του ΑΕΠ της Ευρωζώνης), το οποίο θα κατευθυνθεί αποκλειστικά στην ανάπτυξη και κατ' επέκταση στη δημιουργία θέσεων εργασίας συμφώνησαν οι «4» στη μίνι Σύνοδο Ιταλίας, Ισπανίας, Γαλλίας και Γερμανίας στη Ρώμη εν όψει της Συνόδου Κορυφής της EE. Όλοι χαρακτήρισαν χρήσιμη και παραγωγική τη συνάντηση και τόνισαν ότι το ευρώ είναι και θα παραμείνει το κοινό νόμισμα της ΕΕ. Η λέξη «ανάπτυξη» κυριάρχησε στις δηλώσεις και των τεσσάρων, ενώ η λιτότητα ακούστηκε μία φορά, όταν ο Ολάντ είπε ότι «δεν του αρέσει».

Το κοινοβούλιο της Σλοβακίας επικύρωσε και αυτό με τη σειρά του, την Παρασκευή, τη λειτουργία του μόνιμου μηχανισμού στήριξης της Ευρωζώνης (ESM), ένα πολύτιμο εργαλείο των ευρωπαϊκών χωρών στη μάχη κατά της κρίσης χρέους. O ESM αναμένεται τελικώς να τεθεί σε ισχύ στις 9 και όχι την 1η Ιουλίου και ήδη έχει πάρει το «πράσινο φως» από τα κοινοβούλια σε Πορτογαλία, Γαλλία, Ελλάδα, Σλοβενία και Φινλανδία.

Σε εξέλιξη βρίσκεται η συνάντηση των ηγετών Ιταλίας, Γερμανίας Γαλλίας και Ισπανίας στη Ρώμη με ζητούμενο να βρουν κοινό έδαφος, προκειμένου να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη στην Eυρωζώνη, εν όψει της Συνόδου Κορυφής της EE την επόμενη εβδομάδα. Η συνάντηση διεξάγεται στον απόηχο της δραματικής προειδοποίησης του Μάριο Μόντι ότι υπάρχει περιθώριο μιας εβδομάδας, προκειμένου να σωθεί η Ευρωζώνη. Επιδίωξη του Μόντι, κατά τον ιταλικό Τύπο, να ασκηθεί ουσιαστική πίεση στο Βερολίνο με τη βοήθεια Γαλλίας και Ισπανίας.

«Προσβλέπουμε σε συνεργασία με το νέο πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά» τόνισε η εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Βικτόρια Νούλαντ, κληθείσα να σχολιάσει τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης στην Ελλάδα και τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην Ευρώπη. «Είναι προς το συμφέρον όλων μας η Ελλάδα να παραμείνει μέλος της Ευρωζώνης, τηρώντας παράλληλα τις δεσμεύσεις της για μεταρρύθμιση» υπογράμμισε.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αμφισβήτησε τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωζώνη προσπαθεί να επιλύσει την κρίση, επικρίνοντας παράλληλα τους όρους της επικείμενης διάσωσης των ισπανικών τραπεζών. Το ΔΝΤ ζητά να υπάρξει «ισχυρή δέσμευση» στην νομισματική ένωση, καθώς η κρίση στην Ευρωζώνη έχει φθάσει σε «κρίσιμο σημείο». Η λύση που προτείνει το ΔΝΤ είναι να προχωρήσει η τραπεζική ένωση, να ενεργοποιηθεί περισσότερο η ΕΚΤ και να αναληφθεί, σε ένα βαθμό, από κοινού το χρέος των χωρών της Ευρωζώνης.

Λεπτές ισορροπίες προσπαθούν να κρατήσουν οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης, μεταξύ της προσήλωσής τους στο μνημόνιο και της διάθεσής τους να στηρίξουν την Ελλάδα -ή έστω να δείξουν καλή πρόθεση- επιβραβεύοντας τους Έλληνες για την επιλογή φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης. Η Ελλάδα πρέπει να τηρήσει τις δεσμεύσεις τις και η Ευρώπη να τη βοηθήσει να πετύχει, ήταν το κύριο μήνυμα των υπουργών προσερχόμενων στο Eurogroup. Δεν έλειψαν βέβαια και οι σκληρές δηλώσεις. Οι εταίροι δεν πρόκειται να ανοίξουν τα χαρτιά τους σήμερα, ωστόσο το ότι τίθεται θέμα και ανάγκη αναπροσαρμογής του ελληνικού μνημονίου αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή.

Σε μια προσπάθεια άμβλυνσης των αντιθέσεων σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της κρίσης, κάτι που θα αποτελέσει το βασικό αντικείμενο διαβουλεύσεων στη Σύνοδο Κορυφής στις 28-29 Ιουνίου, ο Μάριο Μόντι φιλοξενεί την Παρασκευή στη Ρώμη μια μίνι Σύνοδο προετοιμασίας με τη συμμετοχή των Μέρκελ, Ολάντ και Ραχόι. Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι προτάσεις για την ανάπτυξη, την τραπεζική ένωση, την ενίσχυση των εξουσιών του ESM, το φόρο επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και βέβαια την δημοσιονομική πειθαρχία, στην οποία επιμένει το Βερολίνο.

Η Ευρωζώνη βρίσκεται αντιμέτωπη με την αναδιαπραγμάτευση του ελληνικού προγράμματος προσαρμογής, επισημαίνει ο πρόεδρος του «Euro Working Group», που συντονίζει τις συνεδριάσεις των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, Τόμας Βίζερ. «Το πρόγραμμα που καταρτίσαμε μέχρι τώρα δεν έχει πλέον ισχύ, καθώς έχει εκτροχιασθεί», υπογραμμίζει, ενώ την ίδια ώρα η νέα ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζεται να υποβάλει αίτημα για διετή παράταση του Μνημονίου.

Τη σαφή θέση, πως το ελληνικό πρόγραμμα λιτότητας θα παραμείνει «ανέγγιχτο», διατυπώνει ο επικεφαλής του Eurogroup Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ σε συνέντευξή του, στην οποία λέει πως, στη μακρά τηλεφωνική επικοινωνία του με τον πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας, Αντώνη Σαμαρά, επισήμανε ότι μπορεί να γίνει συζήτηση για χρονοδιαγράμματα, αλλά όχι για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ανταγωνιστικότητα και την ουσία του προγράμματος λιτότητας και ότι τη θέση αυτή έχουν όλες οι χώρες της Ευρωζώνης. Το θέμα της ενδεχόμενης παράτασης του Μνημονίου θα συζητηθεί στο Eurtogroup της Πέμπτης.

Το Βερολίνο εξετάζει να επιτρέψει την αγορά κρατικών ομολόγων χωρών της ευρωζώνης με προβλήματα από τα ευρωπαϊκά ταμεία βοήθειας σε μια απελπισμένη προσπάθεια να μειωθεί το κόστος δανεισμού της Ισπανίας και της Ιταλίας και να σωθεί το ενιαίο νόμισμα, σύμφωνα με ανταποκρίσεις του διεθνούς Τύπου από το Μεξικό, όπου ολοκληρώθηκε την Τρίτη η Σύνοδος Κορυφής της G-20.

Το Μνημόνιο της Ελλάδας μπορεί να αλλάξει σε λεπτομέρειες, αλλά όχι και στους βασικούς στόχους του για να καταστεί βιώσιμο το χρέος και να γίνουν διαρθρωτικές αλλαγές, είπε την Τρίτη στο Reuters υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Ευρωζώνης.

Την πεποίθηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης πως η κυβέρνηση που θα σχηματιστεί μετά τις εκλογές της Κυριακής θα τηρήσει το πρόγραμμα που έχει συμφωνηθεί με την τρόικα υπογράμμισε ο πρόεδρος της ΕΕ Χερμάν βαν Ρομπάι. «Τα μέλη της Ευρωζώνης είναι ακόμη πιο αποφασισμένα τώρα, μετά την επιλογή του ελληνικού λαού» είπε, τονίζοντας πως η Ελλάδα θέλει να παραμείνει στο ευρώ.

Το μήνυμα ότι η Ευρώπη θα συνεχίσει να στηρίζει την Ελλάδα ως μέλος της Ευρωζώνης έστειλε ο πρόεδρος της ΕΕ Χέρμαν βαν Ρομπάι, μετά την επισημοποίηση των εκλογικών αποτελεσμάτων. Ο Ρομπάι δήλωσε την ετοιμότητα της ΕΕ να συνεργαστεί με την νέα κυβέρνηση, ευχόμενος να σχηματιστεί σύντομα. Ο πρόεδρος της ΕΕ χαρακτήρισε, δε, το δεύτερο μνημόνιο βάση πάνω στην οποία μπορεί να χτιστεί η ανάπτυξη, η ευημερία και η δημιουργία θέσεων εργασίας για τον ελληνικό λαό. Είμαστε έτοιμοι θα βοηθήσουμε την Ελλάδα για να επιτύχει αυτούς τους στόχους της, σημείωσε ο Ρομπάι.

Οι χώρες της Ευρωζώνης προσδοκούν άμεσο σχηματισμό κυβέρνησης στην Ελλάδα «που θα τηρήσει το πρόγραμμα στο οποίο έχει δεσμευτεί η χώρα», αναφέρει το Eurogroup στην ανακοίνωσή του μετά την τηλεδιάσκεψη του το βράδυ της Κυριακής έπειτα από τα πρώτα εκλογικά αποτελέσματα από την Αθήνα. Ως ψήφο υπέρ της μεταρρυθμιστικής πορείας ερμηνεύει ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών την έκβαση των εκλογών, λέγοντας πως ο δρόμος «δεν θα είναι ούτε σύντομος ούτε εύκολος, αλλά είναι αναπόφευκτος και ανοίγει στον ελληνικό λαό την προοπτική για ένα καλύτερο μέλλον».