TikTok Farlands: Μέσα στην απαγορευμένη, γκροτέσκα βιντεοθήκη που ο αλγόριθμος δεν θέλει να δεις

Για τον μέσο χρήστη, το TikTok είναι ένας ατελείωτος, λαμπερός ψηφιακός διάδρομος γεμάτος χορευτικά βίντεο, έξυπνες συνταγές, χιούμορ και ανάλαφρη ψυχαγωγία. Η εντύπωση δεν είναι τυχαία· ό,τι καταναλώνει ένας χρήστης στο ψηφιακό αυτό μέσο είναι ό,τι του σερβίρει ο αλγόριθμος, αυτό το αμφιλεγόμενο αλλά πανίσχυρο μαθηματικό σύστημα που καταγράφει τις προτιμήσεις μας και επιλέγει να μας δείξει αποκλειστικά το πιο «ασφαλές» και εμπορικό περιεχόμενο.

Κάτω από αυτή την ελκυστική βιτρίνα, ωστόσο, κρύβεται μια τεράστια, σκοτεινή αποθήκη με δισεκατομμύρια βίντεο που η εφαρμογή δεν θέλει να δούμε ποτέ.

Οι χρήστες κατάφεραν να σπάσουν αυτά τα ψηφιακά τείχη, ανακαλύπτοντας έναν απόκοσμο κόσμο που ονόμασαν TikTok Farlands και το BBC προσπαθεί να ξετυλίξει το μίτο του.

«Το διαδίκτυο έχει γίνει τόσο ισοπεδωτικά χαοτικό. Με έναν τρόπο, τα Farlands αντιπροσωπεύουν την ελπίδα ότι βρήκες επιτέλους την άκρη του και έφτασες σε ένα μέρος όπου μπορείς, πραγματικά, να σταματήσεις»

Ο όρος «Farlands» (που μπορεί να αποδοθεί σε Μακρινές Εκτάσεις) έχει τις ρίζες του σε ένα παλιό, διάσημο τεχνικό σφάλμα του βιντεοπαιχνιδιού Minecraft.

Στις πρώτες εκδόσεις του παιχνιδιού, αν ο παίκτης αποφάσιζε να περπατήσει για ατελείωτες ώρες προς μια κατεύθυνση, έφτανε τελικά στο όριο της ψηφιακής αντοχής του συστήματος.

Εκεί, το παιχνίδι «χάλαγε» και άρχιζε να δημιουργεί παραμορφωμένα, χαοτικά και τρομακτικά τοπία γεμάτα περίεργες δομές -ήταν στα όρια του.

Η Τζέσικα Μάντοξ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Σπουδών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία μελετά συστηματικά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εξηγεί ότι η ίδια ακριβώς λογική εφαρμόζεται πλέον και στο TikTok.

«Τα Farlands του Minecraft ήταν η άκρη του παιχνιδιού. Έφτανες κυριολεκτικά στο τέλος του κόσμου και δεν μπορούσες να πας παραπέρα. Τα Farlands του TikTok είναι η ίδια ακριβώς ιδέα» λέει.

«Είναι το τέλος του διαδικτύου, εκεί όπου τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται αλλόκοτα. Είναι το σημείο όπου έχεις αφήσει πια πίσω σου το mainstream περιεχόμενο και έχεις πάρει ένα εντελώς λάθος μονοπάτι».

Κρυφοί κωδικοί

Για να καταφέρει κανείς να βγει από την προδιαγεγραμμένη, εμπορικά προσοδοφόρα και επιλεγμένη από τον αλγόριθμο περιήγηση στο TikTok ώστε να εισέλθει σε αυτή την πλευρά του ψηφιακού κόσμου που θέλει να μείνει αθέατη, σίγουρα δεν θα το καταφέρει κάνοντας ανελέητο, επίμονο, χρονοβόρο scrolling.

Χρειάζεται μια συγκεκριμένη μεθοδολογία για να σου ανοίξει το μονοπάτι στα μακρινά, απαγορευμένα τοπία του TikTok. Ένα, ας το πούμε, ψηφιακό κρυφτό.

Οι χρήστες ανακάλυψαν ότι αν αντιγράψουν μια τυχαία σειρά από γράμματα και αριθμούς –τους οποίους βρίσκουν θαμμένους στα σχόλια άλλων βίντεο– και την τοποθετήσουν στην μπάρα αναζήτησης της εφαρμογής, το σύστημα βραχυκυκλώνει.

«Οι άνθρωποι προσπαθούν να πάρουν πίσω τον έλεγχο της ροής των βίντεό τους και, κατ’ επέκταση, των ίδιων των διαδικτυακών τους εμπειριών»

Ο Έινταν Γουόκερ, δημοσιογράφος που καλύπτει τη διαδικτυακή κουλτούρα και ερευνητής ψηφιακών memes, τονίζει την ιδιαιτερότητα αυτής της διαδικασίας, σημειώνοντας τη σημασία της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης σε ένα περιβάλλον που κυριαρχείται από τις μηχανές.

«Δεν μπορείς να φτάσεις εκεί μόνο μέσα από τις αλγοριθμικές προτάσεις της εφαρμογής. Χρειάζεσαι έναν άνθρωπο για να σου ανοίξει την πόρτα και να σε προσκαλέσει μέσα» λέει ο Γουόκερ.

«Αυτό είναι ένα μεγάλο μέρος της συγκίνησης που προσφέρει όλο αυτό το φαινόμενο. Χρησιμοποιείς την πλατφόρμα με έναν τρόπο για τον οποίο δεν έχει σχεδιαστεί να λειτουργεί. Έχεις ξεπεράσει τα όρια του κανονικού TikTok και βρίσκεσαι πλέον σε ένα άγνωστο σύνορο, όπου κανένας δεν ξέρει πραγματικά τι ακριβώς συμβαίνει».

@realityisoptional.net♬ original sound – thetallmanikin

Όταν ο κωδικός πληκτρολογηθεί σωστά, η ροή των βίντεο μεταβάλλεται ριζικά.

Στην οθόνη παρελαύνουν εφιαλτικές φιγούρες παραμορφωμένες από την τεχνητή νοημοσύνη, πρόσωπα που συσπώνται μέσα σε μια ομίχλη ψηφιακής αλλοίωσης και απόκοσμα πλάσματα που θυμίζουν ερασιτεχνικές ταινίες τρόμου.

Νοσταλγικό συνονθύλευμα ψηφιακής ανατριχίλας

Αν και οτιδήποτε γύρω από αυτή την κρυφή, απόκοσμη πλευρά των TikTok Farlands τελευταία συζητιέται πολύ -σε φόρουμ, σε σχόλια, σε αναρτήσεις- οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι αισθητικές ρίζες του φαινομένου είναι παλιές.

Πολλά από τα βίντεο αναβιώνουν την ατμόσφαιρα των creepypasta –των αστικών μύθων τρόμου που κυκλοφορούσαν στα φόρουμ των αρχών της δεκαετίας του 2010– καθώς και την τάση των deep-fried memes, όπου οι εικόνες περνούν από τόσα πολλά φίλτρα μέχρι να ξεθωριάσουν και να γεμίσουν pixels.

@smoorel8r The Chicken Shawarma Review #foodreview #review #analoghorror ♬ original sound – Smoorel8r Reviews

«Όλο αυτό μοιάζει με ένα ετερόκλητο συνονθύλευμα από διαφορετικά στοιχεία που προέρχονται από ολόκληρη την ιστορία του Διαδικτύου», αναφέρει ο Έινταν Γουόκερ. «Είναι κάτι εξαιρετικά εξειδικευμένο, κάπως τρομακτικό και αναμφίβολα παράξενο».

Αυτή η ανάγκη για το αλλόκοτο έχει γεννήσει και μια νέα γενιά δημιουργών περιεχομένου, όπως ο Σέιν Μουρ, ο οποίος ξεκινά τα βίντεό του ως τυπικές, καθημερινές κριτικές φαγητού, πριν η εικόνα αρχίσει να καταρρέει σαν κατεστραμμένο ψηφιακό αρχείο, παρασύροντας τον θεατή σε σκηνές που θυμίζουν ψυχολογικό θρίλερ.

Ανταρσία απέναντι στην αλγοριθμική δικτατορία

Πίσω από το κυνήγι των Farlands και τις μανιώδεις προσπάθειες των χρηστών να αφήνουν τεράστια σχόλια-ξόρκια με τη φράση «ΘΕΛΩ ΝΑ ΜΕΙΝΩ ΣΤΑ FARLANDS», οι αναλυτές των ψηφιακών μέσων διακρίνουν σε αυτή την ιδιότυπη αναζήτηση μια βαθύτερη, σχεδόν πολιτική ανάγκη. Την επιθυμία του σύγχρονου ανθρώπου να επαναστατήσει ενάντια στη χειραγώγηση των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών.

Σε μια εποχή που η AI σαβούρα (το λέμε και AI slop) κατακλύζει τα πάντα, το να ψάχνεις χειροκίνητα για βίντεο που έχουν μόλις 30 προβολές και προέρχονται από λογαριασμούς χωρίς κανέναν ακόλουθο, θεωρείται η απόλυτη πράξη αυθεντικότητας.

@ascomalestar fiama ta derretendo | usei meu script em python no xfce4-terminal pra quebrar os videos enviados pela musa @fiiiiiama. tbm fiz algumas manipulações de i-frames e p-frames no avidemux. | pensando na fragilidade da imagem pos-digital e na subjetivação dela na rede social. realmente estamos condenados! | #glitchart #datamoshing #python #coding #ffmpeg ♬ som original – Lucas Wilm

«Οι άνθρωποι προσπαθούν να πάρουν πίσω τον έλεγχο της ροής των βίντεό τους και, κατ’ επέκταση, των ίδιων των διαδικτυακών τους εμπειριών» σχολιάζει η Μάντοξ.

«Αυτή η τάση δείχνει ξεκάθαρα πόσο πολύ έχουμε μπουχτίσει από τις αλγοριθμικές ροές. Αντικατοπτρίζει τις βαθιές ανησυχίες και το άγχος μας για τη δύναμη που ασκούν αυτές οι μηχανές στη ζωή μας, υπαγορεύοντάς μας συνεχώς τι πρέπει και τι δεν πρέπει να βλέπουμε» συνοψίζει καθώς συνδέει την τάση με τη γενικότερη τεχνολογική κόπωση της κοινωνίας μας:

Αυτή η «εξέγερση» δεν είναι απομονωμένη. Ευθυγραμμίζεται απόλυτα με τη μαζική επιστροφή των νέων στα παλιά κινητά με κουμπιά -ένα dumb phone παρακαλώ-, την αναγέννηση των αναλογικών φωτογραφικών μηχανών με φιλμ και των ενσύρματων ακουστικών.

Ίσως είναι μια ακόμη  παροδική μόδα, ίσως πάλι είναι μια προφητεία για το μέλλον. Όποια και αν είναι η απάντηση τα TikTok Farlands αποδεικνύουν ότι η ανθρώπινη περιέργεια θα αναζητά πάντα μια διέξοδο από τα χρυσά, αποστειρωμένα κλουβιά της ψηφιακής καθημερινότητας.

Θα θέλει το επόμενο, το αλλούτερο, εκείνο όπου η αναρχία έχει τη δική της νομοτέλεια και τα ψηφία λιώνουν ως κεριά.