Ιρανή τραγουδίστρια καταδικάστηκε σε 74 μαστιγώματα για συναυλία χωρίς χιτζάμπ

Η καταδίκη της Ιρανής τραγουδίστριας Παραστού Αχμαντί σε 74 μαστιγώματα μετά από συναυλία που έδωσε χωρίς να φορά χιτζάμπ προκαλεί διεθνείς αντιδράσεις και αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από την ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης στο Ιράν.

Μαζί με την 29χρονη ερμηνεύτρια, ποινές επιβλήθηκαν και σε οκτώ μέλη της ομάδας παραγωγής της συναυλίας της, ανάμεσά τους μουσικοί και άλλοι συνεργάτες. Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα που επικαλούνται οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δικαστήριο της επαρχίας Κομ αποφάσισε να επιβάλει στους καλλιτέχνες 74 μαστιγώματα, διετή απαγόρευση εξόδου από τη χώρα και διετή απαγόρευση άσκησης καλλιτεχνικής δραστηριότητας.

Οι κατηγορίες σχετίζονται με προσβολή της δημόσιας αιδούς και τη δημιουργία ή δημοσίευση περιεχομένου που οι αρχές χαρακτήρισαν «ανήθικο» και «χυδαίο».

Η συναυλία που προκάλεσε την αντίδραση των αρχών

Η υπόθεση ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2024, όταν η Αχμαντί πραγματοποίησε μια συναυλία που μεταδόθηκε ζωντανά μέσω YouTube. Η τραγουδίστρια εμφανίστηκε χωρίς χιτζάμπ και ερμήνευσε το πατριωτικό τραγούδι «Az Khoone Javanane Vatan» («Από το αίμα της νεολαίας της πατρίδας»), σε μια εμφάνιση που γνώρισε μεγάλη απήχηση εντός και εκτός Ιράν.

Λίγο μετά τη δημοσίευση του βίντεο, η ίδια και αρκετοί μουσικοί συνελήφθησαν προσωρινά, πριν αφεθούν ελεύθεροι. Οι αρχές, ωστόσο, συνέχισαν τη δικαστική διαδικασία, καταθέτοντας επίσημη υπόθεση για τη δημοσίευση του βίντεο, το οποίο έκτοτε έχει συγκεντρώσει εκατομμύρια προβολές.

Καταγγελίες για πολιτιστική καταστολή

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκτιμούν ότι η υπόθεση αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα της πίεσης που ασκείται σε καλλιτέχνες οι οποίοι αμφισβητούν ανοιχτά τους περιορισμούς του ιρανικού καθεστώτος.

«Η ποινή των 74 μαστιγώσεων που επιβλήθηκε στην Αχμαντί μόνο και μόνο επειδή τραγούδησε και εμφανίστηκε χωρίς χιτζάμπ αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση ότι η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν δεν έχει αλλάξει, παρά την εκστρατεία προπαγάνδας των ιρανικών αρχών που επιδιώκει να βελτιώσει την εικόνα της χώρας».

Η Μπαχάρ Γκαντεχάρι, διευθύντρια υπεράσπισης δικαιωμάτων στο Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Ιράν με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε ότι τα 74 μαστιγώματα που επιβλήθηκαν στην Αχμαντί επειδή τραγούδησε δημόσια χωρίς χιτζάμπ αποδεικνύουν πως η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα παραμένει αμετάβλητη, παρά τις προσπάθειες των αρχών να βελτιώσουν τη διεθνή εικόνα τους.

Όπως ανέφερε, η αντίθεση ανάμεσα στην εικόνα που επιχειρεί να προβάλει το καθεστώς και στη δίωξη καλλιτεχνών αποκαλύπτει το χάσμα μεταξύ προπαγάνδας και πραγματικότητας.

«Δεν υπάρχει νομική βάση»

Ο δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Μοΐν Χαζαελί, ο οποίος συνεργάζεται με το νομικό κέντρο Dadban, υποστήριξε ότι η απόφαση δεν στηρίζεται στην ιρανική νομοθεσία.

Όπως εξήγησε, ούτε το τραγούδι ούτε η μουσική δημιουργία και διάδοση έργων από γυναίκες αποτελούν ποινικά αδικήματα σύμφωνα με το ιρανικό ποινικό δίκαιο και επομένως δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως παραγωγή ή δημοσίευση άσεμνου περιεχομένου.

«Το τραγούδι, η μουσική ερμηνεία και η παραγωγή ή διάδοση μουσικών έργων από γυναίκες δεν αποτελούν ποινικά αδικήματα σύμφωνα με το ιρανικό ποινικό δίκαιο. Επομένως, τέτοιες δραστηριότητες δεν μπορούν εύλογα να χαρακτηριστούν ως παραγωγή, διανομή ή δημοσίευση άσεμνου περιεχομένου»

Ο ίδιος τόνισε ότι η επιβολή 74 μαστιγωμάτων σε καλλιτέχνες, ακτιβιστές ή πολίτες εγείρει σοβαρά ζητήματα σε σχέση με τις διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών για την απαγόρευση των βασανιστηρίων και την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Για τον λόγο αυτό, πολλές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων θεωρούν τα μαστιγώματα μορφή βασανιστηρίου και απάνθρωπης μεταχείρισης και όχι νόμιμη ποινή.

Αντιδράσεις από καλλιτέχνες

Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις και από Ιρανούς καλλιτέχνες που ζουν στο εξωτερικό.

Η Ιρανοβρετανίδα ηθοποιός Ναζανίν Μπονιαντί δήλωσε ότι η καταδίκη της Αχμαντί σε 74 μαστιγώματα επειδή τραγούδησε δημόσια χωρίς χιτζάμπ αποδεικνύει πως ο μηχανισμός καταστολής της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένει ενεργός και αμετάβλητος.

«Η ανοχή απέναντι σε ένα καθεστώς που μαστιγώνει γυναίκες επειδή υψώνουν τη φωνή τους και σκοτώνει πολίτες επειδή διεκδικούν τα δικαιώματά τους, το μόνο που κάνει είναι να το ενθαρρύνει να συνεχίσει στον ίδιο αυταρχικό δρόμο.»

Παράλληλα, η Ιρανή ηθοποιός Σεταρέχ Μαλεκί, η οποία εγκατέλειψε τη χώρα μετά τη συμμετοχή της στην υποψήφια για Όσκαρ ταινία «The Seed of the Sacred Fig» του Μοχάμαντ Ρασουλόφ, δήλωσε ότι η συναυλία της Αχμαντί αποτέλεσε πηγή έμπνευσης και αντίστασης.

Όπως είπε, παρακολούθησε επανειλημμένα το βίντεο της συναυλίας και ένιωσε περηφάνια για την τραγουδίστρια, η οποία, παρά τους κινδύνους, δεν εγκατέλειψε το δικαίωμά της να τραγουδά και να ακούγεται δημόσια.

«Όταν είδα το βίντεο της συναυλίας της Παραστού Αχμαντί, αναζωπυρώθηκε μέσα μου το πνεύμα της αντίστασης. Για μέρες παρακολουθούσα ξανά και ξανά τα βίντεο και ένιωθα τεράστια περηφάνια για εκείνη. Γνωρίζοντας όλες τις συνέπειες που θα αντιμετώπιζε, αρνήθηκε να παραιτηθεί από το δικαίωμά της, ως γυναίκα, να ζει, να τραγουδά και να ακούγεται. Οι γυναίκες στο Ιράν δεν σταματούν ποτέ να αγωνίζονται ενάντια στην τυραννία, ούτε για μια στιγμή, και αυτό είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο.»

Η Μαλεκί υπογράμμισε ότι οι γυναίκες στο Ιράν συνεχίζουν να αντιστέκονται στους περιορισμούς που τους επιβάλλονται, ενώ σημείωσε πως για πολλούς καλλιτέχνες που αρνούνται να υποταχθούν στη λογοκρισία, η ίδια η καθημερινή δημιουργία αποτελεί μια διαρκή πράξη αντίστασης.

«Έχουμε διανύσει μεγάλη απόσταση, όμως υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μπροστά μας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι κάθε καλλιτέχνης που υψώνει τη φωνή του υπέρ της ελευθερίας γίνεται σύμβολο ελπίδας για την ιρανική κοινωνία.

*Με πληροφορίες από: The Guardian