Τι συμβαίνει όταν ένα θαλάσσιο αγγούρι διαμελίζεται; Τα κομμάτια του ζουν σαν ζόμπι για χρόνια

 Σαν το ασώματο χέρι «Αυτό» της  Οικογένειας Άνταμς, τα κομμάτια αυτού του θαλάσσιου ασπόνδυλου αρνούνται να πεθάνουν.

Ακρωτηριασμένα τμήματα ενός θαλάσσιου αγγουριού εξέπληξαν τους ερευνητές όταν παρατήρησαν ότι οι ιστοί δεν πέθαιναν αλλά συνέχισαν να ζουν αποκομμένοι από το υπόλοιπο σώμα για τρία ολόκληρα χρόνια.

Η μελέτη που δημοσιεύεται στο ηλεκτρονικό περιοδικό Science Advances αφορά το θαλάσσιο αγγούρι Psolus fabricii που ζει στον Βόρειο Ειρηνικό.

Το όνομα του γένους, Psolus, προέρχεται από την ελληνική λέξη που φαντάζεστε. Εξάλλου μια άλλη κοινή ονομασία των θαλάσσιων αγγουριών στην Ελλάδα είναι «ψωλιάγκοι» λόγω του σχήματός τους.

H ανακάλυψη των κομματιών ζόμπι ήρθε εντελώς τυχαία. Οι Καναδοί ερευνητές μελετούσαν τα θαλάσσια αγγούρια σε μια δεξαμενή και τα έπιαναν με τα χέρια όταν τα χρειάζονταν για πειράματα. Καθώς τα τραβούσαν από τις πέτρες ή το τζάμι του ενυδρείου όπου ήταν προσκολλημένα, κάποιοι από τους βαδιστικούς ποδίσκους των ζώων αποκόπτονταν από το σώμα και έμεναν στερεωμένα.

Θαλάσσιο αγγούρι Psolus fabricii με τα πλοκάμια τραβηγμένα (Rebecca Evans / CC BY-SA 4.0)

Οι κομμένοι ποδίσκοι δεν νεκρώνονταν αλλά παρέμεναν στη θέση τους για μέρες, εβδομάδες και μήνες. Στο διάστημα αυτό έδειχναν να επουλώνουν τα τραύματά τους και μάλιστα μεγάλωναν λίγο σε μέγεθος.

Τα θαλάσσια αγγούρια, των οποίων η επιστημονική ονομασία είναι ολοθούρια, ανήκουν στην ομάδα των εχινοδέρμων, η οποία περιλαμβάνει επίσης τους αστερίες και τους αχινούς. Τα ζώα αυτής της ομάδας είναι γνωστό ότι μπορούν να αναγεννούν τα άκρα τους, και τα κύτταρά τους δείχνουν να μην γερνούν ποτέ.

Μέχρι σήμερα, όμως, οι βιολόγοι πίστευαν ότι οι ακρωτηριασμένοι ιστοί νεκρώνονται, κάτι που διαψεύδεται από τις νέες παρατηρήσεις.

«Δεν έχουμε ακόμη αναπτύξει ένα νέο, πλήρες ολοθούριο, βλέπουμε όμως εντυπωσιακή ανάπτυξη και διαφοροποίηση των κυττάρων ολόκληρα χρόνια μετά την αφαίρεση του ιστού» δήλωσε η Ρέιτσελ Σίπλερ του Πανεπιστημίου Memorial της Νέας Γης και Λαμπραντόρ, μέλος της ερευνητικής ομάδας.

«Είναι σαν μια σαύρα που χάνει την ουρά της. Ξέρουμε ότι ορισμένες σαύρες μπορούν να αναπτύξουν νέες ουρές. Εμείς όμως μιλάμε για το αν η ουρά μπορεί να αναπτύξει μια νέα σαύρα» είπε.

Βαδιστικός ποδίσκος του ολοθούριου ένα έτος μετά την εκτομή (πάνω) και τρία χρόνια αργότερα (Sara Jobson)

Εντυπωσιασμένοι από τους νεκροζώντανους ποδίσκους στο ενυδρείο, οι ερευνητές πειραματίστηκαν κόβοντας τμήματα τριών ολοθούριων από το σώμα και τα πλοκάμια.

Και σε αυτή την περίπτωση, οι αποκομμένοι ιστοί έζησαν, τα κύτταρά τους διαφοροποιήθηκαν και αναδιοργανώθηκαν και το ανοσοποιητικό τους σύστημα συνέχισε να λειτουργεί. Αν και δεν είχαν στόμα, απορροφούσαν αμινοξέα και άλλα θρεπτικά συστατικά από το φυσικό θαλασσινό νερό της δεξαμενής τους, το οποίο όπως επισήμαναν οι ερευνητές βρίθει μικροβίων.

Η ανακάλυψη είναι δυνητικά σημαντική, καθώς η μελέτη του φαινομένου στα ολοθούρια θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμα νέα στοιχεία για τις προσπάθειες της αναγεννητικής ιατρικής.

Όπως γράφουν οι ερευνητές, «τα ευρήματά μας αμφισβητούν τις συμβατικές αντιλήψεις περί αθανασίας των ιστών και παρουσιάζουν μια νέα κατηγορία πειραματικού μοντέλου».

Κεντρική εικόνα: Sara Jobson / Mercie Lab, MUN