Ας φανταστούμε την υπηρεσία ειδοποιήσεων έκτακτης ανάγκης της Πολιτικής Προστασίας (112) να ενημερώνει όχι μόνο για φυσικά φαινόμενα, αλλά και πλήγματα από πυραύλους ή drones. Αυτό συνέβαινε σε πολίτες χωρών του Κόλπου στον πόλεμο με το Ιράν πρόσφατα. Επειδή, λοιπόν, ο Κόλπος δεν θέλει να το ξαναζήσει, έβγαλε χαρτί και μολύβι και κάνει τους υπολογισμούς του για την Τεχεράνη.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να βρίσκεται σε αδιέξοδο, όπως αναφέρουν και αμερικανικά ΜΜΕ, όσον αφορά την απεμπλοκή από το μέτωπο με το Ιράν. Η πολυδιαφημιζόμενη συμφωνία, εάν επιτευχθεί, σίγουρα θα ανακουφίσει τις χώρες του Κόλπου, αλλά οι ίδιες διαπίστωσαν πως το Ιράν όχι μόνο παρέμεινε όρθιο, αλλά είναι παίχτης τον οποίο πρέπει να «παίξουν».

«Το Ιράν αποκάλυψε, με τον πιο ωμό δυνατό τρόπο, τα όρια της αμερικανικής αποτροπής ως προστατευτικής ασπίδας για τους εταίρους του στον Κόλπο» υπογραμμίζει σε ανάλυσή του ο Αμίρ Χαντζάνι, στέλεχος της αμερικανικής δεξαμενής σκέψης Quincy Institute for Responsible Statecraft.

«Για μια χώρα που λειτουργεί επί δεκαετίες υπό κυρώσεις και διαθέτει αμυντικό προϋπολογισμό που αντιστοιχεί σε κλάσμα όσων δαπανούν οι ΗΠΑ στην περιοχή μέσα σε έναν μόνο χρόνο, αυτό δεν συνιστά συμβατική ήττα. Είναι μια επίδειξη στρατηγικής ανθεκτικότητας που οι γείτονες του Ιράν δεν πρόκειται να ξεχάσουν» λέει σε ανάλυσή του στο Foreign Policy.

Αναλυτές του αμερικανικού Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) καταγράφουν πως οι χώρες αυτές καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα Ιράν που διατηρεί την ικανότητα να διαταράσσει τα Στενά ανά πάσα στιγμή χάρη στη διατήρηση των πυραυλικών και drone δυνατοτήτων του.

«Η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ ανησυχεί ιδιαίτερα το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ, δεδομένης της πλήρους εξάρτησής τους από τα Στενά για εξαγωγές και εισαγωγές. Τα αραβικά κράτη του Κόλπου ανησυχούν επίσης ότι το Ιράν διατηρεί δεσμούς με πληρεξούσιους και εταίρους σε όλη τη Μέση Ανατολή, όσο αποδυναμωμένοι κι αν είναι κάποιοι από αυτούς».

Τα κράτη του Κόλπου δεν βλέπουν άλλη επιλογή από το να επαναλάβουν την πραγματιστική τους εμπλοκή με το Ιράν. «Τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου θα απαιτήσουν τα Στενά να είναι πλήρως ανοιχτά στη ναυσιπλοΐα τους ως προϋπόθεση για συζητήσεις σχετικά με την παροχή οικονομικών κινήτρων στο Ιράν ώστε να απέχει από μελλοντικές επιθέσεις».

Σύμφωνα με αξιωματούχους του Κατάρ «το Ιράν είναι εδώ για να μείνει».

«Για το Κατάρ και άλλους στον Κόλπο, η δημιουργία δεσμών οικονομικής αλληλεξάρτησης μεταξύ Ιράν και Κόλπου είναι πιθανότατα η καλύτερη μορφή αποτροπής. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, η ενσωμάτωση του Ιράν σε ένα οικονομικό μοντέλο που εξαρτάται από την περιφερειακή σταθερότητα μπορεί να είναι η καλύτερη ελπίδα για την αποτροπή της αποσταθεροποιητικής του συμπεριφοράς στο μέλλον».

Αναλυτές στο Κατάρ χρησιμοποιούν το περίφημο δίδαγμα του Κινέζου στρατηγιστή Σουν Τζου για να περιγράψουν την νέα στρατηγική στραφή της χώρας του: «Όταν περικυκλώνεις έναν στρατό, άφησέ του διέξοδο. Μην πιέζεις υπερβολικά έναν απελπισμένο εχθρό». «Σχεδόν τρεις μήνες πολέμου αποκάλυψαν την αναποτελεσματικότητα της κλασικής στρατιωτικής αποτροπής απέναντι στο Ιράν. Τα κράτη του Κόλπου γνωρίζουν ότι πρέπει να ακολουθήσουν μια νέα στρατηγική» σημειώνει το CSIS.

Στρίβουν στην πλάτη στις ΗΠΑ;

Η δημόσια έκκληση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για εξομάλυνση μετά τον πόλεμο ακούγεται κενή περιεχομένου για τις χώρες του Κόλπου.

Μπορεί η αμερικανική στρατιωτική ισχύς να είναι πραγματική, αλλά η στρατηγική της Ουάσιγκτον απέδειξε πόσο αναξιόπιστη είναι. «Αυτό το χάσμα μεταξύ ικανότητας και κρίσης είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου έχουν οικοδομήσει ισχυρές εμπορικές σχέσεις με την Κίνα, διατηρούν παρασκηνιακά κανάλια με τη Ρωσία και αρνούνται να οργανώσουν πλήρως την εξωτερική τους πολιτική γύρω από τις προτεραιότητες της Ουάσινγκτον τονίζει ο Χαντζάνι..

«Από όλα αυτά αναδύεται ένας Κόλπος πιο στρατηγικά αυτόνομος από οποιαδήποτε άλλη στιγμή της σύγχρονης ιστορίας του και περισσότερο συνειδητοποιημένος ως προς τη δική του ευθραυστότητα απ’ όσο θα παραδέχονταν ποτέ δημόσια οι ηγέτες του. Τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου δεν επέλεξαν αυτόν τον πόλεμο. Απορρόφησαν το κόστος του» σημειώνει ο Χαντζάνι.

Γι΄αυτό και πιστεύει ότι θα απαντήσουν όχι με μια αναδιάταξη συμμαχιών, αλλά με πιο πειθαρχημένη και ιδιοτελής εξωτερική πολιτική από κυβερνήσεις που έμαθαν, με σημαντικό κόστος, καθώς διδάχτηκαν ότι «καμία εξωτερική δύναμη δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τη δική τους στρατηγική κρίση».

Οι ΗΠΑ, λέει, θα παραμείνουν ο βασικός εταίρος ασφαλείας με τον οποίο μπορεί να ενισχύσουν τις αμυντικές σχέσεις. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, η Κίνα «παραμένει ο οικονομικός εταίρος που κανείς δεν είναι διατεθειμένος να αποξενώσει» και η «Ρωσία παραμένει παράγοντας στις ενεργειακές αγορές που ο Κόλπος δεν μπορεί να αγνοήσει».

Βέβαια, οι αναλυτές αξιολογούν ότι οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου δεν θα αντιδράσουν ομοιόμορφα. «Καθεμία θα αναπτύξει τη δική της στρατηγική ανάλογα με τις προτεραιότητες, τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες της, καθώς και την οπτική της» υπογραμμίζει το CSIS.

Ωστόσο, οι ειδικοί του Κέντρου παρατηρούν πως ότι θα δούμε κάποιες κοινές γραμμές μεταξύ των διαφορετικών κρατών του Κόλπου. «Αντιμέτωπος με ένα Ιράν που εξακολουθεί να μπορεί να αποτελέσει απειλή για την περιοχή και με ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως εγγυητή ασφάλειας, ο Κόλπος πιθανότατα θα επικεντρωθεί σε βήματα που ενισχύουν τις εγχώριες αμυντικές δυνατότητες, ενδυναμώνουν την ενδο-κολπική συνεργασία ασφαλείας και διαφοροποιούν τους εταίρους ασφαλείας και οικονομίας ώστε να συμπληρώσουν τους δεσμούς με τις ΗΠΑ και να διαχειριστούν το Ιράν».

«Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου θα επιδιώξουν συνεννόηση με το Ιράν από φόβο. Σημαίνει ότι θα την επιδιώξουν από νηφάλιο ρεαλισμό. Η Τεχεράνη δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Μοιράζεται τον Περσικό Κόλπο με όλους τους και διαθέτει σιιτικές κοινότητες με διαφορετικό βαθμό πολιτικής βαρύτητας στο Μπαχρέιν, στο Κουβέιτ και στην Ανατολική Επαρχία της Σαουδικής Αραβίας. Η προσέγγιση Σαουδικής Αραβίας–Ιράν το 2023, με τη μεσολάβηση της Κίνας, έδωσε στο Ριάντ ένα πρότυπο διαχείρισης της Τεχεράνης μέσω διπλωματίας αντί σύγκρουσης. Αυτό το πρότυπο δεν έχει πεθάνει, αφού και οι δύο πλευρές γνωρίζουν πλέον καλύτερα πώς μοιάζει η εναλλακτική. Ένα αποτυχημένο κράτος στη βόρεια ακτή του Κόλπου, με ανεξέλεγκτα όπλα και ακυβέρνητες περιοχές, δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα κανενός. Μια συνετισμένη Ισλαμική Δημοκρατία με την οποία μπορεί κανείς να συναλλάσσεται είναι ένα πολύ πιο διαχειρίσιμο αποτέλεσμα» καταλήγει ο Χαντζάνι.

Ειδήσεις Σήμερα: