Το παράδοξο με τη Χεσμπολάχ: Οι Λιβανέζοι δεν τη στηρίζουν, αλλά δεν θέλουν τον αφοπλισμό της

Την εβδομάδα αυτή φιλοξενούνται στις ΗΠΑ οι συνομιλίες Λιβάνου-Ισραήλ για τερματισμό του πολέμου. Βασικό αίτημα των Ισραηλινών είναι ο αφοπλισμός της Χεσμπολάχ τη στιγμή που δημοσκόπηση της Gallup, δείχνει ότι το 79% των Λιβανέζων θέλει ο στρατός να είναι η μόνη ομάδα με όπλα. Νέα έρευνα όμως του King’s College London έρχεται να «περιπλέξει» τα πράγματα.

Τα ευρήματα της Gallup, στηρίζοντας σε στοιχεία που συλλέχθηκαν το καλοκαίρι του 2025, όταν ο αφοπλισμός ήταν ακόμη μια σχετικά χαλαρή πολιτική επιδίωξη που προωθούσε η νέα κυβέρνηση και μια αποδεκατισμένη Χεσμπολάχ εξέταζε ακόμη και το ενδεχόμενο να συμφωνήσει σε μερικό αφοπλισμό. Η δημοσκόπηση απέκλεισε επίσης ορισμένες περιοχές στον νότο, όπου οι στάσεις απέναντι στον αφοπλισμό έχουν τη μεγαλύτερη σημασία

Ωστόσο, η νέα δημοσκόπηση που ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Cross-Border Conflict Evidence, Policy, and Trends (XCEPT) στο King’s College London, τίθεται ευθέως το ερώτημα: «Πρέπει να αφοπλιστεί η Χεσμπολάχ;».

Τα ευρήματα έδειξαν ότι σχεδόν οι μισοί -45%- αντιτίθενται στον αφοπλισμό της Χεσμπολάχ, ενώ μόνο το 18% των Λιβανέζων εκφράζει πολιτική υποστήριξη προς αυτή.

«Αυτό που βρήκαμε αμφισβητεί βασικές παραδοχές για το ζήτημα του αφοπλισμού» αναφέρουν στο Foreign Policy οι Ναφές Χαμίντ και Νάιλς Μάλοκ οι ειδικοί που διεξήγαγαν την έρευνα. «Οι λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι μπορεί να στηρίζουν πολιτικά τη Χεσμπολάχ και οι λόγοι για τους οποίους αντιτίθενται στον αφοπλισμό της πηγάζουν από εντελώς διαφορετικές ανησυχίες — και η σύγχυσή τους οδηγεί αναπόφευκτα σε λανθασμένα πολιτικά συμπεράσματα».

Ο ισχυρότερος με διαφορά παράγοντας που εξηγεί την αντίθεση στον αφοπλισμό τα παράπονα και οι πικρίες προς τη κυβέρνηση του Λιβάνου. Οι πολίτες που δήλωσαν ότι έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στο κράτος και αισθάνονται βαθιά αδικία ήταν 29% πιο πιθανό να αντιτίθενται στον αφοπλισμό, ανεξάρτητα από το δόγμα τους, την κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση ή την έκθεσή τους στον πόλεμο.

Εκείνοι που απέρριπταν πιο κατηγορηματικά την ιδέα του αφοπλισμού δεν ήταν οι πιο αφοσιωμένοι οπαδοί της Χεσμπολάχ, αλλά εκείνοι που ήταν πιο πεπεισμένοι ότι το κράτος τούς είχε απογοητεύσει.

Οι δύο ειδικοί αποδίδουν τη σημασία αυτή της αιτίας πρώτον στην έλλειψη δικαιοσύνης -η αντίληψη ότι οι κυβερνητικοί ηγέτες δεν αντιμετωπίζουν ανθρώπους και κοινότητες ισότιμα, αλλά κατανέμουν πόρους με βάση πολιτικές. Δεύτερος λόγος είναι η αντιλαμβανόμενη απουσία λογοδοσίας και δικαιοσύνης. Υπενθυμίζουν ότι πάνω από 5 χρόνια μετά την έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού η έρευνα έχει συστηματικά παρεμποδιστεί και παραμένει καθοριστική πληγή στη δημόσια μνήμη.

Μια τρίτη πτυχή είναι η διάχυτη, καθημερινή διαφθορά, όπως όταν η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος εξαΰλωσε τις αποταμιεύσεις απλών ανθρώπων, ενώ οι ελίτ προστάτευσαν τα περιουσιακά τους στοιχεία στο εξωτερικό.

Συνολικά, αυτά τα παράπονα οδήγησαν σε κατάρρευση εμπιστοσύνης με λιγότερο από 1 στους 4 να δηλώνουν ότι αισθάνονται κάποια εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση, ώστε το κράτος έχει απλώς χάσει την ηθική του νομιμοποίηση να απαιτεί μονοπώλιο στη βία, όπως έχει επισημάνει η Ίνα Ρούντολφ από το XCEPT.

Οι ευθύνες του Ισραήλ

Βέβαια οι Χαμίντ και Μάλοκ υπογραμμίζουν τις τεράστιες ευθύνες του επιτιθέμενου Ισραήλ για την παραπάνω εικόνα. «Εδώ και χρόνια, οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν καταστρέψει ακριβώς τις υποδομές και τους θεσμούς που θα χρειαζόταν ένα μεταρρυθμιζόμενο κράτος για να ξαναχτίσει την αξιοπιστία του» αναφέρουν θυμίζοντας ότι τα τελευταία τρία χρόνια, σχολεία, νοσοκομεία, δημοτικά κτίρια και εύθραυστα δίκτυα τοπικής διακυβέρνησης που συνέδεαν τους πολίτες με το κράτος τους έχουν υποβαθμιστεί ή καταστραφεί από το Ισραήλ.

«Κάθε κύκλος καταστροφής δίνει στην κυβέρνηση μια έτοιμη δικαιολογία για αδράνεια, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει ακριβώς τις αντιλήψεις αδικίας και κρατικής ανικανότητας που η έρευνά μας βρήκε ότι αποτελούν το ισχυρότερο κίνητρο των Λιβανέζων για να αντιτίθενται στην κατάθεση των όπλων από τη Χεσμπολάχ».

Δεδομένου ότι η Χεσμπολάχέχει δείξει ότι δεν θεωρεί τον εαυτό της δεσμευμένο από ό,τι προκύψει από τις διαπραγματεύσεις Λιβάνου Ισραήλ ορισμένα «γεράκια» σε Ιερουσαλήμ και Ουάσιγκτον θα το δουν αυτό ως απόδειξη ότι μόνο η βία μπορεί να λύσει το ζήτημα.

Όμως οι δύο ειδικοί επιμένουν για το ευρημά τους, δηλαδή ότι σχεδόν οι μισοί Λιβανέζοι που αντιστέκονται στον αφοπλισμό δεν καθοδηγούνται από κάτι που θα μπορούσε να πετύχει η στρατιωτική ή οικονομική πίεση.

«Είδαν την κυβέρνησή τους να διαχειρίζεται αλλεπάλληλες κρίσεις και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ένα τόσο βαθιά διαλυμένο κράτος δεν μπορεί να το εμπιστευθεί κανείς. Καμία στρατιωτική επιχείρηση ή δέσμη κυρώσεων δεν μπορεί να υποκαταστήσει το μόνο πράγμα που ίσως πραγματικά λειτουργούσε: ένα ενιαίο όραμα για ένα λιβανικό κράτος για το οποίο θα άξιζε να αφοπλιστεί κανείς» καταλήγουν.