Όσο η κρίση στον Περσικό Κόλπο δεν δείχνει να αποκλιμακώνεται και όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, η συζητήσεις στο εσωτερικό του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης έχει να κάνει με πόσους μήνες μπορεί να διατηρηθεί η σημερινή ισορροπία χωρίς νέες παρεμβάσεις. Το σενάριο της «ελεγχόμενης πίεσης» παραμένει ενεργό, όμως ταυτόχρονα εξετάζονται σενάρια στα οποία η ενεργειακή κρίση δεν υποχωρεί, οι τιμές δεν αποκλιμακώνονται και το κόστος περνά σταδιακά σε όλη την οικονομία. Ο φάκελος με τα δυστοπικά σενάρια υπάρχει, αλλά προς ώρας μένει στα συρτάρια των αξιωματούχων.

Ελληνική οικονομία: Η εικόνα

Η εικόνα στο πεδίο έχει αρχίσει να αλλάζει με επιχειρήσεις με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενη ενέργεια να υπολογίζουν ξανά τα κόστη τους σε εβδομαδιαία βάση, οι μεταφορικές χρεώσεις ανεβαίνουν, τα περιθώρια συρρικνώνονται και η συζήτηση για νέες επενδύσεις γίνεται πιο προσεκτική. Στον τουρισμό, οι κρατήσεις κινούνται, αλλά με αυξημένο λειτουργικό κόστος που περιορίζει τα καθαρά έσοδα. Στην αγορά η κατανάλωση κρατιέται, όμως στηρίζεται σε εισόδημα που πιέζεται διαρκώς από τον πληθωρισμό. Το πρόβλημα όσο περνάει ο καιρός , αθροίζεται και η λύση μοιάζει όλο και πιο δύσκολη.

Στο ίδιο περιβάλλον, το πολιτικό περιθώριο στενεύει πιο γρήγορα από το οικονομικό. Οι διαθέσιμοι πόροι για νέες παρεμβάσεις είναι περιορισμένοι και κάθε κίνηση ζυγίζεται διπλά και ως προς το δημοσιονομικό κόστος και ως προς τον χρόνο που μπορεί να «αγοράσει». Στις επαφές με ευρωπαϊκούς θεσμούς, η συζήτηση εστιάζει όλο και περισσότερο στη διάρκεια της κρίσης και λιγότερο στο μέγεθος ή το είδος των μέτρων. Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο δημοσιονομικού εκτροχιασμού, αντιμετωπίζει όμως ένα πιο σύνθετο ζήτημα που έχει να κάνει με τη διαχείριση της πιεσης που όχι μόνο δεν εκτονώνεται, αλλά διαχέεται από το ένα σημείο της οικονομίας στο άλλο.

Η ισορροπία με το «καλό σενάριο»

Στην επίσημη εικόνα η ανάπτυξη κοντά στο 2% διατηρείται, οι επενδύσεις ενισχύονται, η απασχόληση παραμένει σε θετική τροχιά και ο τουρισμός λειτουργεί ως βασικός μηχανισμός εισροής εσόδων. Η δυναμική αυτή στηρίζεται σε μια συνδυαστική λειτουργία πολλών παραγόντων, όπως είναι τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης, η συνεχιζόμενη εισροή επενδύσεων, η βελτιωμένη εικόνα της αγοράς εργασίας και η συγκρατημένη, αλλά σταθερή κατανάλωση.

Στο παρασκήνιο, αυτό το σενάριο περιγράφεται ως «ισορροπία υπό προϋποθέσεις». Η βασική παραδοχή είναι ότι η ενεργειακή πίεση δεν επιδεινώνεται περαιτέρω και δεν αποκτά χαρακτηριστικά μονιμότητας. Οι τιμές μπορεί να παραμείνουν υψηλές, αλλά δεν εκτινάσσονται. Οι ροές δεν διακόπτονται πλήρως. Οι αγορές δεν αντιδρούν με τρόπο που να αυξάνει απότομα το κόστος χρήματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, η οικονομία συνεχίζει να απορροφά τους κραδασμούς. Οι επιχειρήσεις μετακυλίουν μέρος του κόστους, αλλά διατηρούν τη δραστηριότητά τους. Ο τουρισμός καλύπτει μέρος του εξωτερικού ελλείμματος. Η κατανάλωση παραμένει ενεργή, έστω και με μικρότερα περιθώρια. Το σύστημα λειτουργεί, αλλά χωρίς πλεονάζουσα αντοχή.

Η πίεση που χτίζει το «κακό σενάριο»

Ο μεγάλος κίνδυνος πλέον για τις οικονομίες είναι η διάρκεια της κρίσης. Το κόστος ενέργειας μεταφέρεται πρώτα στις μεταφορές, μετά στη βιομηχανία, στη συνέχεια στο εμπόριο και τελικά στον καταναλωτή. Αυτό σημαίνει οτι οι  επιχειρήσεις λειτουργούν με αυξημένο κόστος και τα περιθώρια κέρδους περιορίζονται. Οι αποφάσεις για νέες επενδύσεις μετατίθενται χρονικά ή επαναξιολογούνται και η τραπεζική χρηματοδότηση γίνεται πιο επιλεκτική, όσο αυξάνεται το συνολικό ρίσκο.

Η κατανάλωση στην αγορά αρχίζει να εμφανίζει τα πρώτα σημάδια κόπωσης, ειδικά από την στιγμή που η ακρίβεια δεν περιορίζεται στην ενέργεια, αλλά διαχέεται σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες. Η αύξηση των μισθών δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει πλήρως την απώλεια αγοραστικής δύναμης και το διαθέσιμο εισόδημα πιέζεται, με αποτέλεσμα οι καταναλωτές να εμφανίζονται πολύ συγκρατημένοι. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο η ανάπτυξη δεν θα βυθιστεί απότομα, αλλά θα παρουσιαστεί σταδιακή υποχώρηση. Τα σενάρια που εξετάζονται στο παρασκήνιο τοποθετούν τον ρυθμό χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις, με την απόκλιση να εξαρτάται κυρίως από τη διάρκεια της κρίσης.

Το δημοσιονομικό πεδίο

Υπό αυτές τις συνθήκες, η πραγματική ένταση μεταφέρεται στο δημοσιονομικό πεδίο, με τις παρεμβάσεις που έχουν ήδη γίνει να έχουν περιορίσει σημαντικά τον διαθέσιμο χώρο. Τα περιθώρια για νέα μέτρα είναι μικρά και δεν επιτρέπουν μεγάλες κινήσεις. Κάθε απόφαση συνδέεται πλέον με το αν “αγοράζει” περισσότερο χρόνο. Η κυβέρνηση και ο υπουργός Οικονομικών έχουν επισημάνει πολλές φορές οτι οι παρεμβάσεις σχεδιάζονται με στόχο να είναι στοχευμένες και προσωρινές, ώστε να μην δημιουργούν μόνιμες επιβαρύνσεις. Αυτό σημαίνει οτι ο δημοσιονομικός χώρος παραμένει ελεγχόμενος, αλλά με αυτό τον τρόπο περιορίζεται η ευελιξία.

Ταυτόχρονα, η προσοχή στρέφεται και στις αγορές. Το κόστος δανεισμού παραμένει σε διαχειρίσιμα επίπεδα, αλλά η αβεβαιότητα λειτουργεί ως παράγοντας πίεσης. Οι εξελίξεις στη νομισματική πολιτική και οι προσδοκίες για τα επιτόκια επηρεάζουν άμεσα τις συνθήκες χρηματοδότησης. Η διατήρηση της αξιοπιστίας αποτελεί βασική προτεραιότητα, καθώς συνδέεται με το συνολικό εύρος των επιλογών.

Οι πολλαπλές ταχύτητες

Η ελληνική οικονομία κινείται πλέον σε πολλαπλές ταχύτητες. Ο τουρισμός συνεχίζει να αποτελεί βασικό στήριγμα, αλλά λειτουργεί με αυξημένο κόστος. Οι επιχειρήσεις του κλάδου διαχειρίζονται υψηλότερες δαπάνες ενέργειας και μεταφορών, γεγονός που επηρεάζει τα περιθώρια κέρδους. Οι επενδύσεις παραμένουν ενεργές, κυρίως λόγω των ευρωπαϊκών πόρων και των μεγάλων έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη. Παράλληλα, όμως, εμφανίζεται μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα σε νέα εγχειρήματα, ειδικά σε κλάδους με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση.

Η αγορά καταγράφει τη μεγαλύτερη ευαισθησία. Η κατανάλωση συνεχίζει, αλλά με αυξημένη προσοχή και οι επιχειρήσεις προσαρμόζουν την τιμολογιακή τους πολιτική, ενώ τα νοικοκυριά αναθεωρούν τις δαπάνες τους. Η μεταβολή μοιάζει να είναι σταδιακή, αλλά διαρκής.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το «στοίχημα» για την οικονομία παραμένει η διάρκεια. Η διατήρηση της ισορροπίας, η προστασία του εισοδήματος και η διαχείριση των περιορισμένων πόρων συνθέτουν ένα περιβάλλον συνεχούς επαναξιολόγησης, με τις αποφάσεις να λαμβάνονται ανάλογα με την πορεία των γεωπολιτικών εξελίξεων.

Πηγή: ΟΤ

Ειδήσεις Σήμερα: