Πεθαίνοντας στο χωράφι: Ρεκόρ αγροτικών δυστυχημάτων το 2025 – Συγκλονιστικά στοιχεία από την ΟΣΕΤΕΕ

Τα στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα του 2025, που ανακοίνωσε η Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΟΣΕΤΕΕ), θα έπρεπε υπό κανονικές συνθήκες να μας σοκάρουν. Οι θάνατοι εν ώρα εργασίας ξεπέρασαν τους 200, ενώ άλλοι 332 εργαζόμενοι τραυματίστηκαν πολύ σοβαρά. Πρόκειται για νέο αρνητικό ρεκόρ σε έναν μακάβριο κατάλογο, που κάθε χρόνο γίνεται μεγαλύτερος.

Τα τελικά στοιχεία θα ανακοινωθούν στα τέλη Φεβρουαρίου αφού ολοκληρωθεί η διασταύρωση περιστατικών και η διερεύνηση υποθέσεων που δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας.

Το in προδημοσιεύει σήμερα κατ’αποκλειστικότητα, μέρος της ανεξάρτητης έρευνας της ΟΣΕΤΕΕ, που αφορά τις ανθρώπινες απώλειες στις αγροτικές εργασίες. Tα στοιχεία μας παραχώρησε o πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (EU-OSHA) Ανδρέας Στοϊμενίδης.

Όπως δηλώνει, από τα 201 θανατηφόρα ατυχήματα που καταγράφηκαν σε χώρους εργασίας το 2025, τα 48 – σχεδόν το ένα στα τέσσερα –  αφορούν τον πρωτογενή τομέα. Πρόκειται για τον δεύτερο πιο επικίνδυνο κλάδο, μετά τις κατασκευές, στις οποίες σημειώθηκαν 50 θάνατοι σε ώρα δουλειάς. Τα προηγούμενα τρία χρόνια ο πρωτογενής τομέας κατείχε τη θλιβερή πρωτιά στα εργατικά δυστυχήματα.

Αγροτικά δυστυχήματα, αόρατα από τις στατιστικές

Tα δυστυχήματα στον πρωτογενή τομέα είναι μια αθέατη όσο και τραγική πλευρά των εργατικών δυστυχημάτων, με την οποία οι επίσημοι φορείς της πολιτείας αρνούνται ή απαξιούν να ασχοληθούν.

«Ό,τι γίνεται στο χωράφι, μένει στο χωράφι», φαίνεται πως είναι το μότο των αρμόδιων αρχών, που δεν καταγράφουν καν τα αγροτικά δυστυχήματα στις ούτως ή άλλως ελλιπείς στατιστικές των εργατικών δυστυχημάτων.

Ο στρουθοκαμηλισμός μπορεί να βολεύει όσους θέλουν να κουκουλώσουν την πραγματικότητα, όπως το «μπάζωμα» κάθε τύπου εξυπηρετεί όσους θέλουν να κουκουλώσουν τις ευθύνες τους σε  υποθέσεις δημόσιου συμφέροντος. Δεν μπορούμε όμως να κάνουμε ότι δεν βλέπουμε τον βαρύ φόρο αίματος που πληρώνουν κάθε χρόνο οι εργαζόμενοι στον πρωτογενή τομέα,  ενώ μοχθούν για το μεροκάματο.

Μαύρο κουτί ο πρωτογενής τομέας

«Ο αγροτικός κλάδος στην Ελλάδα είναι ένα μαύρο κουτί, με τους αγρότες να πεθαίνουν στην κυριολεξία στο χωράφι και τις αρχές να μην ασχολούνται ούτε με την καταγραφή ως επαγγελματικών των περιστατικών και βέβαια δίχως να αναλαμβάνουν καμία πρωτοβουλία για μέτρα πρόληψης και βελτίωσης», υπογραμμίζει ο κ. Στοϊμενίδης.

«162 αγρότες, αλιεργάτες, αγρεργάτες και δασεργάτες έχουν χάσει τη ζωή τους στη δουλειά τα τελευταία τέσσερα χρόνια και η κυβέρνηση δεν το βλέπει και δεν θέλει να το αντιμετωπίσει. Ίσως να εξυπηρετεί τη γενική μεγάλη υποκαταγραφή των απωλειών στους χώρους εργασίας. Παράλληλα, μάστιγα αποτελούν οι επαγγελματικές ασθένειες από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, στα φυτοφάρμακα, στη σκόνη, στην κοπριά, οπού εκεί είμαστε η μοναδική χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση μαζί με την Πορτογαλία που δεν κάνουμε καμία καταγραφή», συμπληρώνει ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ.

Το ένα στα τέσσερα εργατικά δυστυχήματα, συμβαίνει στο χωράφι

Οι θάνατοι στο χωράφι (γεωργία-κτηνοτροφία) και σε άλλες συναφείς εργασίες (αλιεία, δασοκομία), βαίνουν αυξανόμενοι. Το 2022 μετρήσαμε 32 νεκρούς σε αγροτικές εργασίες, το 2023 αυξήθηκαν σε 44.  Το 2024 καταγράφηκαν 38 αγροτικά δυστυχήματα – σε σύνολο 149 εργατικών δυστυχημάτων.

Την χρονιά που πέρασε μετρήσαμε δέκα επιπλέον νεκρούς στον πρωτογενή τομέα, αύξηση κατά 26% σε σύγκριση με το 2024. Ανάμεσα στους 48 νεκρούς, συγκαταλέγονται δύο κτηνοτρόφοι, τρεις αλιεργάτες και επτά δασεργάτες – επαγγέλματα που ανήκουν επίσης στον αγροτικό κλάδο. Οι υπόλοιποι 36 είναι καλλιεργητές, με πολλά δυστυχήματα να αφορούν ανατροπές τρακτέρ.

Μεγάλο ποσοστό των αγροτικών δυστυχημάτων αφορά ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, που εργάζονται σε αντίξοες συνθήκες, με ιδιαίτερα επιβαρυντική τη θερμική καταπόνηση τους θερινούς μήνες.

Aπαξίωση του αγροτικού τομέα

«Από τα στοιχεία της έρευνάς μας, αποδεικνύεται ότι η απαξίωση του αγροτικού τομέα είναι καθολική. Δεν έχει να κάνει μόνο με την αξία των προϊόντων και τις αμοιβές των αγροτών. Αλλά έχει να κάνει με την υγεία και την ασφάλεια κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. Τα δυστυχήματα και τα ατυχήματα στον πρωτογενή τομέα βρίσκονται εκτός των ‘ραντάρ’ της πολιτείας», τονίζει ο συνομιλητής μας.

Η υποκαταγραφή αφορά το σύνολο των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων, κάτι που έχει αναγνωρίσει και η Eurostat.  Για παράδειγμα το 2023 – την τελευταία χρονιά για την οποία υπάρχουν επίσημα διαθέσιμα στοιχεία – η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε 51 θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, εκ των οποίων μόνο ένα αφορά την επαγγελματική κατηγορία «γεωργοί-κτηνοτρόφοι-δασοκόμοι και αλιείς». Η ΟΣΕΤΕΕ τον ίδιο χρόνο κατέγραψε 179 απώλειες, με 44 να αφορούν τον αγροτικό κλάδο.

Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει μόνο τα ατυχήματα των μισθωτών και δεν περιλαμβάνει τους εργολαβικούς εργαζόμενους, ελεύθερους επαγγελματίες – μπλοκάκια, ανασφάλιστους. Επίσης πάρα πολλά ατυχήματα δεν δηλώνονται στις επιθεωρήσεις εργασίας ή καταγράφονται ως «τροχαία», ακόμα και όταν συμβαίνουν σε ώρες δουλειάς.

Καθώς στην Ελλάδα η συντριπτική πλειονότητα των αγροτών είναι αυτοαπασχολούμενοι ή βοηθοί στην οικογενειακή επιχείρηση, η ΕΛΣΤΑΤ δεν «βλέπει» καν τα αγροτικά ατυχήματα και δυστυχήματα. Αόρατοι από τις επίσημες στατιστικές είναι και οι εποχικοί εργάτες γης, στην πλειοψηφία τους μετανάστες.

Ο αγροτικός κλάδος είναι ο τέταρτος πιο επικίνδυνος για εργατικά δυστυχήματα /Εurostat 

H Eurostat διαψεύδει την ΕΛΣΤΑΤ

«Η ΕΛΣΤΑΤ βγάζει έναν με τρεις θανάτους στο αγρόκτημα τον χρόνο. Οι δικοί μας οι αριθμοί είναι 48 θάνατοι για το 2025 και αντίστοιχα υψηλοί τα τελευταία τρία χρονια. Η Εurostat στις επίσημες στατιστικές για τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα, βγάζει τον αγροτικό κλάδο ως τέταρτο πιο επικίνδυνο, ενώ η ΕΛΣΤΑΤ τον βγάζει τελευταίο από άποψη επικινδυνότητας. Είναι σαφές ότι η έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα γεγονός που επιβεβαιώνει και η Eurostat», λέει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας.

Πράγματι, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, o αγροτικός κλάδος ευθύνεται για μόλις το 2% των καταγεγραμμένων θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων. Αντιθέτως, σύμφωνα με τη Eurostat, στις αγροτικές εργασίες σημειώνεται το 13% των θανατηφόρων ατυχημάτων.  Αντίστοιχα, στη φετινή έκθεση της Eurostat για τον αγροτροφικό τομέα, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι η αγροτική εργασία ενέχει μεγαλύτερους κινδύνους για την υγεία από τον μέσο όρο των επαγγελμάτων.  Σημαντικοί παράγοντες επικινδυνότητας είναι η έκθεση στα καιρικά φαινόμενα και οι φυσικές καταστροφές, η χρήση μηχανημάτων, η έκθεση σε χημικές ουσίες, οι πολλές ώρες εργασίας και η απομόνωση. Το 2022, σημειώθηκαν 4,2 θανατηφόρα ατυχήματα ανά 100.000 άτομα που απασχολούνταν στον γεωργικό τομέα της ΕΕ, αριθμός 2,5 φορές υψηλότερος από τον μέσο όρο για το σύνολο της οικονομίας (1,7 θανατηφόρα ατυχήματα).