Προθέσεις, συστατικό στοιχείο της γλώσσας μας (Μέρος Α’)
Προθέσεις ονομάζονται οι άκλιτες λέξεις που μπαίνουν μπροστά από άλλες λέξεις, κυρίως ονοματικά στοιχεία (ουσιαστικά, επίθετα, αντωνυμίες, μετοχές, αριθμητικά) και δευτερευόντως επιρρήματα, προκειμένου να φανερώσουν μαζί τους τόπο, χρόνο, αιτία, τρόπο, ποσό κ.λπ.
Προθέσεις ονομάζονται οι άκλιτες λέξεις που μπαίνουν μπροστά (άλλως πως προτίθενται, εξού και η συγκεκριμένη ονομασία τους) από άλλες λέξεις, κυρίως ονοματικά στοιχεία (ουσιαστικά, επίθετα, αντωνυμίες, μετοχές, αριθμητικά) και δευτερευόντως επιρρήματα, προκειμένου να φανερώσουν μαζί τους τόπο, χρόνο, αιτία, τρόπο, ποσό κ.λπ.
Οι προθέσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα στην ελληνική γλώσσα χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:
- Τις κοινές ή προθέσεις του καθημερινού λόγου (αντί, από, για, δίχως, εναντίον, εξαιτίας, έως, ίσαμε, κατά, με, μετά, μεταξύ, μέχρι, παρά, πριν, προς, σαν, σε, χωρίς, ως)
- Τις λόγιες ή προθέσεις λογιότερου ύφους (ανά, άνευ, διά, εις, εκ, εκτός, εν, ένεκα, εντός, ενώπιον, επί, κατόπιν, λόγω, μείον, μέσω, περί, πλην, προ, συν, υπέρ, υπό, χάριν), που χρησιμοποιούνται σε τυπικό ύφος και σε στερεότυπες (παγιωμένες) εκφράσεις
Πέρα από τις προαναφερθείσες κατηγορίες προθέσεων, απαντούν στη νέα ελληνική και οι σύνθετες (πολυλεκτικές ή περιφραστικές) προθέσεις, που προκύπτουν είτε από συνδυασμό προθέσεων (π.χ., πριν από, αντί για) είτε από συνδυασμό επιρρήματος και πρόθεσης (π.χ., μέσα από, μπροστά σε).
Οι προθέσεις χρησιμοποιούνται είτε μόνο στη σύνταξη είτε και ως πρώτα συνθετικά λέξεων.
Μόνο στη σύνταξη χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες προθέσεις: για, δίχως, εναντίον, εξαιτίας, έως, ίσαμε, με, μεταξύ, μέχρι, πριν, σαν, σε, χωρίς, ως (κοινές), άνευ, εκτός, ένεκα, εντός, ενώπιον, κατόπιν, λόγω, μείον, μέσω, πλην, χάριν (λόγιες).
Όλες οι υπόλοιπες προθέσεις έχουν διττή χρήση, και στη σύνταξη και στη σύνθεση.
Τα ονοματικά στοιχεία που ακολουθούν τις προθέσεις στη σύνταξη βρίσκονται κατά κανόνα σε αιτιατική πτώση (π.χ., ίσαμε την κορυφή, προς τον κήπο).
Όμως, είναι δυνατόν, ύστερα από συγκεκριμένες προθέσεις, να βρεθούν και σε γενική ή ονομαστική πτώση (π.χ., μέχρι τελικής πτώσεως, από δήμαρχος κλητήρας).
- Γιατί το Ρολόι της Αποκάλυψης έχει ξεπεράσει τη χρησιμότητά του;
- Είναι ζωντανός, μένει στο Ισραήλ, αντικαταστάθηκε από σωσία: Τι συμβαίνει τελικά με τους Έπσταϊν και Μάξγουελ;
- Η Βραζιλία του 1970 κορυφαία ομάδα όλων των εποχών και ποιες συμπληρώνουν την 3άδα – Οι 50 κορυφαίες
- Ο Φωτιάς, ο τελικός Κυπέλλου και ο πονοκέφαλος για τα πλέι οφ της Super League
- ΑΔΕΔΥ: Συγκέντρωση στην πλατεία Κλαυθμώνος στις 8 Μαρτίου για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας
- Κίμων: Εντυπωσιακό βίντεο από τον απόπλου της φρεγάτας από το λιμάνι της Λεμεσού
- LIVE: Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός
- Τιμωρία της UEFA στη Ρεάλ Μαδρίτης για ρατσιστική συμπεριφορά των φιλάθλων της
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Παρασκευή 06.03.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/03/andrey-novik-hc9Rwbma-Jk-unsplash-1-315x220.jpg)
![Κυνισμός χωρίς όρια: Ο Λευκός Οίκος «διαφημίζει» την επιχείρηση στο Ιράν με… Grand Theft Auto [βίντεο]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/03/Sans-titre-1-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442
