Γιατί τα φίδια έχασαν τα πόδια τους

Αξονικές τομογραφίες ενός μακρόστενου πλάσματος που ζούσε παράλληλα με τους δεινόσαυρους πριν από 90 εκατομμύρια χρόνια δείχνει να διαψεύδει την υπόθεση ότι τα φίδια έχασαν τα πόδια τους για να ζήσουν στη θάλασσα, αναφέρουν ερευνητές στη Βρετανία και τις ΗΠΑ.

Οι ζωολόγοι είναι σήμερα σίγουροι ότι τα φίδια κατάγονται από προγόνους με πόδια, οι οποίοι πιθανότητα ανήκαν στην ομάδα των σαυρών -ακόμα και σήμερα, «πρωτόγονα φίδια όπως οι πύθωνες και οι βόες διατηρούν υπολειμματικά πίσω πόδια, τα οποία μοιάζουν με άγκιστρα και χρησιμοποιούνται σήμερα από τα αρσενικά για να στερεώνονται πάνω στα θηλυκά την ώρα του ζευγαρώματος.

Το γιατί τα φίδια έχασαν τα άκρα τους παραμένει ωστόσο ένα μεγάλο μυστήριο. Η νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύεται στο Science Advances, μια ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού Science, ενισχύει τώρα την παλιά υπόθεση ότι τα φίδια έχασαν τα πόδια τους για να ζουν σε λαγούμια, και όχι για να κολυμπούν.

Χρησιμοποιώντας αξονικό τομογράφο, οι ερπετολόγοι στο Πανεπιστήμιο του Eδιμβούργου και του Αμερικανικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας στη Νέα Υόρκη συνέκριναν τα κρανία σύγχρονων φιδιών και σαυρών με το κρανίο του Dinilysia patagonica, ενός ερπετού μήκους 2 μέτρων που έζησε πριν από 90 εκατομμύρια χρόνια και πιστεύεται ότι έχει στενή συγγένεια με τα σημερινά φίδια.

Οι ερευνητές εστιάστηκαν στα οστά του έσω ωτός και ανακάλυψαν μια χαρακτηριστική δομή που υπάρχει τόσο στο D.patagonica όσο και στα σημερινά ερπετά που σκάβουν λαγούμια. Η δομή αυτή απουσίαζε από τα σύγχρονα ερπετά που ζουν στο νερό ή πάνω στο έδαφος.

Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι όλα τα σύγχρονα φίδια κατάγονται από προγόνους που ζούσαν σε λαγούμια -τα σύγχρονα ερπετά που ζουν στο νερό προφανώς έχασαν αυτή τη χαρακτηριστική δομή του έσω αφτιού πολύ αργότερα στην εξέλιξη.

«Το πώς τα φίδια έχασαν τα πόδια τους παραμένει εδώ και καιρό ένα μεγάλο μυστήριο για τους επιστήμονες. Φαίνεται όμως ότι αυτό συνέβη όταν οι πρόγονοί τους απέκτησαν την ικανότητα να σκάβουν στοές» λέει ο Δρ Χόνγκγιου Γι του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, πρώτος συγγραφέας της δημοσίευσης.

Από την πλευρά του, ο Μαρκ Νόρελ του Αμερικανικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας επισήμανε ότι «η ανακάλυψη αυτή δεν θα ήταν δυνατή πριν από μια δεκαετία -η αξονική τομογραφία έχει φέρει επανάσταση στη μελέτη αρχαίων ζώων».

«Ελπίζουμε ότι παρόμοιες μελέτες θα ρίξουν φως στην εξέλιξη κι άλλων ειδών, συμπεριλαμβανομένων των σαυρών, των κροκόδειλων και των χελωνών» συνέχισε.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι τα σημερινά φίδια δεν είναι τα μόνα ερπετά χωρίς πόδια -υπάρχουν και οι άποδες σαύρες, οι οποίες ξεχωρίζουν από τα βλέφαρα και τα εξωτερικά αφτιά τους, τα οποία απουσιάζουν από τα φίδια.

Βαγγέλης Πρατικάκης

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ