Η 28η Ιουλίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ηπατίτιδας έχει ως στόχο να αυξηθεί το χαμηλό επίπεδο εγρήγορσης και πολιτικής προτεραιότητας απέναντι στις χρόνιες ιογενείς ηπατίτιδες και τις σοβαρότατες υγειονομικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις τους ανά τον κόσμο. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ασθενών Ήπατος Ελλάδος «Προμηθέας», Γιώργος Καλαμίτσης, σκιαγραφεί την ελληνική πραγματικότητα και επισημαίνει την αναγκαιότητα ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την αντιμετώπιση της ηπατίτιδας.

Η ιογενής ηπατίτιδα, ακόμη και σε χώρες με υψηλή επίγνωση της νόσου και ενεργητικές πολιτικές για την πρόληψή της, ανιχνεύσιμες είναι λιγότερο από το 40% των λοιμώξεων. Αυτό σημαίνει ότι λιγότεροι από ένας στους πέντε ανθρώπους που έχουν μολυνθεί γνωρίζουν ότι νοσούν.

Στις περισσότερες χώρες, το ποσοστό ανίχνευσης είναι δραματικά χαμηλό και αυτός είναι ο λόγος που σε ορισμένες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να μην διαγιγνώσκεται ούτε καν ένα μεμονωμένο περιστατικό από τα 100 άτομα που φέρουν τον ιό.

Η Ελλάδα ανήκει στις περιοχές με ενδιάμεση ενδημικότητα και υπολογίζεται ότι 300.000 άνθρωποι είναι φορείς της ηπατίτιδας Β, ενώ πρόσφατες μελέτες εκτιμούν ότι το ποσοστό επιπολασμού της HBV λοίμωξης στον ελληνικό πληθυσμό είναι 1,2%. Για την ηπατίτιδα C, στον γενικό πληθυσμό το ποσοστό της λοίμωξης υπολογίζεται σε 1,9%, δηλαδή περίπου 200.000 άτομα έχουν μολυνθεί από τον ιό.

Κύριε Καλαμίτση, φέτος ο «Προμηθέας» επέλεξε να «τρέξει» μια διαφορετική καμπάνια ενημέρωσης, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας. Γιατί επιλέχθηκαν τα social media και οι δημοσιογράφοι του ρεπορταζ υγείας;

Επιλέχθηκαν οι δημοσιογράφοι για δυο λόγους. Πρώτον, η καμπάνια αποτέλεσε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να ενημερωθούν οι δημοσιογράφοι υγείας για την ηπατίτιδα, για τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς στην Ελλάδα και την εξέλιξη στις θεραπείες της ηπατίτιδας C. Δεύτερον, στόχος μας ήταν να ακουστεί η ηπατίτιδα για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσω των άρθρων και των φωτογραφιών. Δεδομένου ότι πρόκειται για μια «παραμελημένη» ασθένεια, κρίναμε ότι είναι επιτακτική η δραστηριοποίηση μας προς αυτή την κατεύθυνση.

Δηλαδή, τα κοινωνικά δίκτυα είναι πιο αποτελεσματικά στην ευαισθητοποίηση του κοινού για την ηπατίτιδα, συγκριτικά με πιο κλασσικές ενημερωτικές μεθόδους, όπως ένα τηλεοπτικό σποτ ή μια αφίσα στους δρόμους;

Πλέον ο κόσμος χρησιμοποιεί αρκετά τα social media για την ενημέρωσή του. Το τηλεοπτικό σποτ παραμένει, βέβαια, η πιο αποτελεσματική μέθοδος ενημέρωσης του κοινού, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι βλέπουν τηλεόραση καθημερινώς. Παρόλα αυτά, η ενημέρωση μέσα από τα social media κερδίζει συνεχώς έδαφος.

Ποιο είναι, κατά την άποψή σας το σημαντικότερο πρόβλημα σήμερα στην Ελλάδα, αναφορικά με την ηπατίτιδα: η άγνοια του κόσμου, η πρόσβαση στη θεραπεία ή ή αδυναμία του συστήματος υγείας να εντοπίσει και να ελέγξει τις ομάδες υψηλού κινδύνου;

Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην Ελλάδα είναι οι αδιάγνωστοι ασθενείς. Η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών που ζουν με χρόνια ηπατίτιδα Β και C παραμένουν αδιάγνωστοι. Οι ασθενείς με χρόνια λοίμωξη διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης κίρρωσης και ηπατοκυτταρικού καρκίνου. Δεδομένου ότι πολλές φορές η ιογενής ηπατίτιδα είναι ασυμπτωματική, πολλοί ασθενείς δε γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί, με αποτέλεσμα αφενός η νόσος τους να εξελίσσεται και να διαγιγνώσκονται, όταν είναι ήδη αργά, και αφετέρου να αποτελούν πηγή διασποράς των ιών σε άλλους ανθρώπους συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας σιωπηλής επιδημίας.

Ευτυχώς, τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί πραγματική πρόοδος στην θεραπευτική αντιμετώπιση των ιογενών ηπατιτίδων. Η πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες γίνεται εγκαίρως για τους ασθενείς στην Ελλάδα ή υπάρχει καθυστέρηση; Ο Έλληνας ασθενής είναι συνεπής στην αγωγή του;

Τα τελευταία 10 χρόνια, η θεραπεία της χρόνιας ηπατίτιδας C έχει βασισθεί στο συνδυασμό πεγκυλιωμένης ιντερφερόνης-άλφα (1 υποδόρια ένεση την εβδομάδα) και δισκίων ριμπαβιρίνης. Δυστυχώς, οι ασθενείς δυσκολεύονται να είναι συνεπείς σε αυτό το σχήμα θεραπείας, καθώς πρόκειται για φάρμακα που προκαλούν έντονες ανεπιθύμητες ενέργειες. Το πρόβλημα αυτό έρχονται να το ξεπεράσουν τα καινούργια σχήματα θεραπείας, τα οποία υπόσχονται μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας, σε συντομότερο χρονικό διάστημα χωρίς ιντερφερόνη. Η πρόσβαση των ασθενών σε αυτά τις θεραπείες είναι επιτακτική, πρόκειται για φάρμακα που θα σώσουν ζωές. Δυστυχώς στην χώρα μας παρατηρούμαι, ότι οι καινοτόμες θεραπείες αργούν να φτάσουν στους ασθενείς. Ευελπιστούμε ότι αναμφισβήτητη η αποτελεσματικότητα των καινούργιων θεραπειών, που υπόσχονται ίαση σε ποσοστά 95%-100%, θα επηρεάσει την απόφαση για ταχεία πρόσβαση των ελλήνων ασθενών που ζουν με χρόνια ηπατίτιδα C.

Τα εμβόλια κατά των ηπατιτίδων παρέχονται δωρεάν μέσω του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Οι πολίτες όμως εμβολιάζονται ή πιστεύουν ότι δεν τους αφορά το θέμα;

Όντως, τα εμβόλια παρέχονται δωρεάν. Δυστυχώς, ελάχιστοι θυμούνται αν έχουν εμβολιαστεί, αν υπάρχει εμβόλιο και πότε πρέπει να επαναλάβουν την αναμνηστική δόση. Όμως, το εμβόλιο αποτελεί την πιο επιτυχημένη μέθοδο πρόληψης για την ηπατίτιδα Β. Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν εμβολιάζονται οι ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι χρήστες ενδοφλεβίων ναρκωτικών ουσιών.

Θα μπορούσε η Πολιτεία, με τη βοήθεια των επιστημονικών φορέων και του «Προμηθέα», να οργανώσει ένα διαρκές πρόγραμμα ευαισθητοποίησης του κοινού για τους τρόπους πρόληψης της Ηπατίτιδας; Και ποια θα μπορούσαν να είναι τα χαρακτηριστικά του, ώστε να είναι αποτελεσματικό;
 
Η ηπατίτιδα αποτελεί πρόβλημα δημόσια υγείας. Για να αντιμετωπιστεί ένα τόσο σοβαρό πρόβλημα απαραίτητη είναι η συνεργασία όλως των φορέων και υπευθύνων. Αναγκαία είναι η δημιουργία και η άμεση εφαρμογή ενός Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου δράσης για την αντιμετώπιση των ιογενών ηπατιτίδων. Οι μεμονωμένες προσπάθειες, αν και φιλότιμες, δεν έφεραν την μείωση του επιπολασμού. Αντιθέτως, σε ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες, όπως οι χρήστες ενδοφλεβίων ναρκωτικών, με βάση τα στοιχεία που δίνει το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά στη πρόσφατη Έκθεση του (Απρίλιος 2013) αναφέρει αύξηση του επιπολασμού της ηπατίτιδας C στους χρήστες σε ποσοστό που φτάνει το 73,4% σε σχέση με το 69,3% που είχε πέρσι. Ένα Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης λοιπόν, για την αντιμετώπιση της ηπατίτιδας, δηλαδή μια ολιστική αντιμετώπιση του προβλήματος, με την συνεργασία όλως των φορέων (δήμοι, γιατροί, ΚΕΕΛΠΝΟ, πανεπιστήμια) και της κοινωνίας των πολιτών αποτελεί τη μοναδική ελπίδα αντιμετώπισης ενός τόσο σοβαρού προβλήματος Δημόσιας Υγείας.

Τι είναι αυτό το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης και πόσο εύκολο να είναι να εφαρμοστεί στην Ελλάδα;
Πρόκειται όπως προείπα για μια ολιστική προσέγγιση του προβλήματος, που απαρτίζεται από μεγάλα προγράμματα ελέγχου του πληθυσμού, ώστε να εντοπιστούν κυρίως οι αδιάγνωστοι ασθενείς, αλλά και αυτοί που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου νόσησης. Επίσης, θα πρέπει να περιλαμβάνει ολοκληρωμένα προγράμματα εμβολιασμού του πληθυσμού, ανεξαρτήτως ηλικίας, και φυσικά να εγγυάται την πρόσβαση των πασχόντων στις καινοτόμες θεραπείες. Αξίζει να σημειωθεί ότι, ένα τέτοιο σχέδιο δράσης δεν ειναι ουτοπία, καθώς έχει εφαρμοστί επιτυχώς σε πολλές χωρές, όπως η Γαλλία, η Σκωτία, η Γερμανία και η Αγγλία.

Ο «Προμηθέας», εκτός από τις δράσεις που εκπονεί με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας, ποιες άλλες δραστηριότητες αναλαμβάνει προκειμένου να μένει «ζωντανό» το μήνυμα της πρόληψης, καθόλη τη διάρκεια του έτους;

Ο Σύλλογος Ασθενών Ήπατος Ελλάδος υπηρετώντας πιστά τον καταστατικό σκοπό του, που είναι η συνεχής ενημέρωσης και πρόληψη του κοινού για τις ιογενείς ηπατίτιδες, τρέχει για έναν χρόνο καμπάνια ενημέρωσης-πρόληψης για την ηπατίτιδα C (πληροφορίες για την συγκεκριμένη δράση μπορείτε να βρείτε εδώ http://c-afora.gr/). Στο πλαίσιο λοιπόν αυτής της καμπάνιας ο «Προμηθέας» σε συνεργασία με το Athens Checkpoint και Thess Checkpoint προσφέρει δωρεάν ανώνυμες εξετάσεις για την ηπατίτιδα B και C για ένα χρόνο. Παράλληλα με την καμπάνια ο «Προμηθέας» πραγματοποιεί τακτικές δράσεις σε διάφορες πόλεις της επαρχίας όπως Λάρισα, Πάτρα, Ρόδος Ηράκλειο και στην πόλη της Θεσσαλονίκης.

Μαίρη Μπιμπή

health.in.gr