Μία συζήτηση με τον σεναριογράφο/σκηνοθέτη Γιώργο Σερβετά

Διαβάστε εδώ για την υπόθεση και τους συντελεστές της ταινίας. ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ.

Αντιγόνη και Ελένη

Ο Δεκέμβρης του 2008 ήταν η πανηγυρική λήξη ενός πολιτισμού επιθετικής ευημερίας που κυριάρχησε για δεκαετίες τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη.
Η Ελένη ήταν ένας χαρακτήρας που γεννήθηκε μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπου αν δεν συμμετείχες στο πάρτι της ανάπτυξης και της ευημερίας, δεν έμενε άλλο από το να βρεις μια γωνίτσα του εναλλακτικού και να ασχολείσαι με την πάρτη σου και τα προβλήματά σου, όπου η κριτική μπορούσε να πιάνει μόνο τις δευτερεύουσες πτυχές ενός θριαμβεύοντος καπιταλισμού, που έφτιαχνε εμπορικά κέντρα και μια κόλαση από κατανάλωση, αρκεί να δεχόσουν το τίμημα της αλλοτρίωσης και της καταστροφής των ανθρώπινων σχέσεων και του περιβάλλοντος. Όταν η Αντιγόνη της ταινίας είχε κερδίσει την αυτοπεποίθηση που χρειαζόταν για να απαιτήσει έναν κόσμο στα μέτρα της, η Ελένη ήταν ήδη ξεπερασμένη. Το «Να κάθεσαι και να κοιτάς» είναι η ιστορία της Αντιγόνης, που έβρισκε πιο βολικό να προσαρμόσει τον κόσμο στα μέτρα της, από το να προσαρμοστεί η ίδια.

Γιατί επιλέξατε αυτή την ιστορία για την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία σας;

Δεν έχει περάσει καιρός από τότε που οι πρώτες εικόνες του σεναρίου άρχισαν να παίρνουν μορφή. Εμφανίστηκαν στο τέλος μιας περιόδου όταν μόλις είχαμε αρχίσει να καταπίνουμε το αίσθημα μιας λίγο πολύ συλλογικής αποτυχίας. Ένας πολιτισμός κατρακυλούσε χωρίς να αφήνει μια θλιβερή επίγευση σαν το τελευταίο πλάνο στο Import/Export (Ulrich Seidl) -η ρυθμική επανάληψη της λέξης Tod από μια ανοϊκή ηλικιωμένη γυναίκα σε ένα γηροκομείο. Αυτό ήταν για μένα αρκετό, όταν η ιδέα του σεναρίου δεν έπιανε πάνω από δυο γραμμές στη σελίδα.

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής και του γυρίσματος πολλά άλλαξαν. Η οικονομική κρίση έγινε μέρος της συλλογικής μας συνείδησης. Η καινούρια κερδοσκοπία ανακυκλώνει παλιά υλικά και λεηλατεί ό,τι έχει απομείνει από τη φύση, ενώ τα νέα πολιτικά υποκείμενα δεν μπορούν πια να αρκεστούν στην κριτική.
Σε αυτό το σημείο, έπρεπε να στραφώ σε μία νέα εικονογραφία. Δεν επαρκούσε μια αδιάφορη και ψυχρή αισθητική της τοπογραφίας των σούπερ μάρκετ, των περιφερειακών οδών γύρω από τις επαρχιακές πόλεις και τις διπλοκατοικίες σε καμένες εκτάσεις. Χρειαζόμουν μια νέα, σχεδόν επική εικονογραφία και δεν μπορούσα να βρω κάτι πιο σχετικό από τον κώδικα των σπαγγέτι γουέστερν.
Οι εικόνες της ελληνικής επαρχίας δεν προσφέρουν πια κάτι ελεγειακό. Πρόκειται για ένα περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί από τις διαδρομές των αυτοκινήτων. Το τοπίο έχει αποσυντεθεί τόσο που ακόμα και η τουριστική εκμετάλλευσή του έχει γίνει δύσκολη αφήνοντας μόνη δυνατότητα ανάπτυξης την πράσινη λεηλασία.
Αυτός είναι ο «τόπος», το μοτίβο της ταινίας. Μια γη που έχει λεηλατηθεί από τους ανθρώπους της και ένας χρόνος που προσδιορίζεται από τις διαδρομές των αυτοκινήτων.

Και τα παράλληλα στοιχεία του γουέστερν που σας αρέσει να χρησιμοποιείτε;

Μου αρέσουν τα γουέστερν γιατί είναι μια μορφή αφήγησης που οι χαρακτήρες έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από τα ίδια τα άτομα και που μπορείς να δείξεις μια ολόκληρη κοινωνία μέσα από λίγους χαρακτήρες.

Πώς αποφασίσατε για τους ηθοποιούς;

Έχω ανάγκη να έχω ένα πρόσωπο στο μυαλό μου όταν γράφω έναν χαρακτήρα. Έτσι, οι ηθοποιοί επιλέχθηκαν (μέχρι έναν βαθμό) όταν ακόμα έγραφα το σενάριο. Αξίζει να σημειωθεί ότι είχα ήδη συνεργαστεί με την Μαρίνα και τη Μαριάνθη, που υποδύονται την Αντιγόνη και την Ελένη αντίστοιχα, σε ταινίες μικρού μήκους και άλλες προσωπικές μου δουλειές.

Ποιες είναι οι οπτικές αναφορές που επιλέξατε για την ταινία;

Η εποχή που ήμασταν περήφανοι για τις καμινάδες και τα χαλυβουργεία έχει περάσει προ πολλού. Η Ελένη ζει σε μια έρημη χώρα, όπου τα μνημεία της εποχής της ανάπτυξης ρημάζουν και όπου ο ήλιος και ο αέρας επιστρατεύονται για να αποδώσουν ενέργεια και χρήμα. Το μέρος όπου καταφθάνει η Αντιγόνη είναι μια άγρια και παρηκμασμένη Δύση. Ένα μέρος όπου ο πολιτισμός έχει ξεμείνει από καύσιμα και όπου κάποιος ξεπροβάλλει από ένα 4×4 αγροτικό φορτηγάκι μέσα σε ένα σύννεφο σκόνης, με μία καραμπίνα στο χέρι. Είναι το έπος της παρακμής.

Ποια θα ήταν η εμπειρία που θα θέλατε να αποκομίσει το κοινό από την ταινία;

Εδώ και καιρό έχουμε πλήρη συνείδηση της αποτυχίας μας να εκπληρώσουμε τις υποσχέσεις του «μοντέρνου». Η Αντιγόνη το ξέρει αυτό, ενώ η δική της κληρονομιά είναι η ίδια με όσους μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’80 και του ’90. Λειτουργεί πολιτικά ως ατομικίστρια και τα κίνητρα της παραμένουν αυστηρά προσωπικά. Θα ήθελα να είναι η τελευταία που κλείνει την πόρτα, αλλά και η πρώτη που έρχεται την ίδια στιγμή.

Ο Γιώργος Σερβετάς γεννήθηκε στην Αθήνα και πήγε σχολείο στη Θήβα. Σπούδασε στο Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Το 2006 βρέθηκε στη Σχολή Κινηματογράφου Λ .Σταυράκου. Δύο χρόνια αργότερα, ολοκλήρωσε την DIY ταινία με τίτλο «Οι Αιτίες των Πραγμάτων», η οποία συμμετείχε στο Διαγωνιστικό του Τμήματος DigitalWave του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης.

Φιλμογραφία Γιώργου Σερβετά:
2005 Οι αιτίες των πραγμάτων (μμ)
2007 Τι σκέφτεται η Λένα την ώρα που ντύνεται (μμ)
2008 Εργάσιμες μέρες και ώρες (μμ)
2008 Οι αιτίες των πραγμάτων
2013 Να κάθεσαι και να κοιτάς
2013 Ω, έλατο (μμ)