Πρωταγωνιστές: Ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ στα Πομακοχώρια, 24/2 Mega

Ο Σταύρος Θεοδωράκης επισκέφθηκε 13 χωριά του βουνού – Σμίνθη, Μύκη, Γλαύκη, Κύκνο, Ωραίο, Σιρόκο, Εχίνο, Τέμενος, Σάτρες, Θέρμες, Μέδουσα, Κοττάνη και Κένταυρο – καταγράφοντας ιστορίες που συνθέτουν μια άγνωστη στους περισσότερους Έλληνες πραγματικότητα.
Κάθε χωριό μπορεί να απέχει λίγα χιλιόμετρα σε ευθεία από τα άλλα χωριά είναι όμως ουσιαστικά αποκομμένο αφού δεν υπάρχει οδικό δίκτυο που να συνδέει διαδοχικά το ένα χωριό μετά το άλλο (θα πρέπει δηλαδή να βγεις στον κεντρικό δρόμο του βουνού και από εκεί να πας στο επόμενο χωριό).
Έτσι κάθε χωριό έχει έντονη δική του ταυτότητα. Στην Μύκη –για παράδειγμα- οι γυναίκες φορούν πράσινες μαντίλες και κόκκινες ποδιές και δεν μιλούν ποτέ στους επισκέπτες. Στον Κένταυρο, κάθε Παρασκευή, μετά το κάλεσμα του Ιμάμη, οι άντρες πηγαίνουν στο τζαμί, ενώ οι γυναίκες πηγαίνουν στο παζάρι του χωριού για να αγοράσουν τα προικιά τους.
Εδώ οι νέοι τα τελευταία χρόνια θεωρούν σχεδόν υποχρέωση τους την Πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην Ελλάδα ή την Τουρκία. Στην εκπομπή, μεταξύ άλλων, μιλούν:

• ο Γκιουτζέλ, ένας 21χρονος κρεοπώλης που σποραδικά εργάζεται στα ναυπηγεία της Γερμανίας – μιλάει για τον απαγορευμένο έρωτα στα «χωριά του βουνού»
• ο Σεζέρ που σπουδάζει θεολογία στην Κωνσταντινούπολη – εξηγεί γιατί θέλει να γυρίσει και να γίνει ιεροδιδάσκαλος στο χωριό του • ο Σινάν, φοιτητής ιατρικής στην Κωνσταντινούπολη – αποκαλύπτει τους λόγους που επέλεξε να σπουδάσει στην Τουρκία και όχι στην Ελλάδα
• ο ξυλουργός Γιουσούφ – θυμίζει σε όλους ότι μέχρι το ’97 τα χωριά εθεωρούντο «επιτηρούμενη ζώνη» και για να μετακινηθεί κάποιος έπρεπε να δείχνει στα στρατιωτικά φυλάκια ειδική ταυτότητα Μεχμέτ θρήσκος μουσουλμάνος – διαμαρτύρεται γιατί στο χωριό του δεν “πιάνουν” τα ελληνικά κανάλια και όλοι αναγκάζονται να βλέπουν τουρκικά
• η Τζεϊλάν, φοιτήτρια Λογιστικής στην Θεσσαλονίκη – μαγειρεύει κλιν, παραδοσιακή πίτα με ρύζι και πατάτα, όπως η γιαγιά της, που μιλούσε μόνο πομακικά
• η Σεϊρά, φοιτήτρια Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας – εξηγεί γιατί στο χωριό φορά συνεχώς την μαντίλα αλλά την βγάζει μόλις φτάνει στη Θεσσαλονίκη
• ο Τζεμίλ, ταβερνιάρης στο πιο απομακρυσμένο χωριό, κοντά στα βουλγαρικά σύνορα – ζητάει να στρωθούν με χαλίκι τα 6 χιλιόμετρα χωματόδρομου που τους συνδέουν με τα άλλα χωριά
• ο Σαμί ο πρώτος μειονοτικός δημοσιογράφος που προσελήφθη στην ΕΡΤ – μιλάει για την εγκατάλειψη των χωριών από την κεντρική διοίκηση
• ο Οτζάν, μαθητής που θέλει να σπουδάσει ιατρική “οπωσδήποτε στην Ελλάδα” – λέει γιατί θέλει να εγκαταλείψει οριστικά κάποια στιγμή “τα χωριά του βουνού”.

Ρεπορτάζ: Βελίκα Καραβάλτσιου
Κάμερα: Γιώργος Πετράκης