Όλοι γνωρίζουμε τους Huum Huur Tu, το συγκρότημα από τη μογγολική Τούβα. Μέσω του ιδιαίτερου αυτού σχήματος, οι περισσότεροι ήρθαμε σε επαφή με μια απίστευτη φωνητική τεχνική ως προς τη χρήση λαρυγγισμών, όπου ένας άνθρωπος παράγει δύο ήχους ταυτόχρονα! Πώς, όμως, μπορεί κανείς να συνδυάσει μια παράδοση όπως αυτή, από το κέντρο ακριβώς της Ασίας, με ακούσματα πιο οικεία σε εμάς; Πώς μπορεί να βρει κοινό τόπο με τους μουσικούς αυτούς, όταν δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα που να ενώνει τους δύο κόσμους; Σίγουρα η πρόκληση είναι μεγάλη. Και ένας από τους λίγους που θα ήταν σε θέση να ανταποκριθούν με επιτυχία σε αυτή είναι ο Ross Daly…
Τις ιδιαίτερες αυτές προκλήσεις επισημαίνει και στο σημείωμά του, μαζί με το χρονικό της επαφής του με τις μουσικές από την Τούβα. Ο κίνδυνος να μείνει κανείς σε μια επιφανειακή ανάγνωση, που περιορίζεται στο εντυπωσιακό των μουσικών αυτών, είναι μεγάλος. Το ζητούμενο είναι να προχωρήσεις ένα βήμα παραπέρα. Να τις αφουγκραστείς για να δεις στη συνέχεια πώς μπορείς να συνομιλήσεις μαζί τους. Τελικά, ο δίαυλος επικοινωνίας βρέθηκε στη βαθιά εσωτερικότητα των μουσικών από την Τούβα. Σε αντίθεση με την καλλιτεχνική θεώρηση της μουσικής από τη Δύση, στην Τούβα η μουσική έχει διατηρήσει έναν ιδιαίτερο λειτουργικό ρόλο. Λειτουργεί ως το «ενδιάμεσο» ανάμεσα στο φυσικό και το υπερφυσικό· ένα είδος «προσευχής», η οποία εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο του σαμανισμού, που ακόμη ακμάζει στην ευρύτερη περιοχή της κεντρικής Ασίας. Αυτό, λοιπόν, που επιχείρησε ο Daly ήταν να αντιπαραβάλει τη δική του εσωτερικότητα, διαμορφωμένη στη διάρκεια του σαραντάχρονου «ταξιδιού» του στις μουσικές του κόσμου, με αυτή των Huun Huur Tu. Η ηχογράφηση έγινε ζωντανά στο Χουδέτσι, έδρα εδώ και χρόνια του Ross Daly στην Κρήτη.
Το αποτέλεσμα είναι γοητευτικό! Από τη μια ο χαρακτηριστικός και αγαπημένος ήχος του Daly από το σχήμα «Λαβύρινθος», το τρίο Chemirani από την Περσία και τον Γιώργο Ξυλούρη, από την άλλη οι Huun Huur Tu. Τον πρώτο λόγο έχουν άλλοτε οι μεν, άλλοτε οι δε. Ιδιαίτερα εμπνευσμένα, πάντως, είναι τα κομμάτια όπου έχουμε μετάβαση από τον ένα κόσμο στον άλλο, όπως στο πέρασμα από το «Μοιρολόι του ορφανού» από την Τούβα στο «Είμαι ορφανός από παιδί» του Ρούκουνα ή από το θρακιώτικο «Μαύρα μου χελιδόνια» στο τουβανέζικο «Τραγούδι του εξόριστου»· με την πεντατονία του ηπειρώτικου κλαρίνου να λειτουργεί συχνά ως γέφυρα στην πεντατονία των Μογγόλων και με τη μοναδική ατμόσφαιρα των τουβανέζικων φωνών να διαχέεται και να δημιουργεί το κατάλληλο έδαφος για το ξετύλιγμα μοναδικών μελωδιών.
Ένας δίσκος που αναμφίβολα πρέπει να ακούσετε!