Ισότιμη συμμετοχή στα κοινά

37

Η νοσταλγία για το επαναστατικό 1968 και η απέχθεια για το ρεφορμιστικό σήμερα

του Γ.ΓΑΛΙΑΝΟΥ

Τo 1968 όνειρο ήταν και πάει; « Το ΄68 κράτησε μόνο 15 λεπτά της ώρας » έλεγε ο τραγουδιστής Λέοναρντ Κόεν. « Μικρό καλοκαίρι της αναρχίας » το ονόμασε ο Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ. « Τέσσερις- πέντε μήνες το πολύ » αποφαίνεται σήμερα ο ιστορικός Γκερτ Κόνεν . « Το υπόλοιπο ήταν εφιάλτης. Το αντιαυταρχικό κίνημα έγινε αυταρχικό.Και ένα μέρος του κατέληξε στην τρομοκρατία ».

Για την πλειονότητα, όμως, των 1.500 συνέδρων, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν για ένα τριήμερο (2-4 Μαΐου) στο Πανεπιστήμιο Ηumpoldt του Βερολίνου για να αποτιμήσουν μια μοντέρνα «χρυσή εποχή», το ΄68 ζει και βασιλεύει. « Ηταν το κορυφαίο μεταπολεμικό γεγονός.Χάρη σε αυτό άλλαξαν τα πάντα- η καθημερινή ζωή, οι ερωτικές σχέσεις,η κουλτούρα.Η κυριότερη συμβολή του ήταν όμως στον εκδημοκρατισμό της γερμανικής κοινωνίας » είπε ο πολιτολόγος Φρανκ Ντέπε. Μεγάλη κληρονομιά που συμπυκνώνεται στη φράση: Ισότιμη συμμετοχή στα κοινά, αυτοπροσδιορισμός στα προσωπικά.

Το ΄68 δεν ήλθε εξ ουρανού, τόνισε ο αμερικανός κοινωνιολόγος Λέο Πάνιτς. Είχαν προηγηθεί θεμελιακές αλλαγές, μεταξύ άλλων, στα εργατικά κόμματα. « Στη δεκαετία του ΄50η γερμανική Σοσιαλδημοκρατία απέρριψε την είσοδο των άγγλων εργατικών στη σοσιαλιστική Δεύτερη Διεθνή,με το αιτιολογικό ότι οι τελευταίοι αρνούνταν να συμπεριλάβουν στο πρόγραμμά τους τον όρο “ταξικός αγώνας”.Το 1959,όμως,σε συνέδριο στο Μπαντ Γκόντεσμπεργκ, κάνοντας στροφή 180 μοιρών,οι Γερμανοί αφαίρεσαν από το δικό τους πρόγραμμα αυτόν τον όρο » είπε. Τέτοιες στροφές προς «τα δεξιά», πρόσθεσε, που δεν έμειναν στα λόγια, προκάλεσαν κρίση ταυτότητας στην Αριστερά. Το Βig Βang (μεγάλη έκρηξη) του ΄68 ήταν η αντίδραση: η «Νέα Αριστερά» ήταν ο λυτρωτικός «τρίτος» δρόμος ανάμεσα στα δύο τότε μέγιστα «κακά»: τη μεταρρυθμιστική Σοσιαλδημοκρατία και τη σταλινική γραφειοκρατία.

Το φαινόμενο δεν ήταν μόνο ευρωπαϊκό: σε δημοσκόπηση που έκανε το περιοδικό «Fortune» το 1968 στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπενθύμισε ο Πάνιτς, 368.000 αμερικανοί φοιτητές δήλωναν « επαναστάτες ». Επρόκειτο για « εξέγερση εναντίον της τάξης» (Μίλιμπαντ) η οποία στηριζόταν στο αντιρατσιστικό κίνημα, στο κίνημα κατά του πολέμου στο Βιετνάμ, καθώς και στη συμμετοχή μεγάλου μέρους της αμερικανικής διανόησης. Η «γενιά των λουλουδιών» του 1965-67 είχε μεταλλαχθεί σε πολιτικό κίνημα.

Το 1968 ήταν βέβαια και εποχή της μεγάλης αυταπάτης. « Οι περισσότεροι από εμάς πίστευαν ως τότεότι τα καθεστώτα του ανατολικού μπλοκ μπορούν να μεταρρυθμισθούν από μόνα τους,από τα πάνω,να υλοποιήσουν τον “Σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο” » είπε ο συγγραφέας Πέτερ Σνάιντερ. Αυτό τέλειωσε με τη συντριβή της Ανοιξης της Πράγας από τα σοβιετικά άρματα μάχης τον Αύγουστο του 1968. « Μόνο τότε καταλάβαμεότι οι ελέφαντες δεν μπορούν να γίνουν γαζέλες ». Αλλά οι αυταπάτες δεν τελειώνουν: στο συνέδριο, που διοργάνωσε η φοιτητική οργάνωση SDS του κόμματος Αριστερά (πρώην κομμουνιστές και οι σοσιαλδημοκράτες του Οσκαρ Λαφονταίν ) με κεντρικό σύνθημα « Την τελευταία μάχη θα την κερδίσουμε εμείς », η βασική έννοια που χρησιμοποιούσαν οι νεαροί κυρίως ομιλητές ήταν η « επανάσταση ». Επανάσταση σχεδιασμένη, οργανωμένη, βγαλμένη από δοκιμαστικούς σωλήνες. « Η επανάσταση δεν φτιάχνεται » προειδοποίησε ο Κόνεν. « Ερχεται ». Και απέρχεται επίσης απροσδόκητα.

Ούτε ο ίδιος, όμως, ούτε οι άλλοι ηγέτες του ΄68 ήταν σε θέση να ορίσουν τι είναι αυτό το «σκοτεινό αντικείμενο του πόθου». « Δεν έχω κάνει ακόμη επανάσταση,επομένως δεν ξέρω τι είναι » είπε ο Αλάν Κριβίν, ένας από τους ηγέτες του φοιτητικού κινήματος τον Μάη του ΄68 στη Γαλλία και για δεκαετίες ηγέτης της τροτσκιστικής οργάνωσης Ligue Communiste. « Ξέρω όμως τι δεν είναι.Οταν το 1969,ως υποψήφιος για το αξίωμα του προέδρου της Δημοκρατίας,μιλούσα προς εκατομμύρια Γάλλους, τους έλεγα ότι πρέπει να συντρίψουμε το αστικό κράτος.Κανείς δεν με καταλάβαινε.Τώραο διάδοχός μου Μπεζανσενό τους μιλάει για αυξήσεις μισθών.Τον καταλαβαίνουν όλοι ». Η παρέμβασή του έκανε αίσθηση. Για λίγη ώρα μετά δεν ακούγονταν παχιά επαναστατικά λόγια.

Η συζήτηση δεν είχε μόνο ιστορικό χαρακτήρα. Το μεγαλύτερο μέρος της αφιερώθηκε στις επιπτώσεις που είχε το ΄68 στην τρέχουσα πραγματικότητα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο θέμα της συρρίκνωσης των δημοκρατικών δικαιωμάτων- τελευταία μέσω της παρακολούθησης των τηλεφώνων, καθώς και των ηλεκτρονικών υπολογιστών. « Η επέμβαση του στρατού κατά διαδηλωτών τον περασμένο Ιούνιο στο πλαίσιο της συνάντησης των G8 στο Χάιλιγκενταμ είναι μια άλλη όψη αυτής της συρρίκνωσης » τόνισε ο νομικός Αντρέας Φίζαν.

Η διεύρυνση της αστυνόμευσης κωδικοποιήθηκε πρόσφατα, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, στη Συνθήκη της Λισαβόνας. « Η Ευρώπη έπεσε έτσι στο επίπεδο του Συντάγματος του γερμανικού Ράιχ το 1871 » είπε. « Είμαστε μάρτυρες πλήρους ανατροπής των εργασιακών σχέσεων » πρόσθεσε ο εκπρόσωπος του συνδικάτου μετάλλου ΙG Μetall Κόλια Μίλερ.

Στην ανατροπή αυτή συμβάλλουν όχι μόνο οι νόμοι για την κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους, όπως εκείνοι που λάνσαρε το εργατικό κόμμα του Τόνι Μπλερ («Τρίτος Δρόμος») και το σοσιαλδημοκρατικό του Γκέρχαρτ Σρέντερ («Αgenda 2010»), αλλά και η νέα επίθεση του κεφαλαίου κατά της εργασίας μέσω, μεταξύ άλλων, των «εταιρειών προσωρινής απασχόλησης». « Το κοινωνικό κράτος,που δημιούργησε η Σοσιαλδημοκρατία τις δεκαετίες του ΄70 και του ΄80,ήταν μια μεγάλη πολιτιστική κατάκτηση » πρόσθεσε. « Σήμερα είμαστε μάρτυρες της καταστροφής του από τους ίδιους τους δημιουργούς του ».

Μια ωραία ιδέα για το πώς μπορούν να εφαρμοστούν και σήμερα οι πρωτότυπες μορφές πάλης των ΄68ρηδων περιέγραψε η πρώην αγωνίστρια του ΄68 και νυν στέλεχος του συνδικάτου υπαλλήλων Verdi Σιμπίλε Σταμ: « Πριν από λίγες εβδομάδες,κατά την απεργία στην αλυσίδα πολυκαταστημάτων Κarstadt,είχαμε πρόβλημα με τους απεργοσπάστες » είπε. « Γι΄ αυτό και στείλαμε 40 άτομα,ορισμένα σωστά μανεκένάλλα πραγματικά γομάρια,να επισκεφτούν το τμήμα υψηλής ραπτικήςόπου ήταν και οι περισσότεροι απεργοσπάστες.Ο καθένας τους πρόβαρε τουλάχιστον 10-15 ρούχα χωρίς να ψωνίσει τίποτε. Υστερα από μισή ώρα οι απεργοσπάστες είχαν πάθει νευρική κρίση και η διεύθυνση αναγκάστηκε να κλείσει το τμήμα ».

Από το συνέδριο δεν έλειψε η κριτική εις βάρος του κόμματος Αριστερά. « Η Αριστερά μιλά για αντίσταση εναντίον της περικοπής των πολιτικών και οικονομικών δικαιωμάτων » είπε ένας ομιλητής από το κοινό. « Στο κρατίδιο του Βερολίνου,όμως,όπου συγκυβερνά με τους Σοσιαλδημοκράτες,έδωσε το “πράσινο φως” σε τέτοιες περικοπές ». Την απάντηση την περιμένει ακόμη.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ