Savane – Κριτική

Στις 7 Μαρτίου του 2006 ο Ali Farka Toure, ο πιο διάσημος και πιο αγαπητός Αφρικανός κιθαρίστας (μεταξύ άλλων τον έχουν αποκαλέσει «βασιλιά των blues της ερήμου», «Αφρικανό John Lee Hooker», «μαέστρο της Σαχάρας» και «DNA των blues»), άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του στο Μάλι σε ηλικία 67 ετών. Έπασχε από καρκίνο των οστών. Λίγο πριν είχε προλάβει να ολοκληρώσει το τελευταίο του άλμπουμ με τίτλο «Savane». Η ηχογράφησή του έγινε σε κινητό στούντιο από τον παραγωγό Nick Gold, της World Circuit, σε ξενοδοχείο του Μπαμάκο στις όχθες του Νίγηρα, και αποτελούσε τμήμα μιας ευρύτερης σειράς ηχογραφήσεων από την οποία προέκυψαν δύο ακόμη άλμπουμ: το «Boulevart De L΄Independence», του επίσης Μαλιανού ερμηνευτή του έγχορδου kora Toumani Diabate, και το «In The Heart Of The Moon», μια ισότιμη συνεργασία των Toure και Diabate.
Γνωρίζοντας ότι το μοιραίο πλησιάζει, ο Toure επιδίωξε να συνοψίσει στις 13 νέες συνθέσεις του «Savane» το έργο και τις απόψεις του, δίκην καλλιτεχνικής παρακαταθήκης – δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο ίδιος το χαρακτήρισε το καλύτερο άλμπουμ της καριέρας του.
Από μουσική άποψη το «Savane» για μια ακόμα φορά επιβεβαιώνει, προβάλλει και γιορτάζει το βαθύ και ισχυρό δεσμό που υπάρχει ανάμεσα στη μουσική παράδοση της δυτικής Αφρικής και στα αφροαμερικανικά blues. Η ανάδειξη της συγγένειας αυτής είναι εξάλλου και η μεγαλύτερη καλλιτεχνική προσφορά του Toure, εκείνη που του εξασφάλισε μια περίοπτη θέση στο διεθνές μουσικό προσκήνιο ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και που έχει αποδώσει στο παρελθόν καρπούς σημαντικούς όσο το «Talking Timbuktu» (1994), το βραβευμένο με Grammy άλμπουμ της συνεργασίας του με τον Ry Cooder.
Δεν υπάρχει καμία βία ή υπερβολή στην ανάπτυξη των συνθέσεων του «Savane». Ο ηχητικός λόγος είναι ήρεμος, κατασταλαγμένος, σοφός. Μάλιστα, όπως συμβαίνει συχνά, ο μέγιστος βαθμός γνώσης και ελέγχου των εκφραστικών του μέσων κάνει τον Toure όχι πιο υπερόπτη αλλά πιο ταπεινό. Στην πρώτη σελίδα του καλαίσθητου και επιμελημένου ενθέτου (περιλαμβάνει εκτενή σχόλια για κάθε τραγούδι, φωτογραφίες, στοιχεία για τους μουσικούς που συμμετέχουν και άλλο πληροφοριακό υλικό) σχολιάζει: «Δεν έχει σημασία τόσο η μουσική όσο εκείνα που λες. Η μουσική όμως πρέπει να είναι καλή για να κάνεις τον κόσμο να προσέξει τα λόγια».
Η δομή των τραγουδιών είναι αυστηρή και λιτή. Μια κεντρική μελωδική φράση λειτουργεί ως ραχοκοκαλιά και κάθε επανάληψη επιστρέφει στην ίδια βασική νότα, δημιουργώντας έναν κοινό παρονομαστή διάθεσης, που θα μπορούσαμε να τον αντιστοιχήσουμε στην έννοια της επιστροφής ή του νόστου. Μέσα στο πλαίσιο αυτό οι δυνάμεις του αυτοσχεδιασμού αφήνονται ελεύθερες να μεγαλουργήσουν, εκμαιεύοντας νέα ρυθμικά σχήματα από τις αρχαίες φόρμες και νέες υφές από τις παραδοσιακές ενορχηστρώσεις.
Συμμετέχουν εξαιρετικοί σολίστες σε φυσαρμόνικα, σαξόφωνο, ηλεκτρική και ακουστική κιθάρα, ngoni (παραδοσιακό αφρικανικό λαούτο), njarka (μονόχορδο βιολί), μπάσο και ποικιλία κρουστών.