Συμβιβαστική φόρμουλα για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας

31

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρήκαν τελικά συμβιβαστική φόρμουλα με την Κύπρο, ώστε η Λευκωσία να μην μπλοκάρει το άνοιγμα του πρώτου κεφαλαίου των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την ΕΕ. Μετά την εξέλιξη αυτή, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αμπντουλάχ Γκιουλ αναχώρησε για το Λουξεμβούργο, για να συμμετάσχει στο συμβούλιο σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας.

Η συμφωνία προβλέπει ότι η Αγκυρα θα μπορέσει να ολοκληρώσει το πρώτο κεφάλαιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων -πάνω στην επιστήμη και την έρευνα- αλλά θα της υπενθυμιστεί ότι η ΕΕ αναμένει την αναγνώριση όλων των κρατών-μελών κατά τη διάρκεια των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

H κυπριακή πλευρά υποστήριξε ότι τα κεφάλαια του κοινοτικού κεκτημένου δεν θα πρέπει να ανοίγουν και να κλείνουν αυτόματα, όσο η Τουρκία δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της, επισημαίνοντας, παράλληλα, πως στο κείμενο της κοινής θέσης θα πρέπει να υπάρχει ρητή αναφορά στο περιεχόμενο της αντιδήλωσης των «25», της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, ως απάντηση στη μονομερή διακήρυξη της Τουρκίας περί μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, που μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης στο κείμενο συμβιβασμού διατυπώνεται ότι στην περίπτωση που η ΕΕ κρίνει, θα υπάρχει επαναδιαπραγμάτευση κάθε κεφαλαίου ξεχωριστά και ότι μεμονωμένα κεφάλαια δεν κλείνουν, εάν δεν κλείσουν όλα τα διαπραγματευτικά κεφάλαια στο σύνολό τους. Επίσης, γίνεται αναφορά στο κείμενο των «25» της 21ης Σεπτεμβρίου με το οποίο η ΕΕ απαντούσε στη μονομερή διακήρυξη της Τουρκίας περί μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η προεδρεύουσα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων υπουργός Εξωτερικών της Αυστρίας Ούρσουλα Πλάσνικ ζήτησε από την Τουρκία να προχωρήσει σε μια κίνηση σε ό,τι αφορά την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου της Τελωνειακής Ένωσης προειδοποιώντας πως σε αντίθετη περίπτωση «θα βρεθούμε αντιμέτωποι αργά ή γρήγορα με πολύ δύσκολες καταστάσεις».

Ο αρμόδιος για τη διεύρυνση Επίτροπος Όλι Ρεν δήλωσε ότι η μη πλήρης εφαρμογή των υποχρεώσεων που έχει αναλάβει η Τουρκία θα επηρεάσει τη συνολική πρόοδο των διαπραγματεύσεων τονίζοντας πως στην τακτική έκθεση προόδου που θα υιοθετήσει η Επιτροπή τον Οκτώβριο ή το Νοέμβριο θα γίνεται μια συνολική καταγραφή της πορείας εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων και των δεσμεύσεων της Άγκυρας έναντι των «25».

«H EE υπογραμμίζει τη σημασία η Τουρκία να συμμορφωθεί με την Συμφωνία Σύνδεσης, περιλαμβανομένου του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου και της Τελωνειακής Ένωσης, όπως επίσης και της Εταιρικής Σχέσης, τα οποία αποτελούν ένα βασικό στοιχείο της προ ενταξιακής στρατηγικής. Η μη πλήρης εφαρμογή των υποχρεώσεων θα επηρεάσει τη συνολική πρόοδο των διαπραγματεύσεων. Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, η ΕΕ υπογραμμίζει όλα τα σχετικά στοιχεία της Δήλωσης της ΕΕ και των κρατών μελών της 21ης Σεπτεμβρίου του 2005. Σύμφωνα με τα παραπάνω, η ΕΕ, εφόσον χρειαστεί θα επανέλθει την κατάλληλη στιγμή στο συγκεκριμένο κεφάλαιο» αναφέρεται επακριβώς στο κείμενο.

Για «θετική εξέλιξη, σε μια εξαιρετικά σύνθετη και δύσκολη διαπραγμάτευση» μίλησε η υπουργός Εξωτερικών Ντόρα Μπακογιάννη. «Έχουμε, λοιπόν, το προσωρινό κλείσιμο του πρώτου αυτού κεφαλαίου, με παράλληλη υπογράμμιση της ανάγκης εκπλήρωσης των δεσμεύσεων που, ως υποψήφια χώρα, έχει αναλάβει η Τουρκία έναντι του συνόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, βεβαίως, της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το κείμενο που συμφωνήθηκε δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εφαρμογή του Πρωτοκόλλου για την Τελωνειακή Ένωση», πρόσθεσε η κυρία Μπακογιάννη.

Η υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι «καθ όλη τη διάρκεια αυτής της διαπραγμάτευσης, η Ελλάδα συνηγόρησε υπέρ των δικαιολογημένων κυπριακών ανησυχιών και ταυτόχρονα εργάστηκε για την επίτευξη συναίνεσης». Εκτίμησε δε ότι το αποτέλεσμα «επιβεβαιώνει την ορθότητα της στρατηγικής επιλογής που η Ελλάδα έχει χαράξει και εφαρμόζει με σταθερότητα, σωφροσύνη και αποφασιστικότητα».

Σε ό,τι αφορά την κοινή Θέση της Ένωσης για το Συμβούλιο Σύνδεσης ΕΕ-Τουρκία, η υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι το αποτέλεσμα κρίνεται πολύ θετικό, καθώς το σύνολο των θεμάτων ιδιαίτερου ελληνικού ενδιαφέροντος έχει ενσωματωθεί στο κείμενο που υιοθέτησαν οι «25». Υποστήριξε τέλος ότι είναι επίσης θετικές οι εξελίξεις και όσον αφορά στο περιεχόμενο της παραγράφου για την Τουρκία στο κείμενο συμπερασμάτων του προσεχούς Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που αναμένεται να υιοθετηθεί από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ στις 16 Ιουνίου στις Βρυξέλλες.

Ικανοποιητική χαρακτήρισε τη συμβιβαστική λύση ο απερχόμενος υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου Γιώργος Ιακώβου. Ανέφερε ότι την παραμονή του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων είχε στο Λουξεμβούργο κατ ιδίαν συνάντηση με την προεδρεύουσα υπουργό Εξωτερικών της Αυστρίας Ούρσουλα Πλάσνικ, στην οποία δήλωσε ότι το προτεινόμενο κείμενο δεν ικανοποιεί την κυπριακή κυβέρνηση και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό.

Όπως σημείωσε ο κ. Ιακώβου, ακολούθησαν πολλές προσπάθειες και παρουσιάστηκαν πολλά κείμενα με συνεχώς βελτιωμένες διατυπώσεις. Στο τέλος, πρόσθεσε ο Κύπριος υπουργός Εξωτερικών, η κυπριακή πλευρά διαπίστωσε ότι το τελευταίο κείμενο ήταν ικανοποιητικό και έγινε αποδεκτό.

O Χρήστος Παπουτσής, υπεύθυνος του ΠΑΣΟΚ για την Εξωτερική Πολιτική Ασφάλεια και Αμυνα, σχολίασε: «Μπορεί να υπάρχει καλή θέληση αλλά τα περιθώρια στενεύουν. Το μήνυμα πρέπει να είναι καθαρό. Η Τουρκία οφείλει να συμμορφωθεί, να σεβαστεί τη νομική και πολιτική πραγματικότητα της ΕΕ. Ας μην ξεχνάμε ότι, το Πρωτόκολλο της Τελωνειακής Ένωσης δεν αφορά μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία αλλά τα δέκα νέα κράτη-μέλη. Ότι η λειτουργία της Θεολογικής σχολής της Χάλκης δεν είναι ελληνοτουρκική διευθέτηση αλλά ευρωπαϊκή υποχρέωση της Τουρκίας για τις θρησκευτικές ελευθερίες. Γι αυτό, πρέπει να υπάρχουν οι αναγκαίες προσαρμογές και η υλοποίηση των δεσμεύσεων της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Διαφορετικά στους επόμενους μήνες θα έχουμε εμπλοκές στην ενταξιακή της πορεία».

Ο Συνασπισμός εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία επισημαίνει ότι «οι εξελίξεις του τελευταίου τετραημέρου δείχνουν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να παρακάμψει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ενταξιακή της πορεία και ιδιαίτερα την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου Τελωνειακής Σύνδεσης. Το γεγονός ότι στη συμβιβαστική συμφωνία, που κατέληξαν οι Υπουργοί Εξωτερικών, επαναλαμβάνεται η ανάγκη τήρησης των σχετικών υποχρεώσεων δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό, αλλά απαιτεί η ελληνική κυβέρνηση να κινηθεί ενεργά ώστε η συμφωνία να γίνει πράξη».

Ο Τούρκος πρωθυπουργός Ταγίπ Ερντογάν, μιλώντας στο Ζάγκρεμπ μετά το τέλος των συνομιλιών που είχε με τον Κροάτη ομόλογό του, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να επηρεασθεί από την αντίθεση που εκφράζει «ένα τμήμα της Κύπρου» στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της χώρας του, εκτίμησε ότι η Λευκωσία θα χρησιμοποιήσει «στο έπακρο το δικαίωμα αρνησικυρίας» και πρόσθεσε την άποψή του ότι τα υπόλοιπα 24 κράτη-μέλη δεν θα δώσουν «πολλή προσοχή στο βέτο ενός τμήματος της Κύπρου».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ