Η Μαστοράντζα του Ερντεμπίλ – Κριτική

Οκτώ χρόνια μετά την τελευταία τους δουλειά («Όχι Λάθη Πάντα Λάθη», 1997) οι Χειμερινοί Κολυμβητές ηχογραφούν πρώτη φορά συνθέσεις που δεν ανήκουν στα μέλη του σχήματος. Η ομάδα μουσικών από τη βόρεια Ελλάδα δανείζεται μελωδίες και στίχους του Ε.Ζάχου-Παπαζαχαρίου, συγγραφέα ιστορικών και λαογραφικών βιβλίων. Επεξεργάζεται το υλικό ή το διασκευάζει και δημιουργεί 14 «ιστορικά» τραγούδια. Δεκατέσσερις μουσικές αφηγήσεις που, όπως αναφέρεται στο συνοδευτικό σημείωμα, επιχειρούν μια περιήγηση στο γεωγραφικό χώρο που αποτελεί κληρονομιά του Βυζαντίου και στη συνέχεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παράλληλα, ανιχνεύουν κοινούς μύθους και κοινούς ήρωες ή αγίους (Διγενής, Κιόρογλου, Αϊ-Γιώργης) σε μια περιοχή που εκτείνεται από την Αχρίδα μέχρι τα ακριτικά σημεία της Ανατολής, τη Βαγδάτη και τον Καύκασο.
Σε επίπεδο μπάντας, ενορχήστρωσης και ερμηνείας, το αισθητικό αποτέλεσμα του άλμπουμ είναι δεδομένο. Οι Χειμερινοί Κολυμβητές είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση γκρουπ. Άλλοι τους λατρεύουν, άλλοι τους συμπαθούν και άλλοι τους προσπερνούν. Αυτός ο δίσκος ωστόσο ξεφεύγει από το πλαίσιο της ανέμελης -«γλεντζέδικης», αν θέλετε- τραγουδοποιίας, στην οποία μας έχουν συνηθίσει. Στη «Μαστοράντζα του Ερντεμπίλ» ζωντανεύουν μύθοι, τόποι, πρόσωπα και ιστορικά γεγονότα. Υπάρχει, φερ’ ειπείν, ένα τραγούδι που μιλά για τον ασίκη Σαγιάτ Νοβά, την ιστορία του οποίου είδαμε στην ταινία του Παρατζάνοφ «Το Χρώμα του Ροδιού». Άλλα track αναφέρονται στο έθιμο της βεντέτας, στο Σλάβο πρίγκιπα Μάρκο Κράλιεβιτς, στο παράξενο ψάρι της λίμνης Αχρίδας, στον Σουλτάν Αμπντάλ Μουσά, στον Κιόρογλου (ήρωα αντίστοιχο του Διγενή Ακρίτα), ενώ σε κάποια κομμάτια («Στη Ρούσα την πεντάμορφη», «Ο γιος του τυφλού») ανακατεύονται τα ελληνικά και τα τουρκικά, όπως συμβαίνει στους στίχους λαϊκών ή ρεμπέτικων τραγουδιών με ανατολίτικο θέμα (στην «Γκιουλμπαχάρ», για παράδειγμα). Πρόκειται για μια εξαιρετική δουλειά, με πολλαπλό ενδιαφέρον, που μέσα από αφηγηματικά τραγούδια φωτίζει μελωδικά τόσο την ιστορία όσο και αυτά που ενώνουν τους λαούς.
Εξίσου εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και το πολυσέλιδο έντυπο που συνοδεύει το CD. Περιέχει τους στίχους, σχέδια, γκραβούρες, αλλά και δεκάδες διευκρινιστικές σημειώσεις γύρω από τα στοιχεία που αναφέρονται στο εκάστοτε τραγούδι – ήρωες, γεγονότα, πόλεις, τοποθεσίες, μύθοι. Μια κυκλοφορία αληθινό απόκτημα.