Αύξηση ελλειμμάτων στα ασφαλιστικά ταμεία πυροδοτεί ανησυχίες για τις συντάξεις

27

Ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που επεξεργάστηκε από τον κοινωνικό προϋπολογισμό η Πανελλήνια Ομοσπονδία Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής για το μέλλον των ασφαλιστικών ταμείων.

Το συμπέρασμα της ΠΟΠΟΚΠ συνοψίζεται στην αναγκαιότητα αλλαγών αφού ούτε τα Ταμεία έχουν το παραμικρό περιθώριο για απώλειες πόρων, αλλά ούτε και το κράτος μπορεί να αντιμετωπίζει χωρίς συνέπεια το θέμα της χρηματοδότησής τους.

Η σταδιακή αλλά δυσανάλογα μεγάλη αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων σε σχέση με τους ασφαλισμένους, διευρύνει τα ελλείμματα και καθιστά προβληματικό το μέλλον των Ταμείων, σύμφωνα με τη μελέτη. Ειδικότερα προβληματική είναι η κατάσταση στα Ταμεία των ΔΕΚΟ και των τραπεζών, όπου η σχέση ασφαλισμένων προς συνταξιούχους έχει διαμορφωθεί στο ένα προς ένα περίπου.

Σοβαρά όμως είναι και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν άλλα Ταμεία, όπως το ΤΕΒΕ, το ΤΣΑ, το Ταμείο Εμπόρων κ.λπ. που βλέπουν τα ελλείμματά τους χρόνο με το χρόνο να αυξάνονται.

Από τα 23 Ταμεία Κύριας Ασφάλισης, που εποπτεύονται από το υπουργείο Απασχόλησης, δηλαδή το σύνολο των Ταμείων πλην του ΟΓΑ και του ΝΑΤ, παρουσιάζονται προβλήματα σε 12 από αυτά.

Τα συγκεκριμένα Ταμεία είναι το ΙΚΑ (στον Κλάδο Υγείας), το ΤΕΒΕ, το ΤΣΑ, το Ταμείο Εμπόρων, το Ταμείο της Εθνικής Τράπεζας, της Αγροτικής, της Τράπεζας της Ελλάδος, της ΕΤΒΑ, το Ταμείο των εργαζομένων στον ΗΣΑΠ, το ΤΑΥΣΟ (συνεταιρεστικών οργανώσεων) και το ΤΑΠ – ΟΤΕ και ο ΟΑΠ – ΔΕΗ.

Αντίθετα στα Ταμεία που δεν παρουσιάζουν, επί του παρόντος τουλάχιστον, οικονομικά προβλήματα, περιλαμβάνονται τα Ταμεία των εργαζομένων στον Τύπο και τα ΜΜΕ, τα Ταμεία των ελεύθερων επαγγελματιών (Νομικών, ΤΣΜΕΔΕ, ΤΣΑΥ ) και άλλα μικρότερα Ταμεία.

Στην πρώτη κατηγορία, δηλαδή μεταξύ των Ταμείων που παρουσιάζουν μεγαλύτερα ή μικρότερα προβλήματα, περιλαμβάνονται όλα σχεδόν τα μεγάλα Ταμεία, που καλύπτουν 2.973.600 ασφαλισμένους και 1.289.300 συνταξιούχους, ποσοστά δηλαδή 91% και 94% αντίστοιχα του συνόλου των ασφαλισμένων και των συνταξιούχων όλων των Ταμείων, πλην ΟΓΑ. Επομένως τα «υγιή» Ταμεία καλύπτουν μόλις το 9% των ασφαλισμένων και το 6% του συνόλου των συνταξιούχων.

Τέλος, το ΝΑΤ είναι ένα από τα πιο ελλειμματικά Ταμεία. Η σχέση ασφαλισμένων προς συνταξιούχους βρίσκεται κοντά στο 0,33 προς 1 και το ετήσιο έλλειμμά του ξεπερνάει τα 850 εκατ. ευρώ.

Τα οικονομικά των Ταμείων

Σύμφωνα με τα στοιχεία του κοινωνικού προϋπολογισμού, το συνολικό οικονομικό αποτέλεσμα για το 2005 παρουσιάζεται ως θετικό, αφού στο σύνολο των ασφαλιστικών Ταμείων που εποπτεύονται από το τπουργείο Απασχόλησης υπάρχει πλεόνασμα 2,3 δισ. ευρώ περίπου.

Σύμφωνα με την ΠΟΠΟΚΠ όμως, το πλεόνασμα αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα ελλείμματα που υπάρχουν στους κλάδους Κύριας Σύνταξης των μεγάλων Tαμείων, αναπληρώνονται και υπερκαλύπτονται αριθμητικά από τα πλεονάσματα των κλάδων υγείας, των επικουρικών Tαμείων, των Tαμείων και των κλάδων πρόνοιας κ.λπ.

Για τους εκπροσώπους των εργαζόμενων στα ασφαλιστικά ταμεία αυτή η ανάλυση χαρακτηρίζεται ως μια λογιστικού χαρακτήρα απεικόνιση που παρουσιάζει την πλεονασματική λειτουργία του συστήματος αφού είναι δεδομένο ότι τα ελλείμματα σε όσα Ταμεία υπάρχουν, δεν πρόκειται να καλυφθούν από τα πλεονάσματα των άλλων Ταμείων.

ΙΚΑ

Στο ΙΚΑ, σύμφωνα πάντα με την ΠΟΠΟΚΠ, ο κλάδος κύριας σύνταξης εξακολουθεί να είναι πλεονασματικός, μετά την εφαρμογή του νόμου 3029/2002 και τη σημαντική αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης. Συγκεκριμένα με τη νέα μορφή χρηματοδότησης που αντιστοιχεί στο 1% του ΑΕΠ το ΙΚΑ επιχορηγείται από τον κρατικό προϋπολογισμό, με ένα ποσό 800 τουλάχιστον εκατ. ευρώ ετησίως παραπάνω, σε σχέση με την επιχορήγηση που θα έπαιρνε με βάση το προηγούμενο καθεστώς.

Την ίδια στιγμή όμως αυξάνεται σημαντικά το έλλειμμα του κλάδου υγείας και σύμφωνα με τον προϋπολογισμό διαμορφώνεται για το 2005 στα 650 εκατ. ευρώ περίπου. Έτσι λοιπόν εάν το ΙΚΑ συνεχίσει να μην μπορεί να αυξήσει τα έσοδά του, μέσα από τον έλεγχο της εισφοροδιαφυγής και να περιορίσει τις δαπάνες της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, πολύ σύντομα ο προϋπολογισμός του θα καταστεί και πάλι ελλειμματικός.

ΟΑΕΕ

Σοβαρά προβλήματα υπάρχουν πλέον στο ΤΕΒΕ, στο ΤΣΑ και στο Ταμείο Εμπόρων. Τα τρία Ταμεία του Οργανισμού Ασφάλίσης Ελεύθερων Επαγγελματιών που καλύπτουν 800.000 περίπου ασφαλισμένους και περισσότερους από 230.000 συνταξιούχους αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Ελλείμματα παρουσιάζουν και τα τρία πλέον Ταμεία, με το ΤΣΑ να διπλασιάζει το έλλειμμά του μέσα σε ένα χρόνο (από τα 70 στα 145 εκατ. ευρώ).

Ο ΛΑΦΚΑ από τον οποίο το ΤΣΑ είχε μια σημαντική ενίσχυση τα τελευταία χρόνια, δεν υφίσταται με τη συγκεκριμένη μορφή που θεσπίστηκε, μετά την κατάργηση των κρατήσεων από τις συντάξεις και επομένως το βάρος για την κάλυψη του ελλείμματος μεταφέρεται αναγκαστικά στον κρατικό προϋπολογισμό.

Πάντως, με βάση τις ανάγκες και των άλλων δύο Ταμείων του ΟΑΕΕ (ΤΕΒΕ και ΤΑΕ) θα απαιτηθεί ποσό 150 εκατ. ευρώ τουλάχιστον, επιπλέον του προβλεπόμενου από τον κρατικό προϋπολογισμό, για να καλυφθούν οι ανάγκες αυτές για το 2006.

Ταμεία ΔΕΚΟ

O OΑΠ – ΔΕΗ και το ΤΑΠ – ΟΤΕ είναι τα επόμενα δύο Ταμεία με τα μεγάλα ελλείμματα ανεξάρτητα από τις αιτίες που τα προκάλεσαν. Στον κοινωνικό προϋπολογισμό του 2005 τα συγκεκριμένα Tαμεία παρουσιάζονται με συνολικό πλεόνασμα 1,7 εκατ. ευρώ περίπου, έχοντας εγγράψει έσοδα από «κοινωνική εισφορά» ύψους 525 εκατ. ευρώ. Η συγκεκριμένη εισφορά, που ουσιαστικά αποτελεί επιχορήγηση από τον προϋπολογισμό, δεν ήταν αρκετή όπως αποδείχτηκε, να καλύψει τα ελλείμματα των συγκεκριμένων Ταμείων για το 2005, με αποτέλεσμα να απαιτηθούν 200 επιπλέον εκατ. ευρώ.

Για το 2006, όπως φαίνεται θα απαιτηθούν 900 τουλάχιστον εκατ. ευρώ συνολικά (450 εκατ. περίπου για το κάθε Tαμείο) από τον προϋπολογισμό, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες τους για τις συντάξεις και τις άλλες παροχές.

Ταμεία Τραπεζών

Ανάλογα, αλλά όχι ίδιου μεγέθους παρατηρεί η ΠΟΠΟΚΠ, είναι τα προβλήματα στα Ταμεία των τραπεζών, της Εθνικής, της Αγροτικής, της ΤτΕ και της ΕΤΒΑ, ενώ στα ελλειμματικά Ταμεία θα πρέπει να περιλαμβάνεται πλέον και το Ταμείο των εργαζομένων στις συνεταιριστικές οργανώσεις (ΤΑΥΣΟ).

Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τα Tαμεία των τραπεζών, τα ελλείμματα άρχισαν πλέον να ξεπερνούν τις προβλεπόμενες από το νόμο 2084/1992 επιχορηγήσεις που υποχρεούνται να καταβάλουν οι τράπεζες για την κάλυψη των ελλειμμάτων αυτών. Είναι επομένως βέβαιο ότι και αυτά τα Tαμεία θα αρχίσουν πλέον να απευθύνονται στον κρατικό προϋπολογισμό για την ενίσχυσή τους.

ΟΓΑ

Ο ΟΓΑ είναι τέλος μια ξεχωριστή περίπτωση αφού η «βασική σύνταξη» που χορηγεί στους αγρότες και στους ανασφάλιστους, επιχορηγείται για το σύνολο της δαπάνης από τον προϋπολογισμό, ενώ ο Κλάδος Κύριας Σύνταξης που ιδρύθηκε την 1η Ιανουαρίου 1998, δεν βρίσκεται ακόμη σε περίοδο ωρίμασης για να παρουσιάσει ελλείμματα.

Ωστόσο, προβληματίζει ιδιαίτερα, τόσο τους παράγοντες του Οργανισμού, όσο και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, η μεγάλη αύξηση χρόνο με το χρόνο, των δαπανών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ