Έμμεση αναγνώριση της Κύπρου από την Τουρκία αξιώνει η ΕΕ

43

Να υπογράψει την τελωνειακή ένωση με την Κυπριακή Δημοκρατία καλεί εμμέσως την Τουρκία η Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με το δεύτερο σχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής της 16ης-17ης Δεκεμβρίου, όπως μεταδίδει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Κατά τα άλλα, το κείμενο περιέχει οριακές αλλαγές σε σχέση με το πρώτο, ενώ παραμένουν ανοιχτά το αν και πότε θα ξεκινήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, καθώς και το ποια θα είναι η συγκεκριμένη διαδικασία που θα ακολουθηθεί. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η ένταξη δεν αναμένεται να γίνει πριν από το 2014.

Εξάλλου, σύμφωνα με το σχέδιο των συμπερασμάτων ανοιχτή παραμένει η παράγραφος που αφορά «το στόχο και το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων» και το κατά πόσον οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα υιοθετήσουν την πρόταση της Επιτροπής για μια διαδικασία στις διαπραγματεύσεις «ανοιχτού τέλους το αποτέλεσμα της οποίας δεν μπορεί να εξασφαλιστεί προκαταβολικά». Η σχετική παράγραφος παραπέμπεται λοιπόν για απόφαση στους 25 αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου.

Σε ό,τι αφορά την επέκταση -εκ μέρους της Τουρκίας- της τελωνειακής ένωσης προς όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ -συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου- στην παράγραφο 19 του σχεδίου αναφέρεται ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλωσορίζει την απόφαση της Τουρκίας να υπογράψει το πρωτόκολλο σχετικά με την υιοθέτηση της συμφωνίας της Αγκυρας, λαμβάνοντας υπόψη την ένταξη των δέκα νέων κρατών μελών».

Η μόνη διαφορά σε σχέση με τη διατύπωση του πρώτου σχεδίου συμπερασμάτων είναι ότι στο δεύτερο σχέδιο έχει προστεθεί η λέξη «δέκα» για τα κράτη-μέλη. Σημειώνεται ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν έχει ληφθεί ακόμα εκ μέρους της Τουρκίας, ωστόσο με την αναφορά αυτή η ΕΕ καλεί εμμέσως πλην σαφώς την Τουρκία να προχωρήσει στην υιοθέτηση της απόφασης αυτής.

Το σχέδιο των τελικών συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής αναμένεται να συζητηθεί τόσο κατά την συνάντηση του προεδρεύοντος του Συμβουλίου Ολλανδού πρωθυπουργού Γιαν Πέτερ Μπαλκενέντε με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή την Τρίτη στην Αθήνα, όσο και με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσο Παπαδόπουλο στη Λευκωσία, αλλά και κατά τη συνάντηση που θα έχει ο κ. Μπαλκενέντε με τον πρωθυπουργό της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν την Πέμπτη.

Το γενικότερο πλαίσιο

Το σχέδιο συμπερασμάτων -όπως μεταδίδει το ΑΠΕ- υπενθυμίζει την παλαιότερη απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία είχε καταστεί υποψήφια προς ένταξη χώρα, βάσει των ίδιων κριτηρίων που ίσχυσαν και για τα άλλα υποψήφια κράτη. Επίσης, υπενθυμίζεται η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (το οποίο είχε πραγματοποιηθεί το Δεκέμβριο του 2002, στην Κοπεγχάγη) σύμφωνα με την οποία η ΕΕ θα αποφάσιζε το Δεκέμβριο του 2004 να ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις με την Τουρκία χωρίς καθυστέρηση, υπό τον όρο ότι η σχετική έκθεση (και η αντίστοιχη πρόταση) της Επιτροπής θα ανέφερε ότι η Τουρκία πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης.

Σημειώνεται ότι στο δεύτερο σχέδιο έχει προστεθεί διατύπωση σύμφωνα με την οποία «το Συμβούλιο υπενθυμίζει προηγούμενα συμπεράσματά του σύμφωνα με τα οποία θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η δυνατότητα της ΕΕ να ενσωματώσει νέα μέλη, διατηρώντας παράλληλα τη δυναμική της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, προς το γενικό συμφέρον τόσο της ΕΕ όσο και των υποψηφίων χωρών».

Επιπλέον, στο δεύτερο σχέδιο συμπερασμάτων σημειώνεται ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλωσορίζει την αποφασιστική πρόοδο της Τουρκίας στη μακροχρόνια μεταρρυθμιστική διαδικασία που έχει ακολουθήσει, και επαναλαμβάνει ότι είναι αποφασισμένο να επιτρέψει στην Τουρκία να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή κοινότητα αξιών, πεπεισμένο ότι η Τουρκία θα ολοκληρώσει τη μεταρρυθμιστική διαδικασία».

Σε σχέση με το προηγούμενο σχέδιο συμπερασμάτων έχει προστεθεί μια παράγραφος, σύμφωνα με την οποία «το Συμβούλιο αναμένει από την Τουρκία να συνεχίσει με συνέπεια τις προσπάθειες για εφαρμογή των έξι νομοθετικών θεμάτων που έχει θέσει η Επιτροπή. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία των πολιτικών μεταρρυθμίσεων θα είναι χωρίς επιστροφή και ότι η πλήρης εφαρμογή κυρίως σε ό,τι αφορά τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τον πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επισημαίνεται ότι η διαδικασία αυτή θα παρακολουθείται στενά από την Επιτροπή η οποία καλείται να παρουσιάζει σχετικές εκθέσεις προς το Συμβούλιο σε τακτά χρονικά διαστήματα σημειώνοντας όλα τα σημεία που προκαλούν ανησυχία συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής της μηδενικής ανοχής σε ότι αφορά τα βασανιστήρια και την κακομεταχείριση».

Σε ό,τι αφορά τις διμερείς σχέσεις, η νέα παράγραφος 20 του δεύτερου σχεδίου συμπερασμάτων αναφέρει ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλωσορίζει την πρόοδο στις σχέσεις της Τουρκίας με τους γείτονές της, την αταλάντευτη δέσμευση της Τουρκίας για καλές σχέσεις γειτονίας και την ετοιμότητά της να συνεχίσει να εργάζεται με τα κράτη-μέλη για την επίλυση των συνοριακών διαφορών που εκκρεμούν, σύμφωνα με την αρχή της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, όπως ορίζεται από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Η διατύπωση στο πρώτο σχέδιο συμπερασμάτων ήταν η εξής: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλωσορίζει τη δέσμευση της Τουρκίας για καλές σχέσεις με τα γειτονικά της κράτη και την ετοιμότητά της να συνεχίσει να εργάζεται με τα κράτη-μέλη για την επίλυση των συνοριακών διαφορών που εκκρεμούν, σύμφωνα με την αρχή της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, όπως ορίζεται από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

Τέλος, με άλλη παράγραφο του σχεδίου συμπερασμάτων προσδιορίζεται ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έλαβε υπόψη του το ψήφισμα που αναμένεται να υιοθετηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λίγες μέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής.

Το πλαίσιο για τις διαπραγματεύσεις

Εξάλλου, με υπότιτλο «Πλαίσιο για τις διαπραγματεύσεις», η ολλανδική προεδρία περιγράφει στο ίδιο σχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ τις πρακτικές πτυχές, που θα ακολουθηθούν στη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων ένταξης με τις υποψήφιες χώρες.

Σημειώνεται ότι το συγκεκριμένο εδάφιο αφορά το σύνολο των υποψηφίων χωρών. Ωστόσο, εκτιμάται ότι μια σειρά από ρυθμίσεις αφορούν ειδικά την Τουρκία: μεγάλες μεταβατικές περίοδοι στην ελευθερία της διακίνησης προσώπων, μόνιμες εξαιρέσεις από το κοινοτικό κεκτημένο, ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων ένταξης μετά το 2014 για τις χώρες που δεν έχουν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις και πρόταση για αναστολή των διαπραγματεύσεων σε περίπτωση παραβίασης των θεμελιωδών αρχών της ΕΕ.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συμφωνήσει ότι οι διαπραγματεύσεις ένταξης με κάθε υποψήφια χώρα θα βασίζονται σε ένα κοινό πλαίσιο διαπραγματεύσεων το οποίο θα εξετάζεται όμως χωριστά για κάθε υποψήφια. Κάθε τέτοιο πλαίσιο θα καθοριστεί από το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, λαμβάνοντας υπόψη τις επιδόσεις, τις ειδικές καταστάσεις και τα χαρακτηριστικά κάθε υποψήφιας χώρας και με βάση την πέμπτη διαδικασία διεύρυνσης.

Αναλυτικότερα, θα εξετάζονται τα εξής ζητήματα:

– Όπως στις προηγούμενες διαπραγματεύσεις, η ουσία των διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα διεξάγονται στο πλαίσιο Διακυβερνητικής Διάσκεψης, όπου οι αποφάσεις θα απαιτούν ομοφωνία, θα κατανέμονται σε έναν συγκεκριμένο αριθμό κεφαλαίων, ξεχωριστά για κάθε τομέα πολιτικής . Στο δεύτερο σχέδιο διευκρινίζεται με περισσότερη σαφήνεια ότι «το Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Επιτροπής, θα καθορίσει με ομοφωνία, όπως έχει προστεθεί στο δεύτερο σχέδιο, τους στόχους για το προσωρινό κλείσιμο και όπου δη, για το άνοιγμα κάθε κεφαλαίου. Οι στόχοι αυτοί θα αναφέρονται στη νομοθετική ευθυγράμμιση και την ικανοποιητική εφαρμογή του κεκτημένου όπως επίσης τις υποχρεώσεις που πηγάζουν από τις συμβατικές σχέσεις με την ΕΕ».

– Προβλέπεται ότι μπορεί να απαιτηθούν μεγάλες μεταβατικές περίοδοι, εξαιρέσεις, ειδικές ρυθμίσεις ή μόνιμες ρήτρες διασφάλισης. Η Επιτροπή θα συμπεριλάβει αυτές τις πρόνοιες στις προτάσεις της για κάθε πλαίσιο διαπραγμάτευσης σε τομείς όπως η ελεύθερη διακίνηση των προσώπων.

Διαρθρωτικές πολιτικές – γεωργία

Σύμφωνα με το σχέδιο, προβλέπεται ένας «κυρίαρχος ρόλος» των χωρών μελών στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων για την ελεύθερη διακίνηση των προσώπων, ενώ επισημαίνεται ότι οι μεταβατικές ρυθμίσεις και οι ασφαλιστικές δικλίδες που θα προωθηθούν θα επανεξετάζονται με βάση τις επιπτώσεις τους στον ανταγωνισμό ή τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε χώρα-μέλος θα μπορούν να ισχύουν διαφορετικοί κανόνες για την κίνηση των Τούρκων πολιτών.

Υπογραμμίζεται ότι οι διαπραγματεύσεις ένταξης με τις υποψήφιες χώρες για τις οποίες δεν έχουν αρχίσει ακόμη διαπραγματεύσεις, εξέλιξη η οποία θα έχει σημαντικές οικονομικές συνέπειες για τον προϋπολογισμό της Κοινότητας, θα μπορούν να ολοκληρωθούν μόνο μετά τον καθορισμό της δημοσιονομικής περιόδου που αρχίζει το 2014.

– Το σχέδιο συμπερασμάτων της ολλανδικής προεδρίας προβλέπει ακόμη ότι σε περίπτωση σοβαρής και συνεχούς παραβίασης στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας και το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου -αρχές στις οποίες βασίζεται η ΕΕ- η Επιτροπή με δική της πρωτοβουλία ή μετά από αίτηση που θα προέλθει από τα κράτη μέλη (έχει αφαιρεθεί η πρόβλεψη που υπήρχε στο πρώτο σχέδιο να απαιτείται τουλάχιστον το ένα τρίτο των χωρών μελών), να συστήσει την αναστολή των διαπραγματεύσεων και να προτείνει τους όρους για την ενδεχόμενη επανάληψή τους. Προβλέπεται επίσης ότι το Συμβούλιο θα αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία επί της πρότασης αυτής αφού θα έχει λάβει υπόψη τις θέσεις της υποψήφιας χώρας για την αναστολή των διαπραγματεύσεων και τους όρους για την επανάληψή τους.

– Τέλος, προβλέπεται ότι παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις ένταξης, η ΕΕ θα αρχίσει με κάθε υποψήφια χώρα συστηματικό πολιτικό και πολιτιστικό διάλογο στον οποίο θα εμπλέκεται και η κοινωνία των πολιτών ώστε να υπάρξει ενδυνάμωση της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο πλευρών.

ΑΠΕ