Τα ΜΟΕ μέσο άμβλυνσης των εντάσεων και όχι επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών

37

Η ελληνική διπλωματία αποκλείει κάθε ενδεχόμενο να κάνει δεκτή την πρόταση της Αγκυρας για σύσταση πολιτικοστρατιωτικής ομάδας εργασίας που θα ασχοληθεί με τα ελληνοτουρκικά, ενώ επιδιώκει την επέκταση των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) που συζητιούνται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Στο πλαίσιο αυτό διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η ΝΑΤΟϊκή άσκηση Dynamic Mix 2000 αποτελεί ένα τεστ για την περαιτέρω πορεία των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Η Αθήνα επιμένει ότι τα ΜΟΕ δεν περιλαμβάνουν θέματα που άπτονται των κυριαρχικών δικαιωμάτων των δύο πλευρών, αλλά μόνο τεχνικής φύσεως ζητήματα που συμβάλλουν στην άμβλυνση της έντασης. Η ελληνική πλευρά εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική στις προσπάθειες της τουρκικής να φέρει στις συνομιλίες -τόσο στις συζητήσεις των ΜΟΕ όσο και στο ευρύτερο ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο- θέματα τα οποία θα μπορούσαν να έχουν ευρύτερες προεκτάσεις, θίγοντας ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τα ΜΟΕ δεν αποτελούν τη μαγική συνταγή για την επίλυση των πιο σημαντικών πτυχών των ελληνοτουρκικών διαφορών, οι οποίες θα πρέπει να συζητηθούν σε πολιτικό επίπεδο. Αποτελεί απλώς ένα χρήσιμο εργαλείο, και χρησιμοποιούμενο πάντα εντός του συμμαχικού πλαισίου, θα μπορούσε να αφαιρέσει ορισμένα αγκάθια τεχνικού και επιχειρησιακού χαρακτήρα από τις διμερείς σχέσεις και να δημιουργήσει ένα κλίμα εμπιστοσύνης.

Αναφορικά με το στρατιωτικό διάλογο, αυτός απορρίπτεται κατηγορηματικά, ωστόσο στις συναντήσεις των εκπροσώπων των δύο κυβερνήσεων στο ΝΑΤΟ, εγείρονται συχνά θέματα που εμπίπτουν συνδυαστικά στην αρμοδιότητα των στρατιωτικών και των διπλωματών. Στρατιωτικοί των δύο χωρών συναντιούνται στο πλαίσιο, πάντα, της Συμμαχίας, περιορίζονται όμως, όπως αναφέρουν διπλωματικοί κύκλοι στην Αθήνα, σε καθαρά πρακτικά ζητήματα χωρίς να εισέρχονται στην ουσία των πολιτικών θεμάτων.

Οι έως τώρα συζητήσεις γύρω από το θέμα της δέσμευσης περιοχών στο Αιγαίο για τις ανάγκες των στρατιωτικών ασκήσεων δημιούργησαν πρακτικά θέματα, η επίλυση των οποίων οφείλει να γίνει σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το Διεθνές Δίκαιο.

Στα αρνητικά των διαπραγματεύσεων για τα ΜΟΕ κατατάσσεται η αδυναμία επέκτασης του περιεχομένου τους σε άλλους τομείς, στο πνεύμα πάντοτε Μνημονίου Παπούλια-Γιλμάζ του 1988, αλλά και τις κατευθυντήριες γραμμές που αποφασίστηκαν λίγο αργότερα στην Κωνσταντινούπολη. Την ευθύνη για την αποτυχία αυτή φέρει η Αγκυρα, η οποία επιμένει στο διμερή πολιτικοστρατιωτικό διάλογο.

Ενδεικτική της αδιαλλαξίας της Αγκυρας χαρακτηρίζεται και το γεγονός ότι, παρά την καλή θέληση της ελληνικής πλευράς, η Τουρκία δεν έχει επιδείξει καμία αλλαγή στην έως τώρα στάση της όσον αφορά στις πτήσεις πάνω από το Αιγαίο, καθώς καταθέτει σχέδια πτήσης μόνο για τα αεροσκάφη της που διέρχονται πάνω από ελληνικό έδαφος -από την ηπειρωτική ή τη νησιωτική Ελλάδα. Αρνείται όμως να καταθέσει όταν τα μαχητικά της πετούν σε περιοχές που αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία, εντός του FIR Αθηνών, με αποτέλεσμα να τίθεται, μεταξύ άλλων, και θέμα ασφάλειας των πτήσεων.

Οσον αφορά στο μορατόριουμ πτήσεων πάνω από το Αιγαίο εκτιμάται ότι θα εφαρμοστεί και φέτος το καλοκαίρι χωρίς προβλήματα και χωρίς να υπάρξει ιδιαίτερη προβολή του θέματος εκ μέρους της Αθήνας, της Αγκυρας και των Βρυξελλών. Ωστόσο, θεωρείται βέβαιο ότι η διάρκειά του θα παραμείνει στους δύο μήνες, αφού η Τουρκία απορρίπτει την ελληνική πρόταση για επέκτασή του σε τρεις μήνες, καθ όλη δηλαδή τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Γιάννης Μανδαλίδης

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ