κανείς

Με αφορμή την γιορτή των ερωτευμένων, παρουσιάζουμε διάφορα θέματα πάνω στο καυτό ζήτημα της αγάπης. Η Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, μας αποκαλύπτει πέντε μυστικά που θα μας βοηθήσουμε να κρατήσουμε τις σχέσεις μας ζωντανές και μας υπενθυμίζει τους κανόνες της αγάπης, που συνήθως ξεχνάμε.   

Κάθε χρόνο, καθώς πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, αρχίζουμε να ψάχνουμε τον προσωπικό τρόπο με τον οποίο θα τα γιορτάσουμε. Στη διαδικασία αυτή υπάρχουν πολλά πράγματα που αποσπούν την προσοχή, όμως το κυριότερο παραμένει η ίδια η γιορτή των Χριστουγέννων.

Πολλές φορές βρίσκεται κανείς σε μια δύσκολη φάση της ζωής του η οποία διαρκεί κάποιο χρονικό διάστημα και του προκαλεί έντονα αρνητικά συναισθήματα. Συχνά πρόκειται για περιπτώσεις χωρισμού, ψυχολογικής απώλειας, πένθους, οικογενειακών, επαγγελματικών ή οικονομικών δυσκολιών. Σε τέτοιες δύσκολες περιόδους το άτομο αναρωτιέται «μα, έχουν τέλος τα χειρότερα;»

Η ιδέα να γράψω το σύντομο άρθρο που ακολουθεί προήλθε από μια φράση που ακούω συχνά από τους ασθενείς μου ή από τους συγγενείς τους. Συγκεκριμένα όταν ρωτάω, άτομα με διαβήτη τύπου 2 (αυτοί που κάνουν μόνο δίαιτα ή παίρνουν και αντιδιαβητικά δισκία) ή κάποιον συγγενή τους, εν είχε κανείς στην οικογένεια τους σάκχαρο, μου απαντάνε «όχι, μόνο η μητέρα μου, ή μια θεία αλλά το παρουσίασαν σε μεγάλη ηλικία».

Τέλος Αυγούστου και τέλος των διακοπών για τους περισσότερους. Κι ενώ κανείς θα περίμενε ότι όλοι θα επιστρέψουν με γεμάτες μπαταρίες, ξεκούραστοι κι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τη ζωή μετά τις διακοπές, βλέπουμε ότι πολλοί άνθρωποι παραπονιούνται ότι δεν ξεκουράστηκαν στις διακοπές τους. Tι συμβαίνει; Μήπως πρόκειται για γκρινιάρηδες, για άτομα που δεν ευχαριστιούνται με τίποτα;

Ενώ για τους περισσότερους το καλοκαίρι είναι συνώνυμο της χαράς, της ξενοιασιάς και της χαλάρωσης, ωστόσο υπάρχει μια σεβαστή μερίδα ανθρώπων οι οποίοι ζορίζονται ψυχικά όταν φτιάχνει ο καιρός και ειδικά το καλοκαίρι. Γιατί όμως συμβαίνει κάτι τέτοιο;

Aγχος, άγχος, άγχος. Φαίνεται να είναι η λέξη που περιγράφει καλύτερα την ψυχική εμπειρία των υποψήφιων για τις πανελλαδικές εξετάσεις. Ας σταθούμε για λίγο στο πώς σκέπτεται κανείς σχετικά με τις εξετάσεις και τις επιδόσεις του.

Γιατρέ το παιδί μου έχει φίμωση. Χρειάζεται επέμβαση; Αυτή είναι μια από τις πιο συχνές αιτίες επίσκεψης στον παιδοχειρουργό που οφείλεται στην έλλειψη γνώσης του φυσιολογικού από τους γονείς και συχνά και από εμάς τους ιατρούς.

Οι υγιείς ενοχές είναι το συναίσθημα που έχουμε όταν κάνουμε κάτι το οποίο με τη λογική κρίνουμε ότι είναι ηθικά λανθασμένο ή άδικο. Ακόμα και η σκέψη ότι μπορεί να κάνουμε κάτι άσχημο μπορεί να προκαλέσει ενοχές. Αυτός ο ψυχολογικός μηχανισμός λειτουργεί για να αποτρέπει τόσο τα παιδιά αλλά και τους ενήλικες από το να κάνουν κάτι άσχημο. Έτσι, οι υγιείς ενοχές είναι η λογική και δίκαιη φωνή της συνείδησής μας.

Στις μέρες μας γίνεται πολύς λόγος για την αυτοπεποίθηση, και γράφονται πολυάριθμα άρθρα κι εγχειρίδια γι' αυτό το ανθρώπινο χαρακτηριστικό που σήμερα θεωρείται βασικό προσόν και συστατικό της προσωπικής, κοινωνικής και επαγγελματικής επιτυχίας.

Ξεκινάει η μέρα σας διαβάζοντας το ωροσκόπιό σας; Μήπως το πρώτο πράγμα που κάνετε όταν πέσει στα χέρια σας ένα περιοδικό είναι να ανοίξετε τη σελίδα με τα ζώδια; Μήπως πριν κοιμηθείτε διαβάζετε τι σας επιφυλάσσουν τα άστρα για την επόμενη ημέρα; Μήπως δυσκολεύεστε να πάρετε αποφάσεις αν δε συμβουλευτείτε πρώτα την αστρολόγο σας;

Δεν γνωρίζουμε τα όρια της ίδιας μας της δύναμης. Νέες έρευνες δείχνουν ότι υποτιμούμε τις ικανότητες που έχουμε για να ανταπεξερχόμαστε στα συναισθηματικά προβλήματα που μας κατακλύζουν και, με αυτό τον τρόπο, μειώνουμε και την αίσθηση της ικανοποίησής μας στην ολη διαδικασία.

Συχνά κανείς αισθάνεται ότι η σχέση του ή κάποιος άλλος σημαντικός τομέας της ζωής του δεν πάει καλά, πως κάτι πρέπει ν' αλλάξει και υπάρχει συναισθηματικός πόνος, είτε ο έντονος και οξύς πόνος που βιώνεται σε μια κρίση είτε ένας πόνος που βιώνεται σαν συναισθηματικό κενό ή μια αίσθηση συναισθηματικής πείνας, όταν ο πόνος είναι χρόνιος. Παρ' όλα αυτά, ένα σημαντικό στοιχείο είναι η ελπίδα που έχει κανείς μέσα του, όσος και να είναι ο πόνος. Παράλληλα όμως με την ελπίδα υπάρχει και φόβος, ο φόβος της αλλαγής. Τι συμβαίνει, γιατί συμβαίνει και πώς μπορεί κανείς ν' αλλάξει, ώστε να κάνει θετικές αλλαγές στη ζωή του;

Οι γιορτές είναι συνυφασμένες με την παρουσία των αγαπημένων μας προσώπων. Πολλές φορές το θεωρούμε τόσο δεδομένο που, όταν έρθει εκείνη η φορά και δεν μπορούμε για κάποιους λόγους να βρεθούμε με τα οικεία μας πρόσωπα του συγγενικού ή του φιλικού μας περιβάλλοντος αισθανόμαστε να φεύγει η γη κάτω από τα πόδια μας.

Ίσως το δυσκολότερο κεφάλαιο της ανθρώπινης ζωής να είναι οι σχέσεις. Ερωτικές, συζυγικές ή, γενικότερα, δυαδικές, οι σχέσεις αποτελούν βασικό στοιχείο της καθημερινότητας αλλά και της ψυχικής υγείας του ατόμου.

Ζευγάρια που είναι χρόνια μαζί κι όμως κάθε τρεις και λίγο χωρίζουν για να τα ξαναφτιάξουν. Ζευγάρια που έχουν σχέση για λίγο και μετά ξαναβρίσκονται. Ζευγάρια που ποτέ δεν ξέρουν από πριν αν θα είναι μαζί την επόμενη μέρα ή την επόμενη εβδομάδα, και βρίσκουν έκπληκτοι τον εαυτό τους να είναι μαζί.

Όλοι οι άνθρωποι έχουν ελαττώματα ή μειονεξίες, τις οποίες όμως φροντίζουν να αντισταθμίσουν μέσα από τα προτερήματά τους. Υπάρχουν άτομα, όμως, τα οποία μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που διαρκώς ακούν αρνητικά σχόλια για τον εαυτό τους. Τα άτομα αυτά γίνονται δέσμια των αρνητικών ιδεών, υιοθετώντας μια αρνητική στάση απέναντι στους άλλους και στον εαυτό τους. 

Ποια είναι η εικόνα που σας έρχεται στο νου όταν ακούτε τη λέξη 'Χριστουγεννιάτικες διακοπές'; Ένα στολισμένο έλατο με καλοτυλιγμένα δώρα, κάλαντα, πιατέλες με γλυκά, οικογενειακές και φιλικές συγκεντρώσεις; Ή μήπως πάλι σκέφτεστε τις βελόνες που θα ρίξει το δέντρο και θα έχετε να μαζεύετε όλο το χρόνο από τα πιο απίθανα σημεία του σαλονιού, τις ατέλειωτες ώρες στην κουζίνα για να ετοιμάσετε τα γλυκά ή τον αγώνα δρόμου για να τα αγοράσετε και την παντελή έλλειψη διάθεσης που σας διακρίνει για να βρεθείτε σε απαιτητικές κοινωνικές συγκεντρώσεις με συγγενείς και φίλους;

Παραδοσιακά οι χριστουγεννιάτικες γιορτές είναι συνδεδεμένες με το δέντρο, τα στολίδια, τις οικογενειακές επισκέψεις, τα δώρα. Οι γιορτινές μέρες αποτελούν ταυτόσημο της χαράς, της ευτυχίας και της οικογενειακής θαλπωρής. Υπάρχει όμως μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων, οι οποίοι δε συμμετέχουν στη γενική χαρά κι εορταστική διάθεση.

Το μετατραυματικό στρες είναι μια διαταραχή που προκαλείται ύστερα από μια πολύ τραυματική εμπειρία που έζησε κανείς, και η οποία είτε απείλησε τη σωματική του ακεραιότητα είτε συγκλόνισε το συναισθηματικό του κόσμο. Από μετατραυματικό στρες πάσχουν συχνά άνθρωποι που έχουν επιζήσει πολέμων και φυσικών καταστροφών, αλλά, πολλές φορές, ακόμη και άτομα που έχουν πέσει θύματα σεξουαλικής ή συναισθηματικής κακοποίησης...

Αναρωτηθήκατε ποτέ πώς θα αντιμετωπίσετε μια κοινωνική συγκέντρωση; Ακυρώσατε ποτέ κάτι την τελευταία στιγμή γιατί δεν αισθανόσαστε έτοιμοι να αντεπεξέλθετε; Δεν είστε οι μόνοι, αφού εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη υποφέρουν από δειλία.

Συχνά οι άνθρωποι αισθάνονται ότι δε γνωρίζουν καλά τον εαυτό τους, τα δυνατά και τ' αδύνατα σημεία τους και νιώθουν ότι τους συμβαίνουν άσχημα πράγματα τα οποία δεν μπορούν να τα ελέγξουν. Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό που συμβαίνει σε αυτά τα άτομα είναι ότι τελικά δε γνωρίζουν τον ίδιο τους τον εαυτό.

Το σεξ είναι ένας σημαντικός παράγοντας στη ζωή του ανθρώπου. Αποτελεί έναν ωραίο τρόπο έκφρασης της αγάπης προς ένα άλλο άτομο. Το σεξ που οδηγεί στην αναπαραγωγή και την απόκτηση παιδιών είναι ο μόνος τρόπος για το είδος μας να διαιωνιστεί και αποτελεί μια ευκαιρία για τον άνθρωπο να επιτύχει την 'αθανασία' του, με την έννοια της αθανασίας των γονιδίων του και της συνέχισής του μέσω των απογόνων του. Παρόλο που το σεξ είναι απλό, ευχάριστο και απαραίτητο, περιορίζεται από ένα περίπλοκο σύστημα ηθικών αξιών, κοινωνικών εθίμων και ταμπού. Ο αυνανισμός αποτελεί ένα στοιχείο της ερωτικής ζωής του ανθρώπου και έχει υπάρξει ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά ταμπού.

Οι διαθλαστικές ανωμαλίες αποτελούν τη συχνότερη αιτία για την οποία κάποιος αναγκάζεται να επισκεφθεί τον οφθαλμίατρο. Ο όρος περιλαμβάνει τρία αρκετά γνωστά νοσήματα: τη μυωπία, την υπερμετρωπία και τον αστιγματισμό. Χρήσιμο είναι να γνωρίζει κανείς μερικά βασικά στοιχεία για την αιτιολογία, τα συμπτώματα και τους τρόπους αντιμετώπισής τους.

'Ξέρετε, θα χρειαστεί να πάρετε κορτιζόνη για λίγες ημέρες.' 'Είναι υποχρεωτικό; Μήπως μπορούμε να το αποφύγουμε;' Αυτός ο διάλογος διαδραματίζεται αναρίθμητες φορές καθημερινά στα ιατρεία και τα νοσοκομεία όλης της χώρας και είναι ενδεικτικός της μυθολογίας που περιβάλλει τα κορτικοειδή: φάρμακο-θαύμα για ειδικές αποστολές, φάρμακο-ευκολία που λύνει τα χέρια του ιατρού, φάρμακο-δηλητήριο με τραγικές παρενέργειες... Τελικά τι ισχύει από όλα αυτά;