ευρωζώνης

Το υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας είπε την Δευτέρα ότι το Βερολίνο μάλλον δεν θα καταβάλει εφάπαξ τη συνεισφορά του στο μόνιμο μηχανισμό στήριξης της ευρωζώνης (ESM) το 2012, κίνηση που αν γινόταν θα έστελνε ισχυρό μήνυμα στήριξης στο σχέδιο διάσωσης της ευρωζώνης. «Δεν είναι πολύ πιθανό να πληρώσουμε ολόκληρη τη συνεισφορά (το 2012)» διευκρίνισε το υπουργείο. Άλλωστε, η γερμανική Βουλή δύσκολα θα ενέκρινε την εφάπαξ καταβολή του ποσού εξαιτίας του δημοσιονομικού βάρους που θα επέφερε στον προϋπολογισμό του 2012.

Περαιτέρω πτώση της ισοτιμίας του ευρώ μέσα στο 2012 βλέπουν οι επενδυτές, καθώς οι καθαρές θέσεις πώλησης (net short) έχουν αγγίξει επίπεδα-ρεκόρ, αφού η επιδείνωση της κρίσης χρέους εντείνει την απαισιοδοξία για τις προοπτικές της Ευρωζώνης και του ενιαίου νομίσματος.

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι διέψευσε τις προσδοκίες ότι η Κεντρική Τράπεζα θα εντείνει τις αγορές ομολόγων για να δαμάσει την κρίση δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη, λέγοντας ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να υπερέβη την εντολή της. Παράλληλα, προειδοποίησε για τους κινδύνους που εγκυμονεί η διάσπαση της Ευρωζώνης, ενώ παρατήρησε ότι «η Βρετανία χρειάζεται την Ευρώπη και η Ευρώπη χρειάζεται την Βρετανία». 

Σε εξέλιξη βρίσκεται η τηλεδιάσκεψη των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης για την κρίση, που θεωρείται ιδιαιτέρως κρίσιμη, καθώς τα σύννεφα πιθανών υποβαθμίσεων πυκνώνουν ακόμη και πάνω από ισχυρές χώρες, όπως η Γαλλία. Στη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης, στην οποία συμμετέχουν και υπουργοί Οικονομικών χωρών της ΕΕ που δεν είναι μέλη του ευρώ θα τεθούν επί τάπητος τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής της 9ης Δεκεμβρίου, οι εξελίξεις με τους μηχανισμούς στήριξης της ευρωζώνης, καθώς και η οικονομική ενίσχυση του ΔΝΤ, ύψους 200 δισ. ευρώ, για την οποία πάντως, ήδη υπάρχουν αρκετά προβλήματα.

Κατά δύο βαθμίδες υποβάθμισε ο οίκος αξιολόγησης Moody's την πιστοληπτική ικανότητα του Βελγίου, χαμηλώνοντάς την στο Aa3. Νωρίτερα, και η Fitch είχε βάλει στον «προθάλαμο» υποβάθμισης το Βέλγιο, μαζί με άλλες πέντε χώρες της Ευρωζώνης -της Γαλλίας συμπεριλαμβανομένης.

Κατά την πρόσφατη Ευρωπαϊκή Συνοδό Κορυφής, έγιναν κάποια σημαντικά βήματα προς την επίλυση της κρίσης στην Ευρωζώνη, σε συνέχεια της συμφωνίας της 26 Οκτωβρίου. Η Βρετανία θα συνεχίσει να ενθαρρύνει την Ευρωζώνη στη λήψη των αναγκαίων μέτρων, καθώς μία δυνατή και  υγιής Ευρώπη είναι σαφώς προς το συμφέρον μας.

Στην απόσυρση της ρήτρας διάλυσης της Ευρωζώνης από τα ομόλογα που θα εκδίδει ο EFSF, αποφάσισε η διοίκηση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας.Όπως μετέδωσε σήμερα, Παρασκευή το Reuters, το EFSF θα καταργήσει ρήτρα που επρόκειτο να συνοδεύει τα ενημερωτικά δελτία των εκδόσεων ομόλογων του ταμείου και αναφερόταν στη πρόβλεψη διάλυσης του ευρώ. Το εν λόγω σχέδιο ενημερωτικού δελτίου περιλάμβανε σαφείς προειδοποιήσεις προς το επενδυτικό κοινό ότι το ευρώ θα μπορούσε να διασπασθεί ή ακόμη και να παύσει να είναι «νόμιμο νόμισμα».

Την αποστροφή των επενδυτών από τα ομόλογα της Ευρωζώνης επισημαίνει σε δημοσίευμα της Παρασκευής η Wall Street Journal. Σύμφωνα με την έγκριτη εφημερίδα, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά ταμεία στη Βόρεια Ευρώπη έχουν μειώσει την έκθεση τους σε κρατικό χρέος και τοποθετούνται είτε σε ακίνητα, είτε σε ασφαλέστερες αγορές όπως της Γερμανίας.

Στο χαμηλότερο επίπεδο των 11 τελευταίων μηνών, κάτω από τα 1,30 δολάρια, υποχωρεί το ευρώ, καθώς εντείνεται η ανησυχία των επενδυτών ότι η λύση στην κρίση χρέους της Ευρωζώνης είναι ακόμα μακριά. Η διολίσθηση του ευρώ οφείλεται και στις δηλώσεις που φέρεται να έκανε η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ ότι δεν πρόκειται να αυξηθεί το «οπλοστάσιο» του μόνιμου μηχανισμού στήριξης πάνω από τα 500 δισ. ευρώ.

Εντείνονται οι πιέσεις των οίκων αξιολόγησης στις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης, λίγες ημέρες μετά τη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών, με τον επικεφαλής οικονομολόγο της Standard & Poor's Ζαν-Μισέλ Σιξ να τονίζει ότι «ο χρόνος εξαντλείται» για την επίλυση των προβλημάτων που έχει προκαλέσει η κρίση χρέους και ίσως χρειάζεται «ένα ακόμη σοκ» ώστε να προχωρήσει στη λήψη των αναγκαίων μέτρων.

Η συμφωνία των 17 κρατών-μελών της Ευρωζώνης και των υπολοίπων κρατών-μελών της ΕΕ με εξαίρεση τη Βρετανία για την προώθηση βαθύτερης δημοσιονομικής ενοποίησης -όπως διατυπώθηκε στη Σύνοδο Κορυφής-, προσκρούει σε ορισμένα θεσμικά και νομικά εμπόδια. Πέραν τούτου, πολλές χώρες εξετάζουν αν το συνταγματικό τους πλαίσιο ή η πολιτική συγκυρία υπαγορεύουν τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί επιμένει, πάντως, πως εντός 15 ημερών θα έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία των νομικών πτυχών της συμφωνίας.

Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ την περασμένη εβδομάδα δεν συνέβαλε σημαντικά στην επίλυση της κρίσης χρέους, είπε η Moody's τη Δευτέρα, επαναδιατυπώνοντας την προειδοποίησή της ότι ενδέχεται μέσα στους επόμενους μήνες να υποβαθμίσει την πιστοληπτική αξιολόγηση όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσο καθυστερούν τα μέτρα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να συμβούν γεγονότα όπως οι πολλαπλές πτωχεύσεις και η ενδεχόμενη έξοδος κάποιας χώρας από το ευρώ, τονίζει.

Το Βερολίνο και οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης που αντιτίθενται στην έκδοση ευρωομολόγου θα πειστούν τελικά πως ο κοινός δανεισμός των χωρών του ευρώ μπορεί να συντελέσει στην επίλυση της κρίσης, υποστήριξε ο Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Μόντι. «Πιστεύω πως έχουμε αρκετά επιχειρήματα να πείσουμε τους Γερμανούς» είπε ο Μόντι, αποτιμώντας το αποτέλεσμα της Συνόδου Κορυφής «καλό, αλλά όχι βέλτιστο» και επικρίνοντας τον δισταγμό των ηγετών να προχωρήσουν σε αύξηση των κεφαλαίων του EFSF πέραν των 500 δισ. ευρώ.

Με διαίρεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε δύο πόλους -Βρετανία και γαλλογερμανικό άξονα-, ένα ρευστό σκηνικό με αβέβαιες συνέπειες για την επόμενη ημέρα, και μία Συνθήκη εντός Συνθήκης με σιδηρά δημοσιονομική πειθαρχία και υπερεξουσίες στην Κομισιόν που έρχεται να επισφραγίσει την Ευρώπη των δύο ταχυτήτων, εκείνων που αποφασίζουν με οδηγό Παρίσι και Βερολίνο και εκείνων που εκτελούν, λήγει η δραματική Σύνοδος Κορυφής των Βρυξελλών. Η στενότερη δημοσιονομική ένωση προς διάσωση του ευρώ οδηγεί την ΕΕ στην πιο ριζική αναδιάρθρωση εδώ και δεκαετίες με τη Βρετανία να ρισκάρει την πολιτική απομόνωση.

Προς δύο κατευθύνσεις, την αυστηροποίηση των δημοσιονομικών κανόνων και την ανάπτυξη εργαλείων σταθεροποίησης, κινείται η στρατηγική εξόδου της Ευρωζώνης από την κρίση, σύμφωνα με το σχέδιο απόφασης της Συνόδου Κορυφής που καλούνται να εγκρίνουν την Παρασκευή οι ηγέτες της ΕΕ. Ο ρόλος της Κομισιόν ενισχύεται σημαντικά, καθώς θα μπορεί να επιβάλει ακόμη και νέο, διορθωτικό προϋπολογισμό σε χώρες που αποκλίνουν συστηματικά από τους στόχους, ενώ επισπεύδεται η ενεργοποίηση του μόνιμου μηχανισμού στήριξης (ESM) από τα μέσα του 2012.

Οι εντατικές συζητήσεις ανάμεσα στη Merkel, τον Sarkozy και τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ηγέτες, αλλά και τον Geithner, έχουν καταλήξει σε μια σειρά από σημεία σύγκλισης και απόκλισης, από τη σύνθεση των οποίων θα προκύψει η απόφαση της Συνόδου Κορυφής. Τα σημεία σύγκλισης φαίνεται να είναι τα παρακάτω:

Σε νέο «Δημοσιονομικό Συμβόλαιο» με αυστηρή πειθαρχία και αυτόματες κυρώσεις για τους παραβάτες, συμφώνησαν οι ηγέτες των χωρών της Ευρωζώνης στη Σύνοδο Κορυφής. Η νέα διακυβερνητική συμφωνία θα υπογραφεί μέχρι τον Μάρτιο. Οι ευρωπαϊκές χώρες (μέσω διμερών δανείων από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες) θα διαθέσουν επιπλέον κεφάλαια έως 200 δισ. ευρώ στο ΔΝΤ, ενώ αποφασίστηκε η επίσπευση της λειτουργίας του μόνιμου μηχανισμού ευρωστήριξης (ESM) από τον Ιούλιο του 2012 με «προίκα» 500 δισ. ευρώ. «Κατά περίπτωση» θα συμμετέχει ο ιδιωτικός τομέας σε μελλοντικές αναδιαρθρώσεις χρεών, ασυμφωνία για τα ευρωομόλογα.

Οι χώρες της Ευρωζώνης είναι πιθανόν να συμφωνήσουν να χορηγήσουν 150 δισ. ευρώ στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, υπό τη μορφή διμερών δανείων από τις εθνικές κεντρικές τράπεζες τους, όπως φέρεται να είπε στο Reuters ανώτατος αξιωματούχος της Ευρωζώνης, μερικές ώρες πριν από την έναρξη της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ την Πέμπτη. Επιπλέον, στόχος είναι να βρεθούν άλλα 50 δισ. ευρώ από τις 10 χώρες της ΕΕ που δεν είναι μέλη της Ευρωζώνης.

Αυτόματες κυρώσεις σε χώρες το έλλειμμα των οποίων υπερβαίνει το 3% του ΑΕΠ, εκτός και αν μία ενισχυμένη πλειοψηφία στο Eurogroup αποφασίσει διαφορετικά, επιτάχυνση της έναρξης λειτουργίας του μόνιμου μηχανισμού ευρωστήριξης (ESM) από το 2012 και όχι από τα μέσα του 2013, προτείνουν μεταξύ άλλων η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ και ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, στην επιστολή τους προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν βαν Ρομπάι. Στην επιστολή τονίζεται ότι η λύση που προωθείται για το «κούρεμα» του ελληνικού χρέους είναι «μοναδική» και αποτελεί εξαίρεση, που δεν πρόκειται να επαναληφθεί σε άλλη χώρα.

Η πιο κρίσιμη ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής από την κυκλοφορία του ευρώ το 1999 πραγματοποιείται την Πέμπτη και την Παρασκευή στις Βρυξέλλες, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να λάβουν συγκεκριμένες, υλοποιήσιμες και αποτελεσματικές αποφάσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους που απειλεί το μέλλον της Ευρωζώνης. Πριν το δείπνο εργασίας το βράδυ της Πέμπτης, θα γίνει η «προπαρασκευαστική συνάντηση» του άτυπου διευθυντηρίου των Βρυξελλών, με τη συμμετοχή των Άνγκελα Μέρκελ, Νικολά Σαρκοζί, Μάριο Ντράγκι, Ζοζέ Μπαρόζο, Χέρμαν βαν Ρομπάι και Όλι Ρεν.

Σε creditwatch negative έθεσε η Standard & Poor's την αξιολόγηση ΑΑΑ του προϋπολογισμού της ΕΕ, μετά την «μαζική προειδοποίηση» για υποβάθμιση των χωρών της Ευρωζώνης. Ο οίκος αιτιολόγησε την κίνηση αναφέροντας πως οι χώρες της Ευρωζώνης συνεισφέρουν το 62% των συνολικών εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ. Για τον ίδιο λόγο, ο οίκος έβαλε υπό παρακολούθηση για πιθανή υποβάθμιση και τις αξιολογήσεις των τραπεζών των χωρών της Ευρωζώνης.

Οι επόμενοι τρεις μήνες θα είναι πολύ κρίσιμη περίοδος για την Ελλάδα, καθοριστική στην προσπάθεια της να αντιμετωπίσει την βαθιά και πολύπλευρη κρίση που αντιμετωπίζει, με πιθανή τη διεξαγωγή εκλογών, αφού προηγηθεί η επίτευξη συμφωνίας με τους ιδιώτες πιστωτές είπε ο υπουργός Οικονομικών Ευ.Βενιζέλος σε μήνυμα του προς επενδυτές στη Ν.Υόρκη. Αναφερθείς στη Σύνοδο Κορυφής ο κ. Βενιζέλος εξέφρασε την πεποίθηση, ότι οι ηγέτες της ΕΕ «θα πάρουν σημαντικές αποφάσεις, στέλνοντας σαφές και δυνατό μήνυμα» στις αγορές για τη δυνατότητα της ευρωζώνης να αντιμετωπίσει την κρίση χρέους.

Ενεργό ρόλο στις κρίσιμες διαβουλεύσεις πριν την ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ο πρόεδρος της οποίας Μάριο Ντράγκι φέρεται να ζητά «ρητή και οριστική» δέσμευση για να οδηγηθούν οι χώρες μέλη προς μία δημοσιονομική ένωση. Ο επικεφαλής της ΕΚΤ θα συναντηθεί την Πέμπτη με την Άνγκελα Μέρκελ και τον Νικολά Σάρκοζι πριν το επίσημο γεύμα των ηγετών της ΕΕ.

Η δέσμευση των μελών της Ευρωζώνης για την ενδυνάμωση της οικονομικής διακυβέρνησης μέσω αυστηρότερης δημοσιονομικής πειθαρχίας και η ενίσχυση των εργαλείων για τη διαχείριση κρίσεων στη ζώνη του ευρώ θα εξετασθούν σε συνάντηση των συμβούλων των πρωθυπουργών των ηγετών της Ευρωζώνης, στην οποία θα μετέχει ο Γκίκας Χαρδούβελης, ο επικεφαλής του οικονομικού γραφείου του Λουκά Παπαδήμου.

Η κρισιμότερη ευρωπαϊκή Σύνοδος Κορυφής των τελευταίων ετών πραγματοποιείται την Πέμπτη και την Παρασκευή στις Βρυξέλλες, όπου οι ηγέτες καλούνται να συμφωνήσουν στα απαραίτητα μέτρα (η «μεγάλη λύση») για την αντιμετώπιση της κρίσης. Οι κυβερνήσεις είναι έτοιμες να πάνε ένα βήμα μπροστά σε σύγκριση με την 26η Οκτωβρίου, προωθώντας το -γαλλογερμανικής έμπνευσης- σχέδιο και ξεδιπλώνοντας όλα τα «όπλα» που έχουν στη διάθεσή τους. Απομένουν, όμως, πολλές κρίσιμες λεπτομέρειες να διευκρινιστούν.