Por una cabeza

Ο 23ος τελικός του Μουντιάλ, έχει ολοκληρωθεί δευτερόλεπτα πριν. Οι απόκοσμα άμπαλοι Αργεντίνοι έχουν μόλις χάσει το τρόπαιο από μια αντιστρόφως ανάλογα, αφοπλιστικά θαυμάσια ομάδα. Μια Ισπανία με παίκτες υπέροχους, παίκτες παγκόσμιας κλάσης -σε όλες τις γραμμές- και έναν αντιεμπορικό δάσκαλο των πάγκων που συστήθηκε στο κοινό μονάχα μέσα από τη δουλειά του και όχι μέσα από τη fake ζωή των media, των δηλώσεων και των δημοσίων σχέσεων. Και τι κάνουν; Ψευτο-τσαμπουκάδες και μανούρα επιπέδου δημοτικού, χωρίς κανέναν απολύτως σοβαρό λόγο. Καθότι η τελευταία εικόνα καθενός, η τελευταία ανάμνηση, είναι συνήθως και αυτή που του αξίζει.

Ο μόνος που δεν συμμετέχει είναι ο τύπος με το «10» στην πλάτη. Στέκεται κάπου μόνος. Άλλωστε, όλα αυτά τα χρόνια μόνος του δεν έπαιζε; Χέρια στη μέση. Βλέμμα κενό, μεταξύ ουρανού και εξέδρας. Τα δάκρυα έχουν ήδη αρχίσει να ρέουν.

Δεν είναι όμως δάκρυα απογοήτευσης, δεν είναι δάκρυα ήττας. Είναι αφενός δάκρυα νοσταλγίας. Για ένα τέλος που είχε μόλις φτάσει και όλα όσα είχαν προηγηθεί. Αφετέρου, ήταν και δάκρυα ως απόσταγμα μιας εσωτερικής σύγκρουσης που λάμβανε χώρα εκείνη τη στιγμή – να είναι όλοι σίγουροι για αυτό.

Ήταν δάκρυα για το ότι -ακόμη και αυτός που δεν είχε να αποδείξει τίποτα άλλο και να χαρίσει τίποτα άλλο στον λαό του- είχε απογοητεύσει όσους περίμεναν ξανά τα πάντα αυτόν. Και εδώ έρχεται η κόντρα των συναισθημάτων: ήταν και δάκρυα χαράς!

Νίκησε η πραγματική «ομάδα Μέσι»

Ο Λιονέλ Μέσι είχε μόλις χάσει τον τελικό, όμως δεν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα στο σύμπαν να
βλέπει στο μέλλον αυτό το ματς και να μην απολαμβάνει μια νίκη του πραγματικού ποδοσφαίρου, απέναντι στο κάτι σαν ποδόσφαιρο -αυτό που μπορούσε να παίξει η συγκεκριμένη Αργεντινή. Άλλωστε η Ισπανία -αυτή η Ισπανία του Γιαμάλ, του Ρόδρι, του Πέδρι, του Φαμπιάν Ρουίθ, του Κουμπαρσί και του ψευτο-εννιαριού Ογιαρθάμπαλ, είναι απείρως περισσότερο «δική του» Εθνική ομάδα -σε ποδοσφαιρικό επίπεδο- απ’ όσο θα μπορούσε να είναι ποτέ η Αργεντινή – οποιαδήποτε Αργεντινή.

Ευτυχώς και δυστυχώς ταυτόχρονα, στον τελικό του Νιού Τζέρσεϊ, νίκησε το πραγματικό ποδόσφαιρο. Αυτό που ο ίδιος ο «Λέο» απογείωσε και αποθέωσε σε όλη του την καριέρα, ήταν αυτό που νίκησε κατά κράτος, εμφατικά και αδιαμφισβήτητα, όπως ακριβώς έκαναν όλες οι «δικές του» ομάδες.

Αν σωστά θεωρείται ότι ο «Πούλγκα» είναι το πρόσωπο του ίδιου του ποδοσφαίρου στην πιο αγνή και ατόφια μορφή που έχει αυτό παιχτεί ποτέ, τότε δυστυχώς για όσους το αγαπούν έχασε. Ταυτόχρονα όμως πως μπορεί να μείνει κανείς ασυγκίνητος για τη νίκη μια ομάδας που μοσχομυρίζει αγνό ποδόσφαιρο σε κάθε ίχνος της ύπαρξής της; Για όλους όσους αγαπούν τον Μέσι και τη μπάλα, το φινάλε αυτού του τελικού είναι win-win κατάσταση. Ούτως ή άλλως, νίκησαν τα πραγματικά ποδοσφαιρικά «παιδιά» του, αυτοί που ακολουθούν τα δικά του βήματα και τα βήματα της δικής του Μπαρτσελόνα. Αυτοί που παίζουν το δικό του παιχνίδι.

Ευτυχώς, οι συνεχιστές της ποδοσφαιρικής κληρονομιάς του σπουδαιότερου ποδοσφαιριστή όλων των εποχών, δεν είναι ένα μάτσο τρισάμπαλοι… φυλακόβιοι: ο Παρέδες, ο Μολίνα, ο Μοντιέλ, ο Μεδίνα, ο Ντε Πολ, ο Σιμεόνε και πόσοι άλλοι ανά τα χρόνια, οι οποίοι -αν δεν υπήρχε ο Μέσι να τους κουβαλάει στην πλάτη του- στην καλύτερη περίπτωση θα δούλευαν «πόρτα» σε κλαμπ στο Μπουένος Άιρες ή στη χειρότερη κάποιοι από αυτούς πιθανώς να έτρωγαν στην κυριολεξία από τα σκουπίδια.

Το ιδανικό φινάλε στο Ultima Tango

Ναι, ο Λιονέλ Μέσι δεν είχε το φινάλε που θα περίμενε, αυτό που περίμενε και όλος ο ποδοσφαιρικός πλανήτης να δει στο ματς που, όπως αναγράφουν και τα παπούτσια που εξ αρχής φορούσε σε αυτό το Μουντιάλ, ήταν το «Ultima Tango». Το τελευταίο τάνγκο – ο τελευταίος χορός. Όμως ταυτόχρονα το φινάλε ήταν ιδανικό. Ναι, απολύτως ιδανικό!

Ιδανικό, καθότι εξ ορισμού το τάνγκο δεν είναι μουσική χαράς. Είναι μουσική απώλειας, θλίψης και νοσταλγίας. Αυτά είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να δημιουργηθεί, να χορευτεί και να επιβιώσει στη συλλογική μνήμη. Και ο τελευταίος χορός του Μέσι, περιελάμβανε ισόποσα, απώλεια, θλίψη και νοσταλγία.

Για πρώτη ίσως φορά στην καριέρα του, στα 39 του και στο τελευταίο του παιχνίδι στα Παγκόσμια Κύπελλα, ο «Λέο» επηρέασε το παιχνίδι σχεδόν στο 0,0% του. Κάτι που δεν θα αποδειχθεί ποτέ βάσει στατιστικής, ωστόσο… συνέβη. Ουδέποτε στην εξέλιξη αυτού του αγώνα δεν μπόρεσε να παρέμβει και να αλλάξει το παραμικρό. Τα «παιδιά» του ήταν προετοιμασμένα και πανέτοιμα να πάρουν το στέμμα και να το φορέσουν πανάξια, σε μια σημειολογική τελετή παραλαβής-παράδοσης των ποδοσφαιρικών σκήπτρων.

Τα πάντα, όπως ακριβώς συμβαίνει σε όλη του την καριέρα -σε όλη του τη ζωή πιθανότατα- φάνταζαν προδιαγεγραμμένα. Σαν τα νήματα να κινούνταν από μια αόρατη, ανώτερη δύναμη. Η απώλεια του τελικού, οδήγησε στη θλίψη για το δικό του φινάλε στα Μουντιάλ -πιθανώς και στην Εθνική ομάδα- και σίγουρα στη θλίψη για το ότι μόλις είχε ολοκληρωθεί το τελευταίο παιχνίδι της καριέρας του αυτού του επιπέδου, του ανώτερου πιθανού. Στη θλίψη για το ότι δεν μπόρεσε να χορέψει όπως θα ήθελε την τελευταία παράστασή του, μπροστά σε έναν ολόκληρο πλανήτη. Αυτά τα συσσωρευμένα στρώματα θλίψης, έδωσαν εντέλει τη θέση τους στη νοσταλγία για όλα όσα θα μπορούσαν, όλα όσα ήταν και δεν θα είναι ποτέ ξανά.

Το μινόρε της νοσταλγίας

Αυτό που δεν γνώριζε τη στιγμή του φινάλε του τελικού, ήταν ότι ακριβώς αυτό το αίσθημα της απώλειας, της θλίψης και της νοσταλγίας που αποτυπώθηκε στα δάκρυα που κύλησαν ποτάμι από τα μάτια του, ήταν και το μοναδικό φινάλε που θα μπορούσε να αποθεώσει και να ολοκληρώσει αυτή τη γλυκιά μελωδία της καριέρας του. Μια μελωδία που έπαιξε σταθερά επί 20 χρόνια στο ανώτερο επίπεδο, γαλούχησε γενιές και γενιές, έμαθε στον κόσμο πως παίζεται η «σωστή» μουσική επί χόρτου και εν τέλει, κυριάρχησε πάνω από οποιαδήποτε άλλη μουσική, πάνω από κάθε θόρυβο.

Ήταν απλά γραφτό να γίνει έτσι. Άλλωστε, τα περισσότερα φινάλε αυτού του επιπέδου, σπανίως τελειώνουν σε εύθυμο τόνο. Η τελευταία συγχορδία συνήθως παίζεται σε μινόρε για να αποδώσει σωστά όχι τον τρόπο με τον οποίο γράφτηκε το τέλος, αλλά το νοσταλγικό συναίσθημα που το ακολουθεί. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς; Τον Μαραντόνα το ’94; Τον Ζιντάν το ’06; Λίγες μέρες πριν τον Μέσι, το φινάλε του Κριστιάνο; Και πόσα άλλα σε διαφορετικά σπορ; Ο Γκάλης, ο Τάισον, ο Λανς Άρμστρονγκ…

Είναι εξ ορισμού αδύνατο μια μελωδία υπέροχη, να τελειώσει όμορφα. Απλώς τελειώνει και αυτό από μόνο του αρκεί. Το Ultima Tango του «Λέο» ολοκληρώθηκε με ίσως την πιο εκκωφαντική και ποδοσφαιρικά αναπόφευκτη ήττα της καριέρας του, όμως το αποτέλεσμα ενός 90λεπτου -όσο σημαντικό κι αν ήταν- δεν θα μπορούσε να καθορίσει την προαποφασισμένη ποδοσφαιρική συλλογική μνήμη. Καθότι ο «Λέο» ήδη τερμάτισε το σπορ, νίκησε τους πάντες, νίκησε τα πάντα. Και όμως, πέρα από όλους τους τίτλους, τα προσωπικά βραβεία, τα ρεκόρ, ακόμη και πέρα από όλες τις υπέροχες αναμνήσεις των 20 και πλέον ετών, η μεγαλύτερη νίκη του δεν περιλαμβάνεται σε αυτά…

Δέκα νότες

Η μεγαλύτερη νίκη της καριέρας του Μέσι είναι ότι αυτό το ρημάδι το «10» σε μια άσπρη-γαλάζια ή σε μια μπλουγκράνα φανέλα, ακόμη και αν αυτή δεν έχει όνομα, θα φέρνει μόνο μια εικόνα στο νου ως την αιωνιότητα. Σαν 10 νότες σε μια συγκεκριμένη σειρά που όταν τις ακούς, ξέρεις πολύ καλά ποια μουσική παίζει.

Αυτό το 10, αυτό που ο ίδιος παρέλαβε από τον Ντιέγκο και παρέδωσε στον Λαμίν. Είπαμε: όλα όσα έχουν συμβεί στην καριέρα του «Πούλγκα» ήταν σαν μια προκαθορισμένη παρτιτούρα και ο ίδιος ήταν απλά ο μαέστρος.

Δυστυχώς, ο μοναδικός συνθέτης στην Ιστορία που θα μπορούσε να αποδώσει σήμερα το soundtrack της ζωής τη Λιονέλ Μέσι δεν βρίσκεται στη ζωή εδώ και σχεδόν ένα αιώνα πια. Ωστόσο φρόντισε να αφήσει πίσω του ένα έργο που δένει απόλυτα με όσα έζησε, όσα είναι και όσα αφήνει ως ποδοσφαιρική παρακαταθήκη ο «Πούλγκα».

Βασιλιάς Κάρλος

Ο Κάρλος Γαρδέλ, ο πατέρας του τάνγκο, πέθανε στις 24 Ιουνίου του 1935 έχοντας μείνει στην Ιστορία ως «ο Μάγος» και ο «Βασιλιάς». Ο «Λέο» γεννήθηκε στις 24 Ιουνίου του 1987 και τα δύο παραπάνω παρατσούκλια τον ακολουθούν αμφότερα ανά τα χρόνια. Πενηνταδύο χρόνια μετά, όσα και τα λευκά πλήκτρα πάνω στο πιάνο, γεννήθηκε ο άνθρωπος που θα οδηγούσε τον λαό της Αργεντινής ξανά στη γη της ποδοσφαιρικής Επαγγελίας, ακόμη 36 χρόνια αργότερα. Τριανταέξι, όσα και τα μαύρα πλήκτρα στο πιάνο. Μουσική, μπάλα και «Λέο» πάντα συνυπήρχαν καρμικά. Η παρτιτούρα γραμμένη από παλιά.

Ο Γαρδέλ, ένας εμιγκρές από τη Γαλλία, έφυγε νωρίς από την πατρίδα του, ως βρέφος στην αγκαλιά της μητέρας του, ώστε να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή στην Αργεντινή. Ο πατέρας του δεν υπήρξε ποτέ στο κάδρο και όταν -πολύ αργά- προσπάθησε να μπει, ο Κάρλος δεν το επέτρεψε. Η δύσκολη, σκληρή ζωή της εποχής, ακόμη πιο δύσκολη για ένα παιδί μετανάστριας στην άλλη άκρη του κόσμου, στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα τον είχε κάνει αντίστοιχα σκληρό. Η μουσική, το βιολί και το δοξάρι ήταν αυτά που τον μαλάκωναν. Ήταν η δική του μπάλα. Το μοναδικό πράγμα που του έδινε χαρά, το μοναδικό με το οποίο ήθελε να ασχολείται. Και εν τέλει, αυτό που θα τον έκανε «βασιλιά».

Για ένα κεφάλι

Το τελευταίο έργο που συνέθεσε, πριν κοπεί πρόωρα το νήμα της ζωής του σε αεροπορικό δυστύχημα, ήταν ένα τάνγκο για να επενδύσει μουσικά την -αυτοβιογραφική- ταινία, στην οποία μάλιστα πρωταγωνίστησε – το Tango Bar του 1935. Ο τίτλος του κομματιού ήταν Por Una Cabeza και σήμερα, έναν αιώνα μετά, όποιος έχει την παραμικρή σχέση με τη μουσική, ξέρει αυτομάτως τι ακολουθεί, όταν ακούει αυτές τις 10 νότες στα πρώτα δύο μέτρα της εισαγωγής του.

Αυτό το τάνγκο έμελλε να γίνει η 9η Συμφωνία ή το Ρέκβιεμ του Γαρδέλ, το πιο διάσημο έργο του. Το Tango Bar προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 5 Ιουλίου του 1935 σε Νέα Υόρκη και Μπουένος Άιρες κι έτσι ο Γαρδέλ δεν πρόλαβε να θαυμάσει τις αντιδράσεις του κοινού για το «παιδί» του, μόλις για λίγες μέρες.

Το δε σενάριο της ταινίας; Ο «Ρικάρντο Φουέντες», ο ήρωας τον οποίο υποδύεται ο Κάρλος Γαρδέλ, είναι ένας ταλαιπωρημένος από τη ζωή νέος, ο οποίος φεύγει από το Μπουένος Άιρες για να αναζητήσει ένα καλύτερο αύριο… στη Βαρκελώνη! Το πάθος του για τον τζόγο και τον ιππόδρομο είναι τελικά αυτό που τον εξωθεί στο να μεταναστεύσει, με το όνειρο να ανοίξει ένα κλαμπ για χορό, το «Tango Bar». Και ο τίτλος του τάνγκο που επενδύει μουσικά την ταινία, παραπέμπει σε αυτές τις κούρσες του ιπποδρόμου. Το «Por Una Cabeza» μεταφράζεται ως «για ένα κεφάλι» και αφορά στις οριακές νίκες ή ήττες ενός αλόγου, με διαφορά -κυριολεκτικά- ενός κεφαλιού.

Μπουένος Άιρες – Βαρκελώνη

Τελικά, στο Tango Bar, στη Βαρκελώνη, ο ήρωας της ταινίας βρίσκει όχι απλά μια επαγγελματική επιτυχία, αλλά μια νέα ζωή και εν τέλει την αγάπη. Όπως ο Γαρδέλ ταξίδεψε στην Αργεντινή για να βρει το πάθος του και τη νέα του ζωή μέσω της μουσικής, έτσι και ο Λέο Μέσι -σαν άλλος Ρικάρντο Φουέντες- στα 13 του, έκανε το αντίστροφο δρομολόγιο και έφτασε στην πόλη και τη χώρα που θα τον αγκάλιαζε. Εκεί όπου θα έβρισκε τη νέα του ζωή και τη δική του αγάπη, τόσο προσωπική όσο και αυτή του… υπόλοιπου πλανήτη προς το πρόσωπό του.

Ο Γαρδέλ πρωταγωνίστησε σε μια σχεδόν αυτοβιογραφική ταινία και τραγούδησε ο ίδιος τους στίχους του τάνγκο που ξεπήδησε μόνο του από τη συνείδηση, βγάζοντας στο πεντάγραμμο όσα είχε ανάγκη να τραγουδήσει, για τη νοσταλγία όσων δεν έζησε και για την δική του -ανολοκλήρωτη- αγάπη με τον έρωτα της ζωής του, την Ισαμπέλ. Η ζωή, σε αντίθεση με το σινεμά, είναι σκληρή και ο Γαρδέλ το βίωσε από την πρώτη, μέχρι την τελευταία κυριολεκτικά στιγμή της. Νωρίτερα όμως, είχε ήδη προλάβει να αποτελέσει το σύμβολο ενός συλλογικού μέσου έκφρασης, ενός τρόπου ζωής για τον Αργεντίνο, αυτόν του τάνγκο.

Ο Μέσι πάλι, πρωταγωνίστησε στην ποδοσφαιρική ταινία της ζωής του -το Μουντιάλ 2026- και το φινάλε, ξανά, όπως συμβαίνει στην πραγματικότητα σε αντίθεση με τη φαντασία, ήταν σκληρό. Η νίκη δεν ήταν και τόσο κοντά, δεν χάθηκε συνολικά «για ένα κεφάλι», όμως εδώ πρέπει να θυμηθούμε ότι η μελωδία είχε ολοκληρωθεί -με κρεσέντο- ένα 90λεπτο πίσω. Μετά τον μυθικό ημιτελικό με την Αγγλία, ο Λέο βρήκε εκεί τη δική του τελευταία «συμφωνία». Εκείνη ήταν όντως μια νίκη «για ένα κεφάλι» και ήρθε με τρόπο επικό και απολύτως ταιριαστό με την καριέρα του.

Χειροκρότημα, αυλαία, φώτα, μουσική

Ο δε τελικός με την μοναδική «φούρια ρόχα», την ποδοσφαιρική «συμφωνική ορχήστρα» στην οποία υποχρεώθηκε να υποκλιθεί και ο ίδιος, ήταν μονάχα το θέατρο όπου απλώς ακούστηκε το τελευταίο χειροκρότημα, πριν πέσει η αυλαία και κλείσουν τα φώτα. Αυτό που ο Γαρδέλ δεν πρόλαβε να ακούσει ποτέ από το κοινό του. Και ποιος ξέρει: αν εκείνο το βολέ στο τέλος από το αριστερό «δοξάρι» του μαέστρου δεν είχε βρει στο κεφάλι του Μερίνο, μπορεί το τάνγκο αυτό να είχε τελειώσει -κατ’ εξαίρεση- σε ματζόρε! Για ένα κεφάλι…

Ο Μέσι, όπως και ο Βασιλιάς Κάρλος στην εποχή του, κατάφερε να γίνει το σύμβολο του σύγχρονου τρόπου ζωής των Αργεντίνων. Το απόλυτο παράδειγμα προς μίμηση, αυτός που έδειξε στον λαό του ότι από όπου κι αν προέρχεται, όσο ταπεινό κι αν είναι το υπόβαθρό του, μπορεί να τα καταφέρει, να γίνει ο καλύτερος και να φτάσει μέχρι την -θεατρικώς οριζόμενη- αρχαιοελληνική αποθέωση.

Ο Μέσι και η Αργεντινή του, λοιπόν, παρέδωσαν την μπαγκέτα στον Γιαμάλ και την Ισπανία του, με το ίδιο το ποδόσφαιρο να τιμωρεί και να επιβραβεύει κατά βούληση και έτσι να διασφαλίζει ταυτόχρονα ότι βρίσκεται ξανά σε καλά χέρια – και πόδια.

Κάπως έτσι, υπό τους φαντασιακούς ήχους από το μαγικό δοξάρι του Βασιλιά Κάρλος και τις τελευταίες εικόνες από το μαγικό πόδι του Βασιλιά Λέο, η ζωή έκανε τον κύκλο της, η αυλαία έπεσε, τα φώτα έσβησαν, η παρτιτούρα έκλεισε και η μουσική ολοκληρώθηκε.

¡Gracias totales, Leo!