Ο Μάνος Σ. Ελευθερόγλου βρέθηκε στο Πάνω Σπίτι για τη performance Ημερολόγια Αφής και μας μεταφέρει σε μια εξερεύνηση ανάμεσα στην αφή, την ακρόαση και τη συμπαρουσίαση
Τα Ημερολόγια Αφής δεν είναι απλώς μια περιηγητική performance σε έξι δωμάτια ενός σπιτιού. Είναι μια λεπτή, σχεδόν υπόγεια διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα σώματα αναζητούν ξανά τόπο και νόημα μέσα σε μια εποχή κατακερματισμού. Η εμπειρία φέρνει στον νου εκείνη τη διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στο «μέσα» και το «έξω» που συναντά κανείς στους Ονειροπόλους του Μπερτολούτσι: τον ιδιωτικό χώρο ως καταφύγιο και ταυτόχρονα ως πεδίο δοκιμασίας απέναντι σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται βίαια. Εδώ, το σπίτι δεν λειτουργεί ως σκηνικό· μετατρέπεται σε πεδίο συνάντησης της εσωτερικότητας με τη συλλογική εμπειρία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση που αναπτύσσει το έργο με την έννοια της αναλογικότητας. Στη νομική επιστήμη, η αρχή της αναλογικότητας εμπεριέχει την αρχή της προσφορότητας: το μέσο οφείλει να είναι κατάλληλο για τον επιδιωκόμενο σκοπό. Η performance, ωστόσο, μοιάζει να προτείνει μια σχεδόν αντίστροφη διαδρομή. Δεν ξεκινά από τον σκοπό για να αναζητήσει το κατάλληλο μέσο, αλλά από την εμπειρία, την επαφή, την τυχαιότητα της συνάντησης, αφήνοντας τον σκοπό να αναδυθεί εκ των υστέρων. Σαν να μας υπενθυμίζει ότι ορισμένες αλήθειες δεν κατακτώνται μέσω της τελολολογίας αλλά αντίθετα μέσω της διαθεσιμότητας.
Αυτή η αναζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ιδωθεί στο πλαίσιο του ύστερου καπιταλισμού. Τα σώματα εμφανίζονται θρυμματισμένα, αποσπασμένα από τα μεγάλα συλλογικά συγκροτητικά φαντασιακά που άλλοτε παρείχαν προσανατολισμό. Μετά την απομάγευση του κόσμου και τη διαδοχική απογοήτευση από τις ιδεολογίες, οι ανθρωπότυποι που παρήγαγε αυτό το καταρρέον πλαίσιο αναζητούν νέο έρμα. Και ίσως εύστοχα ξεκινούν από το μόνο βέβαιο σημείο: το σώμα και το παρόν. Η αφή, η ακρόαση και η συνύπαρξη προτείνονται εδώ όχι ως αισθητικές κατηγορίες αλλά ως πρωτογενείς μορφές επανασύνδεσης.
Οι δημιουργοί και περφόρμερ του έργου αποδεικνύονται εξαιρετικές. Η ακρίβεια, η ευαισθησία και η σωματική τους νοημοσύνη φανερώνουν ένα επίπεδο δουλειάς που σπάνια αναγνωρίζεται όσο του αξίζει. Αν υπήρχαν στην Ελλάδα οι αναγκαίες θεσμικές και παραγωγικές υποδομές για την ανάπτυξη της performance και του σύγχρονου χορού, θα μιλούσαμε πιθανότατα για μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες δημιουργικές κατευθύνσεις του εγχώριου πολιτιστικού πεδίου.
Υπάρχει, τέλος, κάτι βαθιά γοητευτικό στην ταπεινότητα των ανθρώπων του χορού. Ίσως επειδή γνωρίζουν ότι δύσκολα θα προσκληθούν σε κάποιο δημοφιλές podcast ή τηλεοπτικό πάνελ (και ίσως πια, εάν παρελπίδα κληθούν να αρνηθούν να πάνε), για να εκφέρουν τη «μεγάλη άποψή» τους, όπως συμβαίνει συχνότερα με άλλες, περισσότερο προβεβλημένες κατηγορίες δημιουργών. Έτσι παραμένουν στραμμένοι στην παρατήρηση, στη μελέτη και στην εμβάθυνση. Και ίσως γι’ αυτό τα έργα τους καταφέρνουν συχνά να μιλούν με μεγαλύτερη ακρίβεια για την εποχή μας από όσο πολλές θορυβώδεις δημόσιες ημιμαθείς βαρυγδουπες τοποθετήσεις. Στα Ημερολόγια Αφής, αυτή η σιωπηλή σοφία γίνεται αισθητή σε κάθε δωμάτιο.
Τη Δευτέρα 20 Ιουλίου ο σαξοφωνίστας και πολυοργανίστας Isaiah Collier έρχεται στο ΣΤΟΑ Culture για να παρουσιάσει το project του «Collier plays Coltrane»