Πολιτισμική προκατάληψη ή ένα απλό ηλιοβασίλεμα; Στο επίκεντρο έντονης κριτικής βρέθηκε η κορυφαία φωτογράφος Άνι Λίμποβιτς, μετά από ανάρτησή της στο Instagram με εικόνες από τη νέα της έκθεση ποδοσφαίρου στο Μεξικό.
Η επιλογή μιας έντονης κίτρινης, σέπια απόχρωσης αποκλειτικά για τη φωτογραφία των Μεξικανών ποδοσφαιριστών, σε αντίθεση με τους ουδέτερους τόνους των ομάδων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά, πυροδότησε αντιδράσεις στο διαδίκτυο, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα δυτικά στερεότυπα και τη φυλετική προκατάληψη μέσω της χρωματικής επεξεργασίας.
Η χρωματική διόρθωση που χρησιμοποιεί συστηματικά το Χόλιγουντ για να απεικονίσει «αναπτυσσόμενες χώρες» κόστισε στην Άνι Λίμποβιτς μια σοβαρή επικοινωνιακή κρίση καθώς η χρήση του Mexican Filter ¦με τη χαρακτηριστική καφέ-κίτρινη απόχρωση της σέπιας) στη νέα της δουλειά για το Παγκόσμιο Κύπελλο προκάλεσε οργισμένα σχόλια από θεατές και κριτικούς.
Μέλη της κοινότητας των φωτογράφων αλλά και των colorists επισημαίνουν ότι «τέτοιες αισθητικές επιλογές ενισχύουν επιβλαβείς αντιλήψεις, παρουσιάζοντας ζωντανούς πολιτισμούς ως θλιβερούς ή υποβαθμισμένους».
«Χρησιμοποίησε πραγματικά το φίλτρο σέπια για το Μεξικό; Ο ρατσισμός στην τέχνη ζει και βασιλεύει»
Στο πλαίσιο της έκθεσής της με θέμα το ποδόσφαιρο στο Εθνικό Μουσείο Ανθρωπολογίας στην Πόλη του Μεξικού, η Άνι Λίμποβιτς φωτογράφισε παίκτες από τις τρεις συνδιοργανώτριες χώρες του φετινού Παγκοσμίου Κυπέλλου: το Μεξικό, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά.
Ωστόσο, η χρωματική απόχρωση στη φωτογραφία των Μεξικανών παικτών Ραούλ Χιμένες, Γιόχαν Βάσκες και Χουλιάν Κινόνες, οι οποίοι εμφανίζονται απορροφημένοι στο παιχνίδι σε ένα σκονισμένο γήπεδο κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος, έγινε κόκκινο πανί συγκεντρώνοντας πλήθος επικριτικών σχολίων.
«Χρησιμοποίησε πραγματικά το φίλτρο σέπια για το Μεξικό;» διαβάζει δημοφιλές σχόλιο του Άνταμ Γκιλ. «Φυσικά και το Μεξικό είναι φωτογραφημένο σε σέπια. Ο ρατσισμός στην τέχνη ζει και βασιλεύει», σημειώνει άλλο.
Αν και υπήρξαν αρκετοί που υπεραμύνθηκαν της φωτογράφου, επισημαίνοντας ότι «η λήψη έγινε κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος, όταν υπάρχει ούτως ή άλλως μια φυσική χρυσοκίτρινη απόχρωση», η πλειονότητα των σχολίων εστίασε στην προβληματική χρήση του λεγόμενου «μεξικανικού φίλτρου».
Τι είναι το Mexican Filter
Πριν από την έλευση της ψηφιακής φωτογραφίας, οι δημιουργοί επέλεγαν το φιλμ που θα χρησιμοποιούσαν, το οποίο καθόριζε σε μεγάλο βαθμό τη χρωματική παλέτα του τελικού αποτελέσματος.
Σήμερα, η κατεύθυνση του χρωματικού τόνου αποφασίζεται κατά τη διαδικασία της ψηφιακής επεξεργασίας στο μοντάζ.
Η ταινία Traffic του Στίβεν Σόντερμπεργκ το 2000 ήταν η πρώτη που εφάρμοσε ένα κίτρινο φίλτρο για να διαχωρίσει την πλοκή που εκτυλίσσεται στις Ηνωμένες Πολιτείες από τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στο Μεξικό, μια τεχνική που υιοθετήθηκε αργότερα και από τη διάσημη σειρά Breaking Bad.
Πρόσφατα, η σειρά The White Lotus δέχτηκε επίσης πυρά κατά τη διάρκεια του τρίτου κύκλου της, ο οποίος γυρίστηκε στην Ταϊλάνδη με μια έντονη κίτρινη απόχρωση, σε αντίθεση με τα πιο φυσικά χρώματα του δεύτερου κύκλου στην Ιταλία.
«Εμείς και εκείνοι»
Στην περίπλοκη διαδικασία της κινηματογραφικής και τηλεοπτικής παραγωγής, ο διάβολος κρύβεται συχνά στις λεπτομέρειες, εκείνες τις λεπτές πινελιές που μπορεί να περνούν απαρατήρητες από τον μέσο θεατή, αλλά συμβάλλουν σημαντικά στην αφήγηση και την ατμόσφαιρα.
Σύμφωνα με την ανάλυση του TV Tropes, η κίτρινη απόχρωση εξυπηρετεί έναν απλό σκοπό στον πυρήνα της: να υπογραμμίσει τη ζεστασιά ενός σκηνικού ή να προσδώσει μια «παλιομοδίτικη» αύρα.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις αυτής της επιλογής είναι βαθύτερες από την απλή ατμοσφαιρική ενίσχυση, καθώς η συγκεκριμένη χρωματική διαβάθμιση μπορεί να προκαλέσει ασυνείδητους συνειρμούς με τη φτώχεια, τις ασθένειες και τη ρύπανση, ρίχνοντας την απεικονιζόμενη περιοχή σε αρνητικό φως, ειδικά όταν αντιπαραβάλλεται με τις ψυχρότερες και πιο φυσικές σκηνές των αναπτυγμένων χωρών.
Αποικιοκρατία και στερεότυπα
Αυτή η προσέγγιση έχει δεχτεί έντονη κριτική, με πολλούς σχολιαστές να τη χαρακτηρίζουν ως μια λεπτή μορφή δυτικής προκατάληψης που αγγίζει τα όρια του ρατσισμού.
Μια σχετική έκθεση του Matador Network φέρνει αυτή τη διαμάχη στο προσκήνιο, φιλοξενώντας τις απόψεις αναλυτών που εκφράζουν μια κοινή ανησυχία: ότι η χρησιμοποίηση μιας κίτρινης απόχρωσης ενισχύει επιβλαβή στερεότυπα.
🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️🏃🏻♂️Chris Hemsworth 🚙🚗🚙🚗🚙🚗🚙🚗🚙🚗🚙🚗🚙🚗🚙🚗🚙 EXTRACTION 🧨💥🧨💥🧨💥🧨💥🧨💥🧨💥 on Netflix 24 April🧨💥 pic.twitter.com/TqrS62ZHkK
Από αυτή την οπτική γωνία, τέτοιες επιλογές χρωματικής διαβάθμισης συμβάλλουν στις λανθασμένες αντιλήψεις της Δύσης για χώρες όπως το Μεξικό, η Ινδία, το Πακιστάν και το Αφγανιστάν, περιοχές με πλούσιους, ζωντανούς πολιτισμούς που συχνά παρουσιάζονται λανθασμένα ως μουντές και θλιβερές.
Η χρήση του χρώματος στον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τη φωτογραφία είναι ένα ισχυρό εργαλείο, ικανό να επηρεάσει την αντίληψη και το συναίσθημα του κοινού.
Ενώ η κίτρινη απόχρωση μπορεί αρχικά να έχει ως στόχο να αναδείξει τη γεωγραφική ζεστασιά ενός τόπου, οι ευρύτερες πολιτιστικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της δεν μπορούν να αγνοηθούν, μετατρέποντας μια καλλιτεχνική επιλογή σε πολιτικό ζήτημα.
Επιπλέον, ιστορικές φωτογραφίες με επεξεργασία σέπια απεικονίζουν συχνά εποχές αποικιοκρατίας.
Η παρουσία τέτοιων εικόνων σε σύγχρονους χώρους, όπως σε καταστήματα, έχει προκαλέσει αντιδράσεις και καταγγελίες για ρατσισμό.
Επίσης, έχουν καταγραφεί έντονες συζητήσεις, όπως σημειώνεται από το PetaPixel, όταν γνωστές προσωπικότητες της φωτογραφίας επιλέγουν να χρησιμοποιήσουν τέτοια φίλτρα σε σύγχρονες λήψεις, καθώς θεωρείται ότι «ξεπλένουν» ή αλλοιώνουν τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων με πιο σκούρο δέρμα.