Η Βενεζουέλα μετά τη στρατιωτική επέμβαση Τραμπ – Οι άνθρωποι δεν «χορεύουν στους δρόμους»

Έχουν περάσει σχεδόν έξι μήνες από την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο. Τη θέση του έχει πάρει η πρώην αντιπρόεδρός του, Ντέλσι Ροντρίγκες, για την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ μόνο καλά έχει να πει. Πολιτικά δεν έχουν αλλάξει πάρα πολλά. Αλλά μάλλον ούτε και οικονομικά.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, με τον ενθουσιώδη τρόπο που τείνει να μιλάει για όσα κάνει, ισχυρίζεται ότι πλέον οι άνθρωποι στη Βενεζουέλα είναι ευτυχισμένοι. Ότι «χορεύουν στους δρόμους». Και ότι «έχουν πολλά λεφτά γιατί πουλιέται το πετρέλαιο». Αλλά τα πράγματα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Wall Street Journal, δεν είναι ακριβώς έτσι.

Την Τρίτη 3 Ιουνίου, χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους για να διαδηλώσουν. Ζητούν καλύτερους μισθούς, καλύτερες εργασιακές συνθήκες, και να οριστούν οι προεδρικές εκλογές.

Διαδήλωση της αντιπολίτευσης στο Καράκας / REUTERS/Leonardo Fernandez Viloria

Εισροή επενδυτών στη Βενεζουέλα

Μια «παρθένα» στον καπιταλισμό οικονομία σαν αυτήν στη Βενεζουέλα ήταν φυσικό να προσελκύσει επενδυτές που αναζητούν ευκαιρίες. Και σύμφωνα με Αμερικανό διπλωμάτη, η χώρα πια είναι «ανοιχτή για δουλειές». Και έχει σε ένα βαθμό δίκιο.

Εκπρόσωποι τεχνολογικών εταιρειών αναζητούν ευκαιρείς, οι κατασκευαστικές ψάχνουν οικόπεδα, αντιπροσωπείες φορτηγών πουλάνε οχήματα. Αλλά οι πολίτες;

600% πληθωρισμός και ηλεκτρονικό «βερεσέ»

Για τους πολλούς Βενεζουελάνους, ήδη πολύ φτωχοί οι περισσότεροι, η οικονομική άνθηση φαίνεται κάτι πολύ μακρινό. Οι περισσότεροι πρέπει να κάνουν δύο ή τρεις δουλειές μόνο και μόνο για να καλύψουν τα ψώνια του σπιτιού τους.

Ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από 600% σε ετήσια βάση. Και αύξηση του ελάχιστου μηνιαίου εισοδήματος στα 240 δεν είναι παρά ένα μικρό κλάσμα από τα χρήματα που χρειάζεται μια οικογένεια για να ζήσει στοιχειωδώς. Πολλοί έχουν στραφεί σε μια μορφή ηλεκτρονικού βερεσέ.

Βενεζουέλα, η μεταβατική πρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες / REUTERS/Leonardo Fernandez Viloria/File Photo

Περίπου οι μισοί ενήλικες έχουν στραφεί στην Cashea για να αγοράσουν τρόφιμα, μια εφαρμογή του τύπου «αγοράστε τώρα, πληρώστε αργότερα».

Η νοσοκόμα Μπέρτα Σάι λέει στην WSJ ότι για να μπορέσει να πληρώσει τους λογαριασμούς κάνει κι άλλα πράγματα: πουλάει κέικ, φροντίζει ανθρώπους σε σπίτια. Πήγε και στη διαδήλωση για να διαμαρτυρηθεί για τις ανεπαρκείς αυξήσεις μισθών από την κυβέρνησης στη Βενεζουέλα. «Ήμασταν ενθουσιασμένοι. Νομίζαμε ότι η αλλαγή ερχόταν. Αλλά όλα είναι ίδια. Η πείνα, η δυστυχία συνεχίζονται».

Ελάχιστο εισόδημα 240 δολάρια, έξοδα 730

Τα βασικά έξοδα τροφίμων για μια πενταμελή οικογένεια στη Βενεζουέλα εκτιμήθηκαν στα 730 δολάρια τον Απρίλιο.

Την Ημέρα της Μητέρας φέτος, η κίνηση των πεζών σε εμπορικό κέντρο του Καράκας αυξήθηκε κατά 15% σε σχέση με πέρυσι. Οι πελάτες έκαναν βόλτες, αλλά λίγοι κρατούσαν τσάντες. Όλες οι βιτρίνες είχαν αυτοκόλλητο της Cashea. Πολλοί Βενεζουελάνοι τη χρησιμοποιούν για να πραγματοποιούν πληρωμές που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά.

Αλλά το 50% των αγορών στη Βενεζουέλα είναι καθημερινά είδη όπως τα τρόφιμα, σε σχέση με το 30% τον Ιανουάριο του 2025. Όταν στο παντοπωλείο στο κάτω επίπεδο του εμπορικού κέντρου κόπηκε για λίγο το ρεύμα, πολλοί βγήκαν έξω, αφήνοντας τα καρότσια τους. Δεν μπορούσαν να πληρώσουν χωρίς να λειτουργεί η εφαρμογή.

Η Γκόμες και ο σύζυγός της Κρους, ήταν μεταξύ αυτών. Χρειάζονταν ένα κατάστημα που θα δεχόταν Cashea. Ήταν ο μόνος τρόπος για να μπορέσει να αντέξει οικονομικά τον λογαριασμό των 43 δολαρίων για να ετοιμάσει το μεσημεριανό γεύμα της επόμενης μέρας για την 84χρονη μητέρα της.

Καράκας

Η Γκόμες εργάζεται ως συντονίστρια προϋπολογισμού για μια κρατική εταιρεία. Ο μισθός της είναι 600 δολάρια μηνιαίως, πολύ υψηλότερα από τον ελάχιστο (240). Ο σύζυγός της, χειριστής βαρέων μηχανημάτων, φέρνει επιπλέον 200 δολάρια.

Αλλά ένα απλό γεύμα για την Ημέρα της Μητέρας με κοτόπουλο, σκορδόψωμο και σαλάτα δεν το άντεχε η τσέπη τους. Έτσι βρήκε μια λύση: Αντάλλαξε μερικά δολάρια ΗΠΑ για να πάρει μερικά επιπλέον μπολίβαρ και αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την εφαρμογή Cashea για να πληρώσει τον μισό λογαριασμό: 21,80 δολάρια.

«Μόνο μια μειοψηφία ανθρώπων μπορεί να ψωνίσει έτσι», είπε. «Δεν υπάρχει μεσαία τάξη». Και πρόσθεσε: «Όλα έχουν γίνει πιο ακριβά από τις 3 Ιανουαρίου». Η Γκόμες δεν έχει δει κάτι από τα παραπανίσια χρήματα από το πετρέλαιο. «Νομίζω ότι είμαστε σε χειρότερη θέση», λέει.

Λούνα-παρκ πλουσίων

Οι ελπίδες ήταν πολλές και μεγάλες, αλλά προς το παρόν, η Βενεζουέλα έχει γίνει παιδική χαρά για πλούσιους. Και για επενδυτές με έφεση στο ρίσκο, που θέλουν να αγοράσουν φθηνά και να κερδίσουν πολλά.

Αμερικανοί, Κινέζοι, Αυστραλοί και άλλοι «καουμπόηδες», όπως τους περιγράφει ο Εστέμπαν Τορμπάρ, μέτοχος του πεντάστερου ξενοδοχείου Cayena στο Καράκας. «Σε ένα τυπικό πρωινό πάνω από λευκά τραπεζομάντιλα, ακούγονταν γαλλικά σε ένα τραπέζι, βραζιλιάνικα πορτογαλικά σε ένα άλλο», λέει.

Βενεζουελάνος επενδυτικός τραπεζίτης, που μίλησε στη WSJ υπό τον όρο της ανωνυμίας, εξηγεί: «Θέλουν να παίξουν την ιστορία της ανάκαμψης της Βενεζουέλας».

Κάποιοι, λέει, φτάνουν με λανθασμένες προσδοκίες, ελπίζοντας να αγοράσουν σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές.

Καράκας, τα γραφεία της Κεντρικής Τράπεζας / REUTERS/Leonardo Fernandez Viloria

«Υπάρχουν αρκετοί τύποι που σκέφτονται ότι η Βενεζουέλα είναι η Ουκρανία μετά το τέλος του πολέμου ή η Κούβα μετά την πτώση του καθεστώτος», προσθέτει. Οι περισσότεροι φεύγουν χωρίς να υπογράψουν προσφορές. Οι συμφωνίες συγχωνεύσεων και εξαγορών χρειάζονται γενικά τουλάχιστον έξι μήνες για να οριστικοποιηθούν, είπε, και «νομίζω ότι λίγοι θα φτάσουν στο τελευταίο βήμα φέτος».

Ποιοι αισιοδοξούν

Φυσικά, κάποιοι έχουν λόγους να αισιοδοξούν. Οι εξαγωγές πετρελαίου έχουν αυξηθεί σε υψηλό επταετίας και τα δολάρια από τις πωλήσεις πετρελαίου των ΗΠΑ αρχίζουν να εισρέουν στην οικονομία. Η συναλλαγματική ισοτιμία σταθεροποιήθηκε. Χαλάρωσαν και οι αμερικανικές κυρώσεις σε τράπεζες. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο συνεργάζεται ξανά με την κυβέρνηση της Βενεζουέλας για πρώτη φορά από το 2019.

Αλλά υπάρχει μεγάλη αδιαφάνεια για τις νέες συμφωνίες πετρελαίου. Οι ανανεώσεις συμβάσεων έχουν σε μεγάλο βαθμό κρατηθεί μυστικές. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ διανέμει δολάρια στην οικονομία, αλλά οι λεπτομέρειες είναι ασαφείς.

Ο οικονομολόγος Ερμής Πέρες λέει: «Με τόσο υψηλό πληθωρισμό, η κατανάλωση δεν θα μπορέσει να ανακάμψει σημαντικά και η βιώσιμη ανάπτυξη δεν θα είναι δυνατή». Και ενώ ορισμένοι οικονομολόγοι προβλέπουν διψήφια αύξηση του ΑΕΠ, το ΔΝΤ δεν είναι τόσο αισιόδοξο. Προβλέπει για τη Βενεζουέλα ανάπτυξη 4% φέτος και 6% του χρόνου.

Ξένο χρήμα

Ο οικονομολόγος Αλεχάντρο Γκρισάντι είναι αισιόδοξος ότι θα έρθει ξένο χρήμα. Ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες θα μπορέσουν να προσλάβουν περισσότερους υπαλλήλους και η οικονομία θα βελτιωθεί για περισσότερους ανθρώπους.

«Νομίζω ότι οι Βενεζουελάνοι θα αρχίσουν να το νιώθουν περισσότερο στις τσέπες τους κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους», είπε ο Γκρισάντι. «Και θα μπορούσαμε να βλέπουμε τα καλύτερα Χριστούγεννα που είχε η Βενεζουέλα τα τελευταία 15 χρόνια». Ορισμένες βιομηχανίες αρχίζουν να βλέπουν μια ώθηση. Οι κάτοικοι του Καράκας έχουν παρατηρήσει περισσότερα καινούργια αυτοκίνητα στους δρόμους της πόλης τους, καθώς οι αντιπροσωπείες αυτοκινήτων προσφέρουν επιλογές χρηματοδότησης.

Η Εστεφανία Γκαρσία, 28 ετών, σκέφτεται να αγοράσει το πρώτο της αυτοκίνητο. Αποταμίευε καιρό δολάρια ΗΠΑ που κερδίζει από μια ξένη εταιρεία. Τώρα άρχιζε να αισθάνεται έτοιμη να κάνει «ένα άλμα πίστης».

«Η Βενεζουέλα είναι ακόμα σε αναταραχή. Τίποτα δεν είναι εγγυημένο», είπε. «Αλλά στοιχηματίζω στη χώρα».