Την απρόκλητη καταστολή των διαδηλώσεων, ένα σταθερό μοτίβο ατιμωρησίας των αστυνομικών αρχών, αλλά και την υιοθέτηση επικίνδυνων όπλων που φτιάχτηκαν για στρατιωτική χρήση σχολιάζει νέα έκθεση που η Διεθνής Αμνηστία έδωσε στη δημοσιότητα την Πέμπτη.

Η έρευνα με τίτλο Protests are not Battlefields («Οι διαδηλώσεις δεν είναι πεδία μάχης») αποτελεί την αφετηρία μίας διεθνούς καμπάνιας του οργανισμού που σκοπό έχει να πιέσει το ελληνικό υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και την Ελληνική Αστυνομία να παύσει τη χρήση των χειροβομβίδων κρότου-λάμψης, ως ένα πρώτο βήμα για την επιδιόρθωση της αντιμετώπισης που επιφυλάσσουν οι ελληνικές αρχές απέναντι στις διαδηλώσεις και τους διαδηλωτές.

Οι χειροβομβίδες κρότου-λάμψης αποτελούν ένα στρατιωτικό όπλο που κατασκευάστηκε αρχικά για εκπαιδευτικούς σκοπούς, ώστε να προσομοιώνει συνθήκες έκρηξης σε ασκήσεις. Κανονικά, η χρήση της ως όπλου προτείνεται μόνο σε καταστάσεις ομηρίας ή πολιορκίας, ωστόσο, σε μία σειρά χωρών όπως το Μπαχρέιν, η Λευκορωσία, η Βραζιλία, η Κολομβία, ο Λίβανος και οι ΗΠΑ, χρησιμοποιείται συστηματικά από τις αρχές στη διάλυση διαδηλώσεων.

Στον κατάλογο αυτών των χωρών ανήκει και η Ελλάδα, που έχει υιοθετήσει εδώ και δεκαετίες και χωρίς φειδώ το στρατιωτικό αυτό όπλο για λόγους καταστολής, με πλήθος διαδηλωτών, δημοσιογράφων ή ακόμα και περαστικών να υφίστανται τις συνέπειες ανά τα χρόνια.

Ενδεικτικά, οι χειροβομβίδες κρότου-λάμψης που έχουν υιοθετηθεί στην Ελλάδα, οι NICO 2-Bang BTV της γερμανικής Rheinmetall, απελευθερώνουν θερμότητα πάνω από 3000 βαθμούς Κελσίου. Ο ήχος που παράγουν στα 170 dB ισοδυναμεί με αυτόν του κινητήρα ενός αεροπλάνου σε πολύ κοντινή απόσταση, ενώ η λάμψη τους φτάνει μέχρι τα 3 εκατομμύρια καντέλα – ισοδύναμο με τα φώτα προσγείωσης ενός αεροπλάνου.

Κατά τη διάρκεια της έρευνάς της για τη σχετική έκθεση, η Διεθνής Αμνηστία πραγματοποίησε συνεντεύξεις με πολλά άτομα που δέχθηκαν επιθέσεις από την Αστυνομία με χειροβομβίδες κρότους-λάμψης στο πλαίσιο διαδήλωσης. Κάποιοι εξ αυτών υπέστησαν μόνιμες βλάβες, άλλοι προσωρινές. Οι κρότου-λάμψης μπορούν να προκαλέσουν προσωρινή ή μόνιμη ζημιά στην ακοή, εγκαύματα, τραύματα, ακόμα και πυρκαγιά, ενώ δευτερογενώς δημιουργούν τον κίνδυνο ποδοπατήματος από τον πανικό που προκαλείται στο πλήθος.

Η δε χρήση τους στις υποθέσεις που μελέτησε η έρευνα της Διεθνούς Αμνηστίας περιλαμβάνει ρίψη τους πολλές φορές σε ευθεία βολή ακόμα και στο κεφάλι, τακτική χρήση τους κατά δημοσιογράφων και φωτορεπόρτερ, αλλά και χρήση τους ακόμα και σε συνθήκες που επηρεάζουν μικρά παιδιά.

Η διαρκής ατιμωρησία

Ωστόσο, η χρήση των χειροβομβίδων κρότου-λάμψης φαίνεται να αποτελεί μία μόνο όψη ενός ευρύτερου προβλήματος: της αστυνομικής βίας και ατιμωρησίας, της αδιαφάνειας στην άσκηση του έργου των αστυνομικών αρχών, αλλά και της διαχρονικής κάλυψης που απολαμβάνουν τα σώματα ασφαλείας για τέτοιες παραβάσεις από την πολιτική ηγεσία.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει κυκλοφορήσει κι άλλες εκθέσεις για την αστυνομική βία και ατιμωρησία, αλλά και τις πολιτικές περιστολής του δικαιώματος του συνέρχεσθαι το 2021 και το 2024. Ωστόσο, στην τωρινή έκθεση οι συντάκτες της δηλώνουν ότι «οι ανησυχίες που διατυπώθηκαν σε αυτές τις εκθέσεις έχουν μόνο αυξηθεί, μπροστά στις επίμονες προσπάθειες των ελληνικών αρχών να περιορίσουν έτι περαιτέρω το δικαίωμα της ελεύθερης και ειρηνικής συνάθροισης», όπως έδειξε και η καθολική απαγόρευση των διαδηλώσεων γύρω από το Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη.

Το αίτημα της απαγόρευσης των κρότου-λάμψης αποτελεί την αιχμή του δόρατος της καμπάνιας που τώρα βάζει μπροστά η Διεθνής Αμνηστία, ωστόσο η έκθεση καλύπτει μία πολύ ευρύτερη θεματολογία, η οποία ασχολείται με τους ανεπαρκείς μηχανισμούς λογοδοσίας των αστυνομικών, τους πειθαρχικούς ελέγχους που δεν καταλήγουν πουθενά, τη χρήση βίας σε συνθήκες κράτησης, τις επιθέσεις σε διαδηλώσεις με τη χρήση δίκυκλων, τις παράτυπες και αυθαίρετες προληπτικές προσαγωγές που επιχειρούν να αποθαρρύνουν τους διαδηλωτές από τη συμμετοχή και πολλά ακόμα.

«Έχω πάει σε εμπόλεμες ζώνες. Αν πέθαινα εκεί, θα είχε λογική. Το να κινδυνεύω να πεθάνω στην Αθήνα το θεωρώ απαράδεκτο», δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου για την παρουσίαση της έκθεσης ο φωτορεπόρτερ Μάριος Λώλος, θύμα άγριων επιθέσεων με χρήση κρότου-λάμψης και γκλομπ από τα ΜΑΤ στο περιθώριο διαδηλώσεων που κάλυπτε.

Ως προς τη συστηματική χρήση βίας των αστυνομικών αρχών κατά δημοσιογράφων και φωτορεπόρτερ, ο κ. Λώλος σχολίασε μάλιστα χαρακτηριστικά ότι αυτή ασκείται κατά των λειτουργών του Τύπου όταν δεν συμβαίνουν επεισόδια, φαινόμενο ενδεικτικό του χαρακτήρα της φίμωσης που επιχειρείται μέσα από αυτές τις πρακτικές.

Αντίστοιχη είναι και η εμπειρία που κόμισε και ο φοιτητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γιώργος Μαύρος, ο οποίος το 2022, κατά τη διάρκεια ειρηνικής φοιτητικής διαμαρτυρίας δέχθηκε επίθεση με κρότου-λάμψης από τις δυνάμεις των ΜΑΤ, η οποία τον βρήκε σε ευθεία βολή στο κεφάλι, καίγοντας του τα μαλλιά και οδηγώντας τον με τραύματα και απώλεια όρασης, ακοής και ισορροπίας στο νοσοκομείο.

Ωστόσο, η μήνυση που κατέθεσε κατά των αστυνομικών απορρίφθηκε, καθώς οι εισαγγελικές αρχές έκριναν ότι η ρίψη κρότου-λάμψης κατά των ειρηνικών φοιτητών ήταν δικαιολογημένη, καθώς άλλες δυνάμεις των ΜΑΤ είχαν δεχθεί επίθεση σε άλλο σημείο της Θεσσαλονίκης την ίδια μέρα.

Στο πλαίσιο της έρευνας, το 2024 και 2025 η Διεθνής Αμνηστία μετέφερε τις ανησυχίες της στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τη διοίκηση της ΕΛΑΣ, ενώ συναντήσεις πραγματοποίησε και με τον Συνήγορο του Πολίτη που επιβλέπει τον Εθνικό Μηχανισμό Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας. Ο οργάνισμος απεύθυνε επιστολές με τα ευρήματα της έρευνας στην ΕΛΑΣ και τα υπουργεία Προστασίας του Πολίτη και Δικαιοσύνης, ωστόσο μόνο η ΓΑΔΑ είχε απαντήσει μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.

Μιλώντας στους δημοσιογράφους, οι εκπρόσωποι της Διεθνούς Αμνηστίας τόνισαν ότι η καμπάνια θα βασιστεί στη δημοσιότητα και την απόπειρα συλλογής υπογραφών και κάλεσαν φίλιους φορείς και την κοινωνία των πολιτών σε δράση.

Ειδήσεις Σήμερα: