Από τις απειλές… στην πρόσκληση του Ιράν στις Συμφωνίες του Αβραάμ – Η Τεχεράνη κερδίζει τον Τραμπ στην «Τέχνη της Συμφωνίας»

Οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν συνεχίζονται, παρά τα αμερικανικά πλήγματα το βράδυ της Δευτέρας στο Μπαντάρ Αμπάς. Οι δύο πλευρές φαίνεται πως έχουν σημειώσει πρόοδο αν και οι ισορροπίες μπορεί να τιναχτούν στον αέρα ανά πάσα στιγμή.

Η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν αλλά και το μέτωπο του Λιβάνου φαίνεται πως είναι τα δύο σημαντικότερα αγκάθια προκειμένου να καταλήξουν σε μία μερική συμφωνία 60 ημερών, κατά την οποία θα ανοίξουν σταδιακά τα Στενά του Ορμούζ με αντάλλαγμα τη μερική άρση των κυρώσεων εκ μέρους των ΗΠΑ και την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων.

Με νέα του ανάρτηση ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο δεν χρειάζεται να παραδοθεί στις ΗΠΑ αλλά μπορεί να καταστραφεί στις ΗΠΑ ή σε κάποια άλλη χώρα. Σύμφωνα με πληροφορίες οι δύο πλευρές δίνουν τη μάχη των διατυπώσεων στο κείμενο της συμφωνίας, που μπορεί όμως να οδηγήσει σε ακόμα ένα τέλμα.

Πιο δύσκολο είναι το ζήτημα του Λιβάνου καθώς το Ισραήλ δεν είναι διατεθειμένο να υποχωρήσει. Έχοντας στρατοπεδεύσει στο νότιο τμήμα του Λιβάνου, ο ισραηλινός στρατός καταστρέφει συστηματικά σπίτια και υποδομές ενώ προσπαθεί να προωθηθεί όσο γίνεται περισσότερο εφαρμόζοντας το μοντέλο της Κίτρινης Γραμμής στη Γάζα.

Οι νεκροί στον Λίβανο έχουν ξεπεράσει τις 3.000 μέσα σε δύο μήνες ενώ η Χεζμπολάχ παρά τα ισχυρά πλήγματα που είχε δεχτεί στην προηγούμενη φάση του πολέμου συνεχίζει να είναι ικανή στο να προκαλεί φθορά στον ισραηλινό στρατό και έχει ανακτήσει την πολιτική της επιρροή μιας και οι μαχητές της – και όχι ο στρατός της χώρας – είναι αυτοί που αντιστέκονται στην ισραηλινή εισβολή.

Στο στόχαστρο ο Λίβανος

Με το Ισραήλ να μην συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία με το Ιράν, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κήρυξε την κλιμάκωση των επιχειρήσεων στον Λίβανο ενώ έχει κάνει σαφές ότι οι επιθέσεις σε Λίβανο και παλαιστινιακά εδάφη είναι «δικός του λογαριασμός». Ο ισραηλινός πρωθυπουργός δήλωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ του εγγυήθηκε ότι θα στηρίξει το «δικαίωμα του Ισραήλ στην αυτοάμυνα», ενώ ο Μάρκο Ρούμπιο κατηγόρησε τη Χεζμπολάχ ότι ευθύνεται για τη στασιμότητα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ ισραηλινής και λιβανέζικης οργάνωσης.

Ο ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, με αφορμή την επέτειο της αποχώρησης του Ισραήλ από τον Λίβανο το 2000, εξέφρασε τη στήριξή του προς τη Χεζμπολάχ και την εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου έναντι του Ισραήλ.

Παρά τα υπαρκτά εμπόδια για τη σύναψη συμφωνίας και την εύθραυστη κατάσταση στον Περσικό, όλο και περισσότεροι αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ΗΠΑ είναι ο αδύναμος κρίκος στο πεδίο των διαπραγματεύσεων.

Ο «ειδικός στις συμφωνίες» έμεινε πίσω

Χαρακτηριστικό είναι το άρθρο γνώμης του Γκιντεόν Ράχμαν, αναλυτή εξωτερικών θεμάτων των Financial Times, με τίτλο «Το Ιράν κερδίζει τον Τραμπ στην τέχνη της συμφωνίας». Ο αρθρογράφος υπενθυμίζει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έγραψε – ή απλώς υπέγραψε – το βιβλίο «Η Τέχνη της Συμφωνίας» που εκδόθηκε το 1987 και πολιτεύτηκε ως αυτός που ξέρει να κλείνει τα καλύτερα deal.

«Το χειρότερο πράγμα που μπορείτε να κάνετε σε μια συμφωνία είναι να φαίνεστε απεγνωσμένοι να την πετύχετε. Αυτό κάνει τον άλλον να μυρίζει αίμα και μετά είστε νεκροί. Το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να διαπραγματευτείτε με βάση τη δύναμη και η μόχλευση είναι η μεγαλύτερη δύναμη που μπορείτε να έχετε». Αυτό είναι ένα απόσπασμα του βιβλίου του 1987, γράφει ο Ράχμαν, που ο Τραμπ θα έπρεπε ίσως να έχει ξαναδιαβάσει πριν δημοσιεύσει στις 5 Απριλίου:

«Ανοίξτε το Γ@μημένο Στενό, τρελοί μπάσταρδοι, αλλιώς θα ζείτε στην Κόλαση».

Οι απειλές του Τραμπ ότι θα φέρει την κόλαση, ή ότι θα γυρίσει το Ιράν στη λίθινη εποχή, στερούνται αξιοπιστίας καθώς ο ίδιος έχει αποκλείσει την αποστολή χερσαίων στρατευμάτων και ξορκίζει το ενδεχόμενο ενός μακροχρόνιου πολέμου.

Σύμφωνα με τον Ράχμαν, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι ιρανικές επιθέσεις στις γειτονικές χώρες αποδείχτηκαν οι βασικοί παράγοντες στη σύγκρουση και ασκούν πίεση στις ΗΠΑ που τώρα συζητούν μία συμφωνία από την οποία το Ιράν μπορεί να βγει κερδισμένο.

«Η ουσία της αναδυόμενης συμφωνίας είναι ότι το Ιράν συμφωνεί να ανοίξει τα Στενά χωρίς να χρεώνει διόδια. Σε αντάλλαγμα, λαμβάνει σταδιακή ανακούφιση από τις κυρώσεις — συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης δισεκατομμυρίων δολαρίων σε περιουσιακά στοιχεία. Το Ιράν θα δώσει υποσχέσεις για περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος. Αλλά οι λεπτομέρειες θα αποτελέσουν αντικείμενο μελλοντικών διαπραγματεύσεων — επομένως το ζήτημα ουσιαστικά παραμένει άλυτο», αναφέρει ο Ράχμαν και παραθέτει δηλώσεις Ρεπουμπλικανών που πλέον δεν κρύβουν την ανησυχία τους ότι η αμερικανική ηγεμονία θα δεχτεί μεγάλο πλήγμα από μια συμφωνία με το Ιράν.

Οι Συμφωνίες του Αβραάμ ως διέξοδος

Σε αυτό το πλαίσιο η πρόταση του Ντόναλντ Τραμπ για επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ μοιάζει ένα σχεδόν λογικό βήμα προς την έξοδο από τον πόλεμο με τις ΗΠΑ να σώζουν τα προσχήματα.

Το όραμα για τον «χρυσό αιώνα της Μέσης Ανατολής» που θα οικοδομηθεί χάρη στον «ειρηνοποιό ηγέτη» έρχεται ξανά στο προσκήνιο ακόμα κι αν τώρα μοιάζει ακόμα περισσότερο με κακόγουστη φάρσα.

Το διαβόητο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα που θα «μετέτρεπε» τη ματωμένη λωρίδα παλαιστινιακής γης σε «Ριβιέρα» ήταν εξαρχής δύσκολο να λειτουργήσει αλλά ο πόλεμος στο Ιράν το τίναξε πραγματικά στον αέρα.

Ο Τραμπ φαίνεται να κάνει προσπάθεια να αναστήσει τη φαντασίωση, βάζοντας σε συμμάχους και εχθρούς τον όρο να τα βρουν με το Ισραήλ. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε τη Δευτέρα ότι ζήτησε από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Ιορδανία να συμμετάσχουν στις  Συμφωνίες του Αβραάμ. Μάλιστα του φάνηκε εξαιρετική ιδέα να προσχωρήσει… και το Ιράν στις Συμφωνίες του  Αβραάμ.

«Πω πω, αυτό θα ήταν κάτι το ξεχωριστό!», έγραψε μεταξύ άλλων. «Αυτή θα είναι η πιο σημαντική συμφωνία που θα υπογράψει ποτέ οποιαδήποτε από αυτές τις μεγάλες, αλλά πάντα σε σύγκρουση, χώρες. Τίποτα στο παρελθόν, ούτε στο μέλλον, δεν θα την ξεπεράσει. Ως εκ τούτου, ζητώ υποχρεωτικά από όλες τις χώρες να υπογράψουν αμέσως τις Συμφωνίες του Αβραάμ και, εάν το Ιράν υπογράψει τη συμφωνία του μαζί μου, ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, θα ήταν τιμή μου να γίνουν και αυτοί μέρος αυτής της απαράμιλλης παγκόσμιας συμμαχίας.

Η Μέση Ανατολή θα είναι ενωμένη, ισχυρή και οικονομικά ισχυρή, όπως ίσως καμία άλλη περιοχή, πουθενά στον κόσμο!».

Δύσκολο να εφαρμοστεί

Ήδη Πακιστάν και Σαουδική Αραβία απέρριψαν την πρόταση. Το Ισλαμαμπάντ λέγοντας ότι δεν βρίσκει λόγο να αλλάξει τις πάγιες θέσεις του και το Ριάντ θέτοντας ζήτημα δημιουργίας παλαιστινιακού κράτους.

Τα κράτη του Κόλπου βρέθηκαν εκτεθειμένα από τη συμμαχία τους με τις ΗΠΑ, καθώς οι αμερικανικές βάσεις αντί να λειτουργήσουν ως προστασία για τα συμφέροντά τους τα μετέτρεψαν σε στόχους.

Ακόμα περισσότερο, η σύγκρουση βάθυνε το ρήγμα μεταξύ μεγάλων – και συμμαχικών των ΗΠΑ – δυνάμεων όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η αλλοπρόσαλλή επίσης πολιτική του Τραμπ έχει πλήξει την αξιοπιστία των ΗΠΑ στα μάτια των συμμάχων τους, ενώ η συνεργασία με το κράτος του Ισραήλ που είχε και έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δεν μοιάζει δελεαστική επιλογή.